Tíminn - 11.05.1975, Blaðsíða 18

Tíminn - 11.05.1975, Blaðsíða 18
18 TÍMINN Sunnudagur 11. mai 1975. CHTfTlffinffii Raunasaga um órólegt fólk AAorðingjar á Hafnabergi Pyrir nokkrum dögum voru menn á göngu úti á Reykjanes- skaga. Þegar þeir komu á Hafna- berg, voru þar fyrir þrir menn, sem höfðu sér aö helgargamni að skjóta af byssum niður i bergið, þar sem fuglar settust á syllur og fláa, er þeir komu fljUgandi af hafi. Ekki var þetta lifsbjargar- vegur þessara þremenninga, þvi aö engan kost áttu þeir þess að ná fuglinum, sem þeir bönuðu. Þarna var einungis að verki nátt- úra spellvirkjans, drápfýsn og kvalalosti. Þarna voru framin morð til dundurs. Ekki þarf að hafa mörg orö um aðkomuna. Hér og þar um bergið lágu helskotnir fuglar, en aðrir voru I fjörbrotunum fyrir neðan, og lemstraðir fuglar og særðir úti um allan sjó. Þetta var lika það, sem til hafði verið stofnað. Þetta var erindið, sem þessir þrlr lán- lausu menn höfðu átt með skot- vopn Ut á Hafnaberg um það bil, er vorið kom að landi til þess að glæða Hf og fjör um dal og strönd. Einhver kann aö Imynda sér, að svona illmennska sé næsta fátíð meðal okkar hálofuðu þjóðar. En> nei ó-nei. Ekki er því að heilsa. Þess konar atburðir gerast oft. Það fólk gengur bísperrt okkar á meðal, er gerir sér ómak til þess og hefur nautn af þvl að skjóta I björgin, þegar fuglinn er farinn að fljúga að, meira að segja þeg- ar hann situr þar á eggjum og ungum. Þá er líka mestum usla hægt að valda á skemmstum tima og með minnstri fyrirhöfn. Sumir grýta hann, þegar svo stendur á, meinfýsnir aumingjar, sem ekki hafa byssu handbæra, eins og ná- ungarnir I sögu Halldórs Laxness um kristnihald undir Jökli. Ekki skal fullyrt um það, hversu víða um land svona at- ferli, sem ekki verður annað kall- að en andstyggilegur glæpur, á sérstað.Envisterþað, að Hafna- berg er sllku undirorpið og fleiri staðir á Reykjanesskaga. En hvort sem slíkt gerist oftar eða sjaldnar, þá er kominn timi til þess að tekið sé ærlega i hnakka- drambið á þeim lýð, sem bregður sliku fyrir sig. Til hvers erum við lika að skreyta okkur með tali um nátt- úruvernd, fuglafriðun og dýra- vernd, ef annað eins og þetta er látiö viðgangast ár eftir ár, án þess að þeir, sem að sliku verki ganga, hitti sjálfa sig fyrir? öll faguryröin eru ekki annað en vindur og bóla, ef ekki er tekið fast í taumana — aðeins lausa- fjöður til skrauts i gráu stéli. Hafi menn, sem þetta aðhafast, eða annað þvi likt, ekkert að óttast, érum viö öll samsek. Óþjóoalýour í búfjárhögum Frásögnin um hinar óhugnan- legu skyttur á Hafnabergi kom þvl fólki tæpast á óvart, er hirt hefur um að fylgjast með þvl, hvernig byssum er beitt af óvönd- uðum mönnum. Orð hjónanna I tsólfsskála, sem fylgdu I kjölfar- ið, hafa liklega komið flatt á fleiri. Þau sögðu frá þvl, hvernig óþjóðalýður beitir byssum sinum á bUfénað I haga, hross og kindur. Skotið hafði verið á hest og reynt að skjóta fætur undan kind til þess að njóta þess „gamans" að sjá hvernig hún ylti helsærð niður bratt fjall. Hugarástand slíkra manna er að vísu torskilið. En það er andstyggilegt. Ekki er grunlaust um, að viðar kunni að leynast vitneskja um sams konar athæfi, og raunar er það aðeins rökrétt framhald af hinu: Hvers vegna skyldu þeir, sem hafa sér að leik að skjóta án nokkurra siðferðilegra hamla, á bjargfugl, sem er að vinast og hreiðra sig, víla fyrir sér að miða vopni slnu á búfénað, stærra skot- mark og auðhittnara? Þar leiðir Skotgat á glugga Ibúðar f höfuoborg landsins. Einhverjir, sem hafa gert sér erindi dt I Viðey, hafa gengið þannig um Viðeyjarstofu, hús Skúla fógeta og eina elztu byggingu í landinu. bara eitt af öðru: A mjóum þvengjum læra hundarnir að stela. Eitt blóðugt gaman utan við lög og rétt og almennt velsæmi kallar á annað, ef svo slæst. Kannski dettur einhverjum í hug að reka riffilhlaup út um bll- glugga, ef hann sér kýr á túni, þegar hann ekur fáförulan veg, til dæmis á vorbjartri nóttu. Eöa á að skera upp herör gegn þessari ónáttúru, áður en svo langt er gengið I óhæfuverkun- Spellvirkja- þáttur Vfkjum nú að öðru, sem að visu er ekki eins saknæmt, en sýnir þó artina, veldur verulegu tjóni og getur verið stórhættulegt. Það er sU skothríð, sem sjáanlega dynur á umferðarmekjum, mannlaus- um húsum og öðrum mannvirkj- um, þar sem enginn er til dag- legrar tilsjónar. Þessar gálausu skyttur geta hæglega valdið slysi, hvenær sem er, og jafnvel orðið fólki að fjör- tjóni, og þeim mun fremur sem oft munu þarna að verki ölvaðir menn. En fyrst og fremst hlýtur athyglin að beinast að ómenning- unni, skemmdarfýsninni og kæruleysinu, sem býr að baki verknaði af þessu tagi. Þar er fólgin sjálf undirrótin — frumhvöt þess,að nokkur lætur þetta henda sig, nema vanvitar séu. Það er lika fólk þessarar fátæk- legu, sálarlitlu gerðar, sem spillir sæluhúsum og björgunarskýlum, sem aðrir hafa varið fé og fyrir- höfn til þess að koma upp, og stela úr þeim nauðþurftum, er Hf getur legið við, að þar séu. Heimskuleg, tilgangslaus og andþjóðfélagsleg hugdetta er framkvæmd jafn- skjótt og hún kviknar I seyrðu heilabúi, þar sem mannslundin hefur verið slitin úr tengslum við aðra þætti, sem stjórna hátterni fólks. Andspænis talandi táknum um samhjálp, samábyrgð og fórnar- vilja karla og kvenna, sem gefa fé og safna til þess, að þeir, sem I nauöum lenda á heiðum og eyði- slööum, megi halda lifi og limum, eru þessi spellvirki, framin, slik er siðblindan. Um þá, sem þar eru að veki, eiga fyllilega við hin fornu orð, að sjáandi sjá þeir ekki og heyrandi heyra þeir ekki. Þeir standa uppi skilningsvana, þó að þeir lesi frásagnir af fólki, sem setti ljós Ut f glugga I dimmviðri og hriöum eða hringdi kirkju- klukkum til leiðbeiningar fólki, sem kunni að vera að villast I ná- grenninu. Þeir myndu verða sein- ir til þess að átta sig á sögunni um Pétur á Gautlöndum, sem braut klammann af vörðunum á Mý- vatnsheiði, svo að þeir, sem á eft- ir komu, sæju þær á hvitri hjarn- breiðunni. Og það kveikir tæpast týru I hugskoti þeirra, þó að þeir heyri um fólkið, sem reiddi fram stórfé til viðbúnaðar vegna sæ- fara I Svalvogum vestra og bónd- ann, sem ruddi veg um hinar mestu torfærur, svo að slysa- varnasveitir geti komizt á vett- vang á Utskaganum, ef til þarf að taka. Bitið nærri greni „Fötsár af ævinnar eyöimörk einn unaðsblett fann ég — til þess að deyja", sagði Einar Bene- diktsson. Sá eyðiblettur, sem hann fann sér til þess að deyja á, var Herdfsarvlk. Þar stendur litla hUsið hans autt yfirgefið — og hart leikið af spellvirkjum. Þvi hefur ekki verið vægt fremur en öðrum húsum, sem enginn er til aö vernda. Þaðer engin vörn, þótt þetta sé síðasti hvfldarstaður þjöðskálds — I eign og umsjá há- skólans: Byssurnar á loft, neyt- um aflsins til þess að brjótast inn I kofann! Það er þó ekki aðeins á eyði- stöðum, sem það er haft að leik að spilla eignum. Það gerist líka við þéttbýlið, meira að segja inni I sjálfum bæjum landsins. Gluggar eru brotnir með grjót- kasti I hUsum, sem eru I smiðum, og eru til dæmis ekki mörg miss- eri slðan einhverjir fundu hvöt hjá sér til þess að leika þannig byggingar örrykja og fatlaðs fólks I Reykjavik. Ljósker eru ár- lega brotin með grjótkasti fyrir fémuni, sem samtals nema mjög miklu, og hafa mál af þvl tagi Ur Kópavogi verið á döfinni að und- anförnu. Og allir kannast við, hvernig sætin i strætisvögnunum eru leikin —ristsundur, klóruð og krotuð. Eða hvað um hUsmuni sumra skóla? Þetta mætti rekja i lengra og fyllra máli og færa dæmi til. En þessi ádrepa verður að nægja. En þvl verður þó að bæta við, sem Íakast er, að það eru oftast börn og unglingar, er að þvi standa, er hér var siðast lýst. Við skulum vona, að þorri þeirra, sem þar koma við sögu, leggi af þess kon- ar strákapör, er þeir þroskast. En þvi miður er ekki unnt að treysta þvl, að þau vitkist svo öll, að eng- in brotalöm sitji eftir, þótt árin færist yfir. Okumenn og jarðvegssár Enn er að einu að vlkja, og er þá aftur komið að þeim, sem ættu að hafa náð andlegum þroska til þess að hafa gát á sjálfum sér. Það eru ökuþórarnir, sem ryðjast á bifreiðum slnum yfir hvað sem fyrir verður án þess að skeyta um afleiöingarnar. Fyrir fáum árum var Htil gróðurvin sunnan undir Armannsfelli að fara f örtröð af völdum fólks, sem ók þar um grundir og brekkur. Vatnsrásir höfðu myndazt i hjólförunum I brekkunum, svo að til jarðvegs- eyðingar horfði, og kjarrið var bælt og troðið og lemstrað eftir hjólbarða bifreiða þessa fólks, sem ekki hafði horft I það, hvað það var að gera. NU hefur að visu verið við þessu séð með girðingu og græðslu jarð- vegssára. En á ótal stöðum á landinu má sjá eitthvað viðllka. Óviðráðanleg virð- ist sU hneigð margra að ryðjast um vegleysur á bilum upp á hóla og hæðir, og getur að Hta dæmi um þess konar á Kögunarhóli I ölfusi og Meyjarsæti I Þingvalla- sveit.. Á eftir fer svo uppblástur- inn, er vindurinn nær að sverfa sárin. En jafnvel á jafnsléttu geta bílaslóðir orðið upphaf landeyð- ingar, sérstaklega á halendinu á mörkum þess, er gróðurinn held- ur velli, ef honum er ekki misboð- ið. Hver maður, sem ekki vill eiga það I hættu, að hann sé að spilla Íandi sinu, verður á slikum stöð- um að minnast þess, að honum ber að halda sig á troðnum slóð- um — ekki mynda nýjar. Þvl miður virðist svonefndur torfæruakstur, sem farið er að tlðka með talsverðum auglýs- ingabrag, hafa ýtt undir misferli af þessu tagi, og er kominn timi til þess, að honum verði mark- aður bás, þar sem slikar athafnir valda ekki skemmdum. Eftir sem áður er þó hætt við, að hugmynd- in freisti fleiri en skyldi til þess að þreyta þvilikan akstur á óviður- kvæmilegum stöðum. Löggæzla og viðurlög Hér hefur margt verið rakið, sem miður fer meðal okkar. Sumt af þvi er stórhættulegt og beinlin- is viðbjóðslegt — annað að minnsta kosti heldur ömurlegur vitnisburður um hugsunarleysi. Flest er það brot á lögum og reglugerðum. Samt sem áður er þess sjaldan getið, að lögum hafi verið komið yfir þá, sem brotlegir eru — og þá eru þeir ekki undanskildir, sem verstu verkin vinna. Vafalaust er oft vandkvæðum bundið að færa sönnur á, hverjir hafa brotið af sér. En svo er einnig um þá, sem brjótast inn eða stunda smygl. Þó eru smyglarar og þjófar oft klófestir, og frá þvi sagt, hvaða viðurlögum þeir sæta. Eflaust hefur lögreglan og löggæzlu- mennirnir nóg á sinni könnu, en linkind við þá, sem fremja spell- virki, niðast á náttúru landsins og valda eignatjóni æ ofan I æ getur gengið Ur hófi fram. En þarna er ekki við löggæzlu- menn eina að sakast, ef tilfeilið er, að á hakanum sitji að grafast fyrir rætur slfkra mála, heldur einnig almennra borgara. Ein- mitt þeir verða iðulega vitni að atburðum af þessu tagi eða hafa grun um þá, og þá ætti það að vera borgaraleg skylda að koma sllkri vitneskju á framfæri við rétta aðila, en geyma þá ekki með sér i þögn. Byssuleyfi t þessu samhengi verður ekki komizt hjá að víkja að þvl, hversu auðvelt er að fá leyfi til þess- að kaupa og eiga byssur h'ér á landi. Allir, sem um slíkt sækja, fá leyf- ið, svo framarlega sem þeir eru ekki brotamenn, eru orðnir tvl- tugir og hafa uppáskrift tveggja manna, sem öllum mun leikur að afla. Engar kröfur eru gerðar um kunnáttu um meðferð skotvopna né þörf manna á byssu. Miklu fleiri fá með þessum hætti byssuleyfi en hæfir eru til að njóta þeirra, og það er óviður- kvæmilegt, að menn, sem enga leiðbeiningu eða æfingu hafa fengið I skotfimi, byrji á því að miða byssu að lifandi fugli. Rök- rétt væri, að undanfari byssuleyf- is væri námskeið á vegum skotfé- lags, þar sem þvi verður við kom- ið, en ella óræk sönnun þess, að menn kunni skil á þvi, hvað er skynsamlegt færi og hafi þjálfun og hæfni til þess að hitta i mark. Og kunni þar að auki meginatriði friðunarlaga. Þetta hefur verið reifað hér að gefnu tilefni þar sem var aðkom- an á Hafnabergi á dögunum og frásögn Herthu og tsólfs i tsólfs- skála. Sjálf geymum við senni- lega I minni dæmi um harla við- sjárverða meðferð á skotvopnum hér innan bæjar, og aðrir á öðrum þéttbýlisstöðum á landi kynnu að geta rif jað upp eitthvað svipað Ur heimahögum sinum. _jh

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.