Fréttablaðið - 06.08.2005, Blaðsíða 43

Fréttablaðið - 06.08.2005, Blaðsíða 43
Hvort sem það er sakir þess,eða þrátt fyrir, að Banda-ríkjamenn mælist í fjölda viðhorfskannana sem trúaðasta þjóð Vesturlanda eru deilur um hlutverk trúar í opinberu lífi, hvort sem er í stjórnmálum eða menntakerfi, óvíða meiri en einmitt í Bandaríkjunum. Deil- urnar blossuðu upp á ný í vikunni þegar George W. Bush Banda- ríkjaforseti sagðist vilja kenna guðskenninguna, um að æðra máttarvald hafi ráðið tilurð og þróun heimsins, samhliða þróun- arkenningu Darwins. Bandaríkja- menn hafa þó um áratugaskeið deilt um hversu mikið vægi trúar- brögð eigi að hafa og hvar þau eigi ekki við. Hver er guðskenningin? Guðskenningin, eða „Intelli- gent design“ eins og hún nefnist á ensku, er ekki alveg sú sama og sköpunarsaga Biblíunnar. Þannig trúa stuðningsmenn guðskenning- arinnar því til dæmis ekki að jörð- in sé innan við sex þúsund ára gömul eins og reiknað hefur verið út frá atburðum Biblíunnar. Kenningin er þó afleiðsla sköp- unarsögunnar og segja þeir sem aðhyllast hana telja heiminn og lífverur hans svo flókin fyrirbæri að þau geti ekki hafa þróast án handleiðslu einhvers æðra mátt- arvalds. Þó að flestir fylgismenn kenningarinnar segi það æðra máttarvald vera guð kristinna manna eru þeir einnig til sem segja kenninguna ekki útiloka annað æðra máttarvald og því þurfi kenningin ekki að hygla kristinni trú á kostnað annarra trúarbragða. Andstæðingar kenningarinnar segja margir hverjir að guðskenn- ingin sé sköpunarsaga Biblíunnar undir öðrum formerkjum og því aðeins tilraun til að koma kristni- boði inn í skólana. Þannig mun einn prófessor vestra hafa sagt um guðskenninguna að hún sé að- eins sköpunarsagan klædd í ódýr kjólföt. Stuðningsmenn guðskenn- ingarinnar verja ekki aðeins kenningu sína heldur draga þeir þróunarkenninguna mjög í efa. Þannig harmaði Richard Land, áhrifamaður í baptistakirkjunni, í viðtali við New York Times í vikunni að þróunarkenningin væri of oft kennd sem staðreynd. Hana þyrfti að kenna sem kenn- ingu og kenna líka þá kenningu sem nyti mest stuðnings meðal vísindamanna, en hann tilgreindi ekki hvaða kenning það væri sem nyti meiri stuðnings en þróunar- kenningin. Sífellt vinsælli kenning Þrátt fyrir deilur um gildi guðs- kenningarinnar og úrskurð Hæstaréttar Bandaríkjanna frá 1988 um að ekki mætti kenna trú- arlegar kenningar sem hluta af vísindanámi, svo sem í líffræði, breiðist kenningin hratt út. Fjöldi skólanefnda í tuttugu ríkjum Bandaríkjanna hefur þegar tekið hana upp eða íhugar að taka hana upp í kennslu. Þó að kveikjan að deilunum núna sé orð Bush Bandaríkjafor- seta í vikunni um að honum þætti réttast að kenna nemendum fleiri en eina kenningu, svo þeir vissu um hvað umræðan snerist, er umræðan um þessi mál nokkuð stöðug í Bandaríkjunum. Trúaðir Bandaríkjamenn berjast fyrir því að koma Biblíunni í meiri mæli inn í skólana á sama tíma og andstæðingar þess deila á að biblíunámskeið sem haldin eru í fjölda skóla um land allt séu ekki fræðileg kennsla um Biblíuna heldur frekar tilraun til staðfesta trúarlegt uppeldi barnanna. Þá er stutt síðan faðir skólabarns höfð- aði mál á hendur skólayfirvöld- um vegna þess að barn hans var látið sverja hollustueið þar sem talað var um eina þjóð, samein- aða undir guði. Fleiri mál hafa verið höfðuð, hvort tveggja til að fjarlægja trúartákn úr dómstól- um og skólum og til að koma þeim þar fyrir. Í fótspor Reagans George W. Bush hefur gengið einna lengst síðustu Bandaríkja- forseta í að auka hlut kristinnar trúar og trúfélaga í bandarísku samfélagi og því ef til vill ekki skrýtið að umræða um hlutverk trúarbragða skuli hafa verið mikil síðustu ár. Hann hefur til að mynda breytt reglugerðum svo trúfélög geti sótt fjármuni í ríkissjóð til að berjast gegn fá- tækt og vinna að öðrum mann- 26 6. ágúst 2005 LAUGARDAGUR Ein fljó› sundru› undir gu›i Deilur um hlutverk trúarbrag›a í bandarísku fljó›félagi blossa reglulega upp. Nú hafa or› George W. Bush Bandaríkjaforseta um a› kenna ætti gu›skenninguna samhli›a flróunarkenningu Darwins or›i› til fless a› margir óttast óe›lileg áhrif trúarbrag›a á vísindakennslu me›an a›rir fagna or›um forsetans. Óheimilt er að kenna hverja þá kenningu sem af-neitar sköpunarsögunni eins og hún er kennd íBiblíunni og heldur því fram að maður sé kominn af óæðri dýrum. Svona var innihald laga sem ríkisþing Tennessee samþykkti 13. mars 1925 og leiddu til réttarhalda sem ollu einhverju mesta fjölmiðlafári millistríðsáranna. John Scopes, 24 ára kennari í Dayton í Tennessee, var ákærður fyrir að hafa kennt þróunarkenninguna þegar hann leysti skólastjóra sinn af í líffræði. Málið vakti gríðarlega athygli, eins og var reyndar ætlun mannanna sem stóðu að baki réttarhöldunum, kaup- sýslumönnum sem vildu vekja athygli á heimabæ sínum og fengju Scopes til að samþykkja að vera ákærður. Réttarhöldin fengu fljótt uppnefnið aparéttarhöldin og sóttu nafngiftina til þeirrar röngu túlkunar sumra á þróunarkenningunni að maðurinn væri kominn af öpum. Verjandi og saksóknari voru landsfrægir menn. William Jennings Bryan, sem sótti málið, hafði þrisvar sóst eftir forsetaembættinu og verjandinn Clarence Darrow hafði vakið athygli fyrir störf sín. Darrow reyndi í fyrstu að fá Scopes sýknaðan á þeim grundvelli að þróunarkenningin og sköpunar- kenningin gætu vel farið saman. Málið tapaðist hins vegar á þeim forsendum og var Scopes dæmdur til að greiða hundrað dollara sekt, sem Bryan bauðst til að borga fyrir hann. Þegar málinu var áfrýjað til Hæsta- réttar Tennessee sagði Darrow lögin brjóta gegn stjórnarskrá þar sem þau hygluðu einum trúarbrögð- um á kostnað annarra. Málinu var þá vísað frá vegna formgalla en aldrei tekið fyrir aftur. Réttarhöldin og fjölmiðlafárið í kringum það urðu ekki til að fella löggjöfina og reyndar samþykktu fleiri ríki Bandaríkjanna svipuð lög næstu misserin. Lögin voru til dæmis í gildi í Tennessee allt til ársins 1967. Margar bækur hafa verið skrifaðar um aparéttar- höldin. Á sjötta áratugnum var leikritið „Inherit the Wind“ frumsýnt sem síðar var kvikmyndað, en þó það byggði lauslega á aparéttarhöldunum var því fyrst og fremst beint gegn ofsóknum McCarthy-tímabilsins. ■ Í 42 ár var bannað að kenna þróunarkenninguna á kostnað sköpunarsögunnar: Kennarinn var dæmdur fyrir a› kenna Darwin CLARENCE DARROW OG WILLIAM JENNINGS BRYAN Verjandinn og saksóknarinn voru báðir fengnir til að flytja málið vegna þess að þar með var tryggður aukinn áhugi umheimsins á málinu. Í FÓTSPOR MORMÓNA Fjöldi mormóna tók þátt í göngu til að minnast ferðalags mormóna sem fluttu til Utah á árunum 1846 til 1869. Þeir gengu um slóða upphaflegu vegfarendanna sem enn má sjá móta fyrir. GEORGE W. BUSH Orð hans um að kenna guðskenninguna í skólum minna á vilja Ronalds Reagan til að kenna sköpun- arsöguna í skólum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65

x

Fréttablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.