Tíminn - 04.09.1975, Blaðsíða 6

Tíminn - 04.09.1975, Blaðsíða 6
TIMINN Fimmtudagur 4. september 1975 Á ferðalagi um ísland fyrir hundrað árum William Morris: DAGBÆKUR ÚR ÍS- LANDSFERÐUM 1871—1873. Þýðandi Magnús Á. Árnason. Mál og menning 1975, 269 bls. WILLIAM MORRIS var brezk- ur lærdómsmaður og skáld, (f. 1834, d. 1896). Hann heillaðist ungur af norrænni goðafræði, gerðist kunnugur Islendinga- sögum, kom tvisvar hingað til lands, fyrst árið 1871 og aftur tveim árum siðar, og ferðaðist talsvert um landið i'bæði skipt- in. Um þessar ferðir sinar ritaði hann dagbækur, og komu þær fyrst Ut i bókarformi árið 1911, „sem áttunda bindi af ritsafni Williams Morris." I fyrri ferð sinni til íslands ferðaðist William Morris um vesturhluta Suðurlands, fór um sögustaði Njálu og komst meira að segja bæði vestur i Dali og norður i Vestur-Húnavatns- sýslu, að Snæfellsnesi ó- gleymdu, en þar reiö hann sem leið lá í kringum nesið. Þegar William Morris var hér á ferð i siðara skiptið, fór hann ásamt förunautum sinum norð- ur Sprengisand og i Mjóadal og Bárðardal, en þaðan i Mývatns- sveit og að Dettifossi. Öneitanlega virðist það bera vott um talsverða ævintýraþrá og áræði hjá ókunnugum útlend- ingi að leggja upp I slik ferðalög um ísland, eins og samgöngu- tækni hér á landi var háttað á þeirri tið. En þetta gerðu að vísu fleiri en William Morris, og sluppu óskemmdir frá þvi. Hann virðist lika hafa vanizt að- stæðunum furðu fljótt, honum varð ekki meint af þvi að sofa í tjaldi i misjöfnum veðrum, og hann fékk mætur á islenzku hestunum. Hitt er annað mál, og er vitanlega ekkert undrunar- efni, að sitt af hverju I Islenzku þjóðlifi nitjándu aldar kemur honum kynlega fyrir sjónir, og skilningurinn kannski ekki allt- af fullkominn, en yfirleitt er við- horf hans til lands og þjóðar vin- samlegt, þótt honum i aðra röndina ógni „stórleikur land- skaparins". Orðeins og „hræði- leg svört fjöll" og annað álika, hrökkva aftur og aftur Ur penna höfundar. Hins vegar bregst islenzk gestrisni ekki vonum hins brezka þegns, og hann veitir þvi athygli, sem fyrir augu ber á sveitabæjum. A einum bænum sér hann vefstól, á öðrum lang- spil, o.s.frv. Um Jón, söðlasmið I Hliðarendakoti, segir meðal annars: „Hann býr i mjög litlu herbergi með rúmi i einu horn- inu og bókaskáp i öðru. Það er mikið af bókum i skápnum, á is- lenzku, þýzku, dönsku og ensku. Hann langar að læra ensku til fullnustu, dönsku kann hann auðvitað vel, en hatar hana eins og hver sannur íslendingur, þó hUn sé nauðsynlegt tæki til þekkingar." — Þannig er tals- vert af saklausri gamansémi i bókinni. En þótt William Morris segi skilmerkilega — og oftast vin- samlega — frá þvi sem fyrir augu ber, fer þvi fjarri, að ferðasaga hans sé eingöngu skemmtilestur, eins og hún er nU til okkar komin i hinni is- lenzku þýðingu. Þessu veldur einkum málfar bókarinnar. Víða er orðalagið ekki nógu is- lenzkulegt og bendir til litt slip- aðrar þýðingar. A bls. 69 stendur: „Um þetta leyti fórum við framhjá myndarlegum bæ, er heitir Barkarstaðir, undir hlfðinni, og erum nú eftir Ey- vindarmúla alveg lokaðir inni i dalnum...." (Leturbr. min VS). Við getum með góðri samvizku sagt „eftir jól" eða „eftir hátta- tima," en ekki „eftir Eyvindar- mUla". Islenzkan notar annað orðalag, þegar um það er að ræða að fara framhjá stöðum, eða leggja þá að baki sér. Abls. 99 er frá þvi sagt, þegar hestur fældist hjá þeim ferða- löngunum. Um þann atburð seg- irsvomeðal annars: „Sannleik- urinn er sá, að ég man enn greinilega hve skringilega og ó- likindalega þetta leit út á andliti hinna hræðilegu svörtu fjalla i auðhinni." (Leturbr. min). Er þetta ekki ofur einfaldlega hrá enska? Það telst varla til tiðinda, þótt frá þvl sé sagt á bls. 217, að hlið- ar fjalls nokkurs hafi verið ,,al- veg þaktar af kindum og lömb- um". Við erum farin að venjast þvi að talað sé og skrifað um kindur annars vegar, en um lömbog hrútahins vegar — eins og þau séu ekki lika kindur. En seint held ég að þeim, sem kynnzt hafa þessum skepnum af eigin raun, muni þykja það fall- eg islenzka. Sitthvað fleira mætti tina til, sem varð þess valdandi, að undirrituðum þótti þessi bók ekki eins ánægjuleg lesning og hann hafði vænzt, en hér skal staðar numið með aðfinnslurn- ar. William Morris var merkileg- ur maður fyrir margra hluta sakir, og eðlilegt er, að Islenzk- um almenningi sé gefinn kostur á þvi að lesa ferðadagbækur hansfrá Islandi. Um hann hefur verið sagt, að hann hafi verið „eitt af höfuðskáldum Englend- inga á 19. öld" og hann var mik- ill unnandi fegurðar, ekki sizt þeirrar, sem birtist i handa- verkum manna. Ef einhverjir, sem eiga eftir að lesa ferða- minningar hans, skyldu vilja fræðast meira um manninn, skal þeim ráðlagt að lesa grein um hann, sem birtist i' Eimreið- inni 1897 eftir Jón Stefánsson. Þar eru frumsamin rit Morrisar talin upp ásamt þýðingum hans og Eirlks Magnússonar á ís- lendingasógum. Einnig flutti franski snillingurinn André Courmont eitt sinn ágætan fyrirlestur um Morris, og var hann prentaður i Skirni árið 1913. Þá má og nefna minning- arorð um Morris, sem Guð- mundur Finnbogason birti i Skirni árið 1934, þegar öld var liðin frá fæðingu Morrisar. Allar þessar greinar eru hinar fróðlegustu. Þær auka skilning okkar á William Morris og stækka og fylla Ut þá mynd, sem við gerum okkur 'af honum, þeg- ar við lesum dagbækurnar frá Islandsferðum hans fyrir rösk- lega hundrað árum __yg 32 þjóðlífs- kvikmyndir UM HELGINA eru siðustu sýn- ingar á þessu sumri i vinnustofu Ósvalds heitins Knudsen, Hellu- suridi 6a, Reykjavlk. Verða þá sýndar 32 af þjóðllfskvikmyndum hans: Föstudaginn: Hornstrandir, Séra Friðrik, Asgrimur Jónsson og Ullarband og jurtalitun.Þjórs- árdalur, Skálholt 1956, Fráfærur Kirkjubóli önundarfirði og Reykjavik 1955, Vorið er komið, 'Refurinn gerir gren I urð, Þor- bergur Þórðarson, Frá Eystri- byggð á Grænlandi. Laugardaginn: Smávinir fagr- ir, Fjallaslóðir, Halldór Kiljan Laxness, Eldar I öskju, Barnið er horfið, Sveitin milli sanda, Surtur fer sunnan. Svipmyndir, Rfkarð- ur Jónsson, Litiðinn til nokkurra kunningja.Heyriö vella á heiðum hveri, Með sviga laevi. Sunnudagur: Páll ísólfsson, Ein er upp til f jalla, Stef úr Þórs- mörk, Jörð úr ægi, óvænt Heklu- gos 1970, Meö sjó fram, Eldur I Heimaey, Þjóðhátlð á Þingvöll- um. Grundartanga- samkomulagið MEÐAL þess sem gefur að llta A Vörusýningunni I Laugardalshöll eru sumarhús frá Þak h.f. A sýningunni er gerðin „Burstahús" en auk þess framleiöir Þak h.f. tvær aðrar gerðir: „Bitahús" og „Stafahús". Húsin eru hönnuð með Islenzka veðráttu I huga og þannig frá þeint gengið, að þau má nota jafnt sumar sem vetur. Verðið er frá tœpum tveimur milljónum króna I tæpar þrjár. Myndin er af burstahdsi. Landsfundur barna- verndarfélaga AuglýsitT iTímanum Landssamband islenzkra barnaverndarfélaga heldur landsfund sinn i Norræna hUsinu dagana 5. og 6. september n.k. ¦ Landsfundur, sem er um leið aðalfundur sambandsins, er hald- inn annaðhvort ár og er áhuga- mönnum jafnan gefinn kostur á að hlýða á nokkur erindi og taka þátt I umræðum um þau. Á þessum landsfundi verða flutt 3 erindi. Föstudag 5. sept. kl. 14 flytur Kristinn Björnsson, sál- fræöingur erindi, er hann nefnir Hlutverk barnaverndar, sama dag kl. 17 flytur Jens Donner héraðslæknir frá Árósum erindið Barnaverndarfélög á Norður- löndum og störf þeirra. Laugar- daginn 6. sept. kl. 14 flytur Jens Donner annað erindi, sem hann nefnir Ráðgjafarstöövar barna- verndarfélaga i Danmörku. Að erindunum loknum verða umræð- ur og fyrirspurnum svarað. Allir áhugamenn um velferðar- mál barna eru velkomnir að hlýða á erindi þéssi. Þeir sem æskja.geta gerzt félagar i Barna- verndarfélagi Reykjavfkur eða öðru barnaverndarfélagi. Slik félög eru nU starfandi i Reykja- vfk, Hafnarfiröi, Keflavik, Akra- nesi, Isafirði, Akureyri og HUsa- vfk og verið er að stofna félag i Vestmannaeyjum. Þau mynda svo landssambandið. Hliðstæð samtök á Norðurlönd- um, Red barnet, hafa nýlega boð- ið L.I.B. til samstarfs, og eru það dönsku Red barnet samtökin, sem senda nú Jens Donner, héraðslækni i Árósum til að kynna sér starf féláganna hér og flytja erindi á landsfundi þeirra. Þessa má geta, að norrænu barnaverndarsamtökin söfnuðu allmiklu fé, þegar eldgosið varð I Vestmannaeyjum og gáfu álit- lega fjárhæð, eða andvirði dag- heimilis, til að reisa heimili fyrir börn, sem flýja þurftu heimili sin. Var þaö byggt i Keflavik fyrir framlag .barnaverndarfélaga i Danmörku, Noregi og Sviþjóö. Aðalstjórn L.t.B. skipa nU: Kristinn Björnsson, Pálina Jóns- dóttir, bæði frá Reykjavik, Stefán JUHusson, Hafnarfirði, Helga Jónsdóttir.Keflavik, SigrUn Gunnlaugsdóttir, Akranesi, Ragnhildur Helgadóttir, Isafirði og séra Björn Jónsson, HUsavik. BH-Reykjavik — Starfsmenn á Grundartanga i Hvalfirði sam- þykktu samkomulag það, sem náðist milli átta verkalýðsfélaga og verktakans Jóns V. Jónssonar rétt fyrir siðustu helgi, en upp úr helginni var fjallað um það I hin- um ýmsu félögum, og eru atriði þess'að koma til framkvæmda pessa dagana. Þá er áætlað að halda áfram samkomulagsum- leitunum við járnblendifélagið um aðbúnað á vinnustaðnum, og munu verkalýðsfélögin hafa I hyggju að gera rammasamning við félagið. Helztu atriði samkomulagsins eru þessi: Fullgildir félagsmenn verka- lýðsfélaganna á Akranesi og i Hvalfirði skulu hafa forgangsrétt til þeirrar vinnu, sem samningur- inn tekur til. 45 minútur greiðast á næturvinnukaupi fyrir hvern vinnudag vegna ferða starfsfólks, sem ekki hefur viðlegu hjá verk- taka, meðan verktaki er hjá Laxá, en 30 minUtur eftir að hann hefur flutt aö Fannahlið. Verka- mönnum, sem eiga heima utan Akraness og Hvalfjarðar, skal séð fyrir fari til Reykjavikur við upphaf og endi hvers vinnuUt- halds. I Fannahlið, sem verktaki flytur aðstöðu sina i þessa dag- ana, skal séð fyrir beztu mögu- legri aðstöðu fyrir 30 manns. Þá verður komið upp lýsingu á vinnusvæðinu, og verður bráða- birgðalýsingin 15 metra hátt mastur með fjórum 1000 watta perum. Þá er fjallað um vinnu við vél- skóflur og jarðýtur, en þar skal tekið upp tveggja manna kerfi. Sömuleiðis við borun. Ollu starfsfólki 18 ára og eldri skulu greidd laun samkvæmt eins árs taxta, þó ekki byrjendum i starfi. Einnig er fjallað um greiöslu fyrir vörubila. Þásegir svo um vaktavinnuna I samkomulaginu: Heimilt er að vinna á 10 eða 12 klst. vöktum. Fyrir 12 klst. vakt skal greiöa: A. Dagvakt: 8 klst. á dagvinnukaupi + 30%. 2 klst. á eftirvinnukaupi. 2. klst. á næturvinnukaupi. B. Næturvakt: 8 klst. á dagvinnukaupi + 30%. 4 klst. á næturvinnukaupi. Auk þessa skal greiða 45 min. á hverja vakt með næturvinnu- kaupi vegna tima til ferða milli Fannnahliðar og vinnustaðar, enda fari skipti fram á vinnustað. A hverri vakt skal vera 1 klst. matarhlé og 2svar 20 min. kaffi- hlé. Akvæði þessarar greinar eiga einnig við um vaktavinnu starfs- stUlkna I mötuneyti. C. Einnig er heimilt að vinna sér- staka dagvinnu frá kl. 7.00 að morgni til kl. 19.00 að kvöldi, mat- ar- og kaffitimar skulu vera þeir sömu og á dagvöktum og greiðist fyrir hana sem hér segir: 8klst. á dagvinnukaupi. 2 klst. á eftirvinnukaupi. 2. klst. á næturvinnukaupi. Verkalýðsfélögin, sem undir- rita samkomulagið, eru þessi: Verkalýðsfélag Akraness, Verka- lýðsfélagið Hörður, Hvalfirði, Sveinafélag málmiðnaðarmanna, Akranesi, Landssamband vöru- bifreiðastjóra, Verkamannasam- band Islands, Málm- og skipa- smiðasamband fslands, Samband byggingamanna og Trésmiðafé- lag Akraness. Jörð óska eftir að kaupa góða bújörð. Tilboð sendist blaðinu merkt 1865.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.