Tíminn - 29.05.1975, Blaðsíða 9

Tíminn - 29.05.1975, Blaðsíða 9
Fimmtudagur 29. mal 1975 TÍMINN Útgefandi Framsóknarflokkurinn. Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar: Þórarinn Þórarinsson (ábm.) og Jón Helgason. Ritstjórn- arfulltrúi: Freysteinn Jóhannsson. Fréttastjóri: Helgi H. Jónsson. Auglýsingastjóri: Steingrfmur Glslason. Rit- stjórnarskrifstofur i Edduhúsinu viö Lindargötu, slmar Í8300 — 18306. Skrifstofur I Aðalstræti 7, slmi 26500 — af- greiðslusimi 12323 — auglýsingasimi 19523. Verö I lausa- sölu kr. 40.00. Askriftargjald kr. 600.00 á mánuoi. Blaðaprenth.f. Tímabær viðvörun Það var timabær viðvörun, sem Ólafur Jó- hannesson, viðskiptamálaráðherra flutti á nýlokn- um fundi Friverzlunarbandalags Evrópu (Efta) i Genf. ólafur Jóhannesson lýsti yfir þvi, að svo kynni að fara, að ísland yrði að rifta friverzlunar- samkomulagi sinu við Efnahagsbandalag Evrópu, og endurskoða aðildina að Friverzlunarbandalag- inu (Efta), ef ekki verði felldar niður tollahindran- ir þær, sem enn eru i gildi gagnvart innflutningi is- lenzkra fiskafurða i Efnahagsbandalagsrikjunum. Þær hömlur, sem hér er átt við, eru fyrst og fremst tollarnir, sem Efnahagsbandalagið leggur á vissar tegundir islenzkra sjávarafurða sem hefndaraðgerð vegna þess, að íslendingar hafa ekki viljað f allast á kröfur Vestur-Þjóðver ja um að leyfa frystitogurum þeirra veiðar innan 50-milna marka. Þessir tollar eru þegar verulegir, en eiga enn eftir að hækka, ef ekki næst samkomulag við Vestur-Þjóðverja og Efnahagsbandalagið heldur áfram að styðja kröfur þeirra. Samkomuíagið við Efnahagsbandalagið mun þá verða Islandi óhag- kvæmt, þar sem tollalækkanir á iðnaðarvörum, sem eru fluttar hingað frá Efnahagsbandalaginu, munu þá nema hærri upphæð en þær tollalækkan- ir, sem við njótum i Efnahagsbandalagsrikjunum. Við þessa hefndartolla Efnahagsbandalagsins, hefur það svo bætzt, að löndunarbann hefur verið lagt á islenzk fiskiskip i Vestur-Þýzkalandi. Það er fljótsagt, að íslendingar verða aldrei kúgaðir til þess að leyfa vestur-þýzkum frysti- togurum eða öðrum erlendum frystitogurum veið- ar innan 50 milna markanna. Deilan við Efnahags- bandalagið mun þvi aldrei leysast á þann veg. Frekar kjósa íslendingar að rifta tengslum sinum við bandalagið, enda er það sjálfgert, þegar aðild- in að þvi verður orðin óhagkvæm fyrir okkur. í raun og veru er þetta mál, sem snertir ekki að- eins Efnahagsbandalagið, heldur Atlantshafs- bandalagið einnig, þar sem öll Efnahagsbanda- lagsrikin eru i þvi, nema írland. Það getur aldrei orðið farsælt fyrir Atlantshafsbandalagið, þegar stóru rikin i þvi reyna að beita minnsta þátttöku- riki þess hefndartollum og löndunarbanni vegna þess eins, að það heldur á rétti sinum i landhelgis- málinu. Þetta hlýtur að hafa áhrif á almennings- álitið á íslandi til vestræns samstarfs yfirleitt. Það veitir íslendingum lika ekki litinn styrk i deilunni við Vestur-Þjóðverja, að nýlokinn fundur haf- réttarráðstefnunnar sýndi, að Vestur-Þjóðverjar eru hér að basla við að halda i ranga og úrelta yfir- gangsstefnu. Deilan í Portúgal Það sést gleggst um þessar mundir i Portugal, hversu örðugt er fyrir kommúnista og lýðræðis- sinnaða sósialista að vinna saman. Kommúnistar beita jafnan ofriki og yfirgangi i samstarfi, eins og þeir gerðu á dögunum i Portúgal, þegar þeir stöðv- uðu útgáfu á málgagni sósialista. Hin snöggu við- brögð sósialista voru þvi eðlileg, og vonandi bera þau tilætlaðan árangur, svo að eðlileg þróun til jafnaðarþjóðfélags geti haldizt áfram i Portúgal. Athygli vekur, að eitt islenzkra blaða hefur Þjóðviljinn ekki fordæmt bannið á útgáfu blaðs sósialista. Alþýðubandalagið telur sig bæði flokk kommúnista og lýðræðisjafnaðarmanna.Framan greint dæmi sýnir ljóst, hvar Þjóðviljinn stendur, þegar dregur til átaka milli þessara aðila. •¦ —- Þ.Þ. Amos Kennan, ísraelskur blaoamaður: ísrael verður að velja sáttaleiðina Arabar hafa sýnt augljósan sáttahug Höfundur þessarar grein- ar er þekktur blaöamaöur i israei, en jafnframt blaöa- mennskunni hefur hann skrifað leikrit og smásögur. Hann er einn þeirra tsraels- manna, sem hvetja til sátta I deilunni Vio Araba, en þeim viröist nú fara óðum fjölgandi. Eftirfarandi grein hans hefur birít I bandariskum blöðum. ÞRALAT og erfið styrjöld hefir staðið i áttatiu ár milli Arabarfkjanna og hreyfingar- innar, sem keppir að heimför til Zion, en sU hreyfing er nú holdi klædd f Israelsríki. Þess- ari þrálátu styrjöld ætti senn að ljúka. Hörmung væri og raunar hreinn glæpur ef koma þyrfti enn til vopnaviðskipta milli deiluaðila til þess að sannfæra þá um nauðsyn frið- samlegrar lausnar. ísraelsmenn hafa ávallt haldið því fram, að fulltrúar Arabaríkjanna séu óíáanlegir til að ræða við þá um landa- mæri, heldur einungis tilveru- rétt fsraelsrikis. Nú horfir samt sem áður þann veg við, að fulltrúar Arabarfkjanna virðast fáanlegir til þess að viðurkenna sjálfstætt tsraels- rlki I löndunum fyrir botni Miðjarðarhafsins, en Israels- merin sýnast ekki vilja taka i þessa framréttu hönd. Heita má, að allir leiðtogar Arabaríkjanna séu reiðubilnir að viðurkenna lögmæti Gyðingarikis, svo fremi að Israelsmenn slái af landakröf- um sinum. Stjórn Israelsríkis stendur hins vegar á þvi fastar en fótunum, að hún taki ekki i mál að skila aftur landi, sem hiín hefir hertekið. NÆSTA styrjöld mun blossa upp á vesturbakka Jórdanár og á Gazasvæðinu ef til hennar kemur. Af þeim sökum mis- tókust tilraunir dr. Kissingers til þess að koma á sáttum milli ísraelsmanna og Araba. Af þessum sökum gæti Genfar- ráðstefnan verið fyrirfram dæmd til að mistakast. Og enn er þetta undirrót þeirrar árás- ar, sem stjórn tsraels hefir hafið á rikisstjórn Fords Bandarikjaforseta i blöðum, Utvarpi og sjónvarpi i Banda- rlkjunum. AlþjóBlegt samkomulag um landamæri tsraels liggur i loftinu. Sovétmenn, Banda- rlkjamenn, Vestur-Evrópu- menn og leiðtogar Arabarikj- anna, sem eiga I deilum við tsrael, eru allir fáanlegir til að viöurkenna lögmæti Israels- rlkis og tryggja öryggi landa- mæra þess, svo fremi að tsraelsmenn hverfi frá þeim landsvæöum, sem þeir unnu I júní árið 1967. Leiötogar Frelsishreyfingar Palestfnu-Araba hafa jafnvel látið I það skina, að þeir gætu hugsað sér að viðurkenna tsrael að þvl tilskyldu, að ísraelsmenn létu af hendi hin herteknu svæöi og viður- kenndu rétt Palestinumanna. Höfuðvandinn er sá, að engin israelsk rikisstjórn sýnist geta orðið við þeim kröfum, sem uppfylla þarf. EKKI skiptir meginmáli I þessu sambandi, hvað Yitzhak Rabin forsætisráðherra kann að vilja innra með sér. Sú staðreynd er eftir sem áður óhögguð, að hvorki hann né neinn þeirra manna, sem orð- ið gætu forsætisráðherrar I tsrael, geta sannfært allan al- menning um nauðsyn þess að Abba Eban, fyrrverandi utanrlkisráðherra fsraels, hefur fyrir nokkru hvatt landa slna til meiri tilslökunar við Araba en áður, en hann var áður talinn I hópi hinna ósáttfúsu. Eban er m.a. þekktur vegna þess, að hann er talinn I hópi beztu ræðumanna á vettvangi S.Þ. bæði fyrr og slðar. hverfa frá hinum herteknu svæðum. Ef einhver ríkisstjórn I tsrael reyndi að sannfæra al- menning i landinu um þetta brygöist hann reiður við, steypti henni umsvifalaust af stóli og sakaði hana um föður- landssvik. öfgamenn i Israel stjórna almenningsálitinu og rlkisstjórnin hefir ekki bol- magn gegn þeim. Og vegna þess, hve vanmáttug rikis- stjórnin er, hefir hún ekki reynt neitt til þess að bUa al- menning undir að sætta sig við brotthvarf frá hinum herteknu landsvæðum eða eftirgjöf i nokkurri mynd. Kissinger mistókst vegna afstöðu Israelsmanna. Israelsmenn krefjast þess, að Arabar sætti sig við fyrirheit þeirra um ofurlitla eftirgjöf. En leiðtogar Araba eru eldri en tvævetrir og vilja auðvitað vita vissu sfna um, hvað á eftir fari. Það vilja Israelsmenn ekki látauppi. Margir Israels- menn eru þeirrar skoðunar, að þeir gætu undirbúið frestun samninga eða jafnvel nýja styrjöld ef þeim tækist að neyða Kissinger til þess að segja af sér og einangra Ford forseta. FLESTIR Israelsmenn koma ekki auga á nema éina eðlilega afleiðingu þess, að láta vesturbakka Jordanár af hendi. Og sU afleiðing er stofn- un Palestinurfkis. ísraels- menn eru yfirleitt ekki fáan- legir til þess að viðurkenna rétt Palestínumanna og eru auðvitað andsnúnir þvi að viBurkenna Palestinuriki, sem liggi aB tsraelsriki. tsraelsmenn hafa allt til þessa getaB boriB þaB fyrir sig, aB hugsjónir Palestinumanna og baráttuaðferðir kæmu blátt áfram í veg fyrir alla samn- ingamöguleika. En nú hefir orðið veruleg breyting á I þessu efni. Leiðtogar Frelsis- hreyfingar Palestinu-Araba virBast jafnvel fáanlegir til aB viBurkenna tsraelsriki ef viss- um skilyrðum er fullnægt. Margir Israelsmenn halda að vísu'fram, að þessi nýja af- staBa, aB ljá máls á viður- kenningu Israelsrikis, sé ekki annaB en hentistefna og þvi ekki treystandi til frambUBar. SkoBanir Israelskra stjórn- málamanna og almennings i Israel eiga næsta litiB skylt viB drottnandi skoBanir i um- heiminum. Þessi skoBana- munur veldur þvi, aB tsraels- menn verða einangraðir. Einangrunin veldur svo ör- væntingu og örvæntingin getur leitt til styrjaldar. OKTÓBERSTYRJÖLDIN árið 1973 kann að hafa fært sumum Israelsmönnum heim sanninn um nauðsyn þess að láta að einhverju leyti undan kröfum Egypta og Sýr- lendinga. Fáir tsraelsmenn eru þófáanlegir til að hliðra til fyrir Palestinumönnum enn sem komiB er. Vissir aðilar i Israel eru þeirrar skoðunar, að Israels- menn ættu að hefja nýja styrjöld áBur en langt um lið- ur. Þeir telja Hkur á, að Israelsmenn bæru hærri hlut i þeirri viBureign og ynnu aukið land af Aröbum. Samkvæmt rökleiBslu þessara aðila gætu tsraelsmenn þá skilað aftur þessu nýtekna landi og haldið óáreittir i vesturbakka Jordanár og GazasvæBið, sem þeir telja sér dýrmætt. En ný styrjöld I löndunum fyrir botni MiBjarðarhafsins hlyti aB valda öllum aöilum hörmungum, bæði sögulega séB og i stjórnmálum. HernaBarsigur Israelsmanna yrBi þeim jafnvel ósigur þegar öllu væri á botninn hvolft. Aukin beizkja og hörmungar vegna nýrrar styrjaldar og blóðsUthellinga hlytu óhjá- kvæmilega að gera friðsam- lega samninga enn torveldari en áður. ÞaB er þvi skylda bandarisks almennings yfir- leitt og bandariskra GyBinga sér i lagi, aB koma i veg fyrir, aB Israelsmenn hefji enn á ný þann háskaleik.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.