Tíminn - 25.11.1975, Blaðsíða 10

Tíminn - 25.11.1975, Blaðsíða 10
10 TÍMINN Þriðjudagur 25. nóvember 1975. Valgeir Sigurðsson Þingskálum: FYRIRSPURNIR TIL NOKKURh BÓKAÚTGEFENDA: Það ber alloft við, þegar hafin er utgáfa stórra bókaflokka, sem ætlað er að verða i mörgum bind- um, að verkunum er fylgt ur hlaði með fögrum fyrirheitum um framgang verksins, en þegar frá liður, vilja loforðin oft gleymast eða þau eru lögð til hliðar af ein- hverjum ástæðum. Liður oft miklu lengra milli Utkomu einstakra binda heldur en fyrir- hugað hafði verið, eða þá að Ut- gafunni er hætt i miðjum kliðum, an þess að landslyö sé gerð grein fyrir. Það er ætlun min i mali þvi, sem hér fer á eftir, að gera fyrir- spurnir til nokkurra bókaUtgef- enda um ritverk, sem hafin var útgáfa á fyrir löngu, en ekki hefur enn verið lokið við. Er það von min, að þeir bregðist vel við, og veitiméroglandsmönnum öðrum upplysingar um hvers vænta má um framhald þeirra rita, sem upp verða talin. Bókatitgáfa Menningarsjóðs og Ég var ad kaupa Jólabrpkfeina "EG VAR AD KAUPA JOLADRYKKINA FYRIR MIG OG BRÆDUR MÍNA... SUMIR JÓLASVEINAR DREKKA OG ADRIR JOLASVEINAR DREKKA EN ALLIR JOLASVEINAR DREKKA EGILS PILSNER.............. EGILS MALTÖL................ AUDVITAÐ EGILS APPELSÍN." »<£. fJfgSP #leutlegjol "^A *Fyk meíi figtts ðrpkkjum vtm H.F ÖLGERÐIN EGILL SKALLAGRIMSSON REYKJAVIK Þjóðvinafelagsins hóf árið 1942 Utgáfu á Sögu tslendinga. Það rit- verk átti að verða i tiu bindum alls, og fjalla um sögu þjóðar- innar fra þvi norrænir menn namu her land og fram að full- veldinu 1918. A næstu árum þar á eftirkomuUt bindi, sem náðu yfir timabilið 1500-1904, að þvi fra- skildu, að siðari hluti attunda bindis, sem fjallaði um timabilið 1830-1874 og ritað var af Jónasi Jónssyni frá Hriflu, hefur ekki enn séð dagsins ljös, þótt liðin séu tuttugu ár siðan fyrri helmingur bindisins kom Ut. Jónas fra Hriflu var einn rit- færasti maður landsins a þessari ,öld, og slik hamhleypa við rit- störf, að ðliklegt er að hann hafi ekki lokið þessu verki a þeim þrettan arum, sem hann atti eftir ólifað, er fyrri helmingur bókarinnar kom Ut. Hann var einn aðal hvatamaður að stofnun bökatitgáfu Menningarsjóðs og Þjððvinafélagsins, og þess vegna ættu forystúmenn hennar sizt að sniðganga ritverk hans. Hvað veldur þessum drætti a utkomu siðari hluta bökar Jönasar frá Hriflu? Auk þessa siðari helmings att- unda bindis vantar enn fjögur bindi. Af þeim eiga þrjtiað ná yfir timabilið 874-1500 og eitt yfir timabilið 1904-1918. Þótt sitthvað megi finna að þeim bindum, sem Ut eru komin, er engin ástæða til að leggja upp laupana og hætta útgáfunni, og eins þarft heföi þjóðhátiðarnefnd veriði fyrra að gangast fyrir þvi, að þessu verki yrði lokið, eins og að hefja Utgáfu nyrrar Islandssögu. Annað ritverk, sem BókaUtgáfa Menningarsj'oðs og Þjöðvina- félagsins hefur gefið Ut, er bóka- flokkurinn Lönd og lýðir, en fyrsta bindi hans kom Ut árið 1949. Honum var i upphafi ætlað að verða tuttugu bindi, og var ráðgert að eitt kæmi á ari, unz lokið væri. Siðar var ákveðið að bæta fjórum bindum við, svo þau yrðu alls tuttugu og fjögur. Af þeim bindum, sem komin eru, en þau eru alls nitjan, er eitt i tveimur hlutum, það er Mann- kynið eftir ólaf Hansson prófess- or, og var brugðið á það óheillarað að hafa það i allmiklu stærra broti en hin bindin. Nær hefði verið að gefa það Ut serstakt og óhað þessum bókaflokki, þvi efnislega á það litla samstöðu með honum, en er annars hið merkasta. Siðasta bökin sem Ut hefur komið i þessum bókaflokki er um Bretland. HUn kom Ut árið 1971 og er nokkuð frabrugðin öðrum bókum i bökaflokknum og að ymsu leyti misheppnuð, sök.um sérvizku höfundarins og mælgi. Þau bindi, sem enn vantar svo lokið sé við að rita um alla heims- kringluna, eru 10. bindi (Tekkóslóvakia, Ungverjaland, Pólland, RUmenía) 12. bindi (Balkanlöndin og Tyrkland), 13. bindi (Sovetrikin) 14. bindi (Kanada) og 24. bindi (Landa- bréf, uppdrættir linurit) Auk þessa vantar bök um Holland, Belgiu og Luxemburg, sem sam- kvæmt aætlun áttu að vera i bindi með Frakklandi, en voru það ekki. Þetta er langmesta ritverk um landafræði, sem Ut hefur komið á islenzku og mál til komið aö Utgáfu.þess fari að ljUka. Þriðja stórverkið sem BókaUt- gáfa Menningarsjóðs og Þjöð- vinafélagsins hefur hafið Utgafu a, er menningarsaga Will Durant. Fyrstu bækurnar tvær, sem fjölluðuum Rómaveldi, mun hafa verið gefnar Ut að tilhlutan Jönasar fra Hriflu, en þar sem þær fengu góðar viðtökur, var ákveðið að gefa Ut tvær aðrar um Grikkland hið forna. Kom hin fyrri þeirra Ut árið 1967 en hin siðari er ókomin enn. Má ekki bráðlega vænta Utkomu þeirrar bökar, og hvað um framhaldið? Fyrir nokkrum árum, er böka- deild Menningarsjóös var endur- skipulögð, var þvi heitið að lokið skyldi við þau ritverk, sem hafin væri Utgáfa a. Siðan hefur þö ekk- ert komið Ut af þessum fyrrtöldu bókaflokkum. Mig langar þvi að spyrja: Hverjirhafa verið ráðnir til að rita þau bindi, sem ókomin eru af Sögu Islendinga og Lönd- um og lyðum, og hvenær ma vænta Utkomu þeirra? Arið 1942 gaf Mál og menning Ut bökina Islenzk menning, fyrsta bindi, eftir Sigurð Nordal. Þvi verki mun hafa verið ætlað að verða þrjU bindi, þvi aftast i bókinni geturhöfundur þess, að ef honum endist aldur, muni hann skrifa eftirmála allrar bókar- innar i þriðja bindi. Sigurður Nordal lifði a.fjórða áratug eftir að þessi bók kom Ut, en hvort hann nokkru sinni lauk við samningu þessa rits er mer ókunnugt, eða hversvegna það varð aldrei meira en þetta eina bindi. Mannkynssaga Máls og menningar er annað ritverk sem það fyrirtæki hefur lengi haft á prjónunum. Fyrsta bindi hennar kom Ut arið 1943og hið næsta 1948, en á árunum 1960-1966 komu Ut þrjU bindi til viðbótar. Er þetta hið ágætasta ritverk, og þó sér- staklega siðasta bindið, þeirra, sem Ut eru komin, en það fjallaði um timabilið 300-600 eftir Krist, og er eftir Sverri Kristjánsson sagnfræðing. Enn er eftir að gefa Ut bækur um timabilin frá 600 til 1648 og frá 1848 til vorra daga. Ekki væri vanþörf á að þetta'rit- verk yrði sem fyrst fullbúið, þvi engin vönduð mannkynssaga er enn til á islenzkri tung. Islenzkar bókmenntir i fornöld nefnist bók eftir Einar Ólaf Sveinsson, sem Almenna bóka- félagið gaf Ut árið 1962. Bókin er merkt sem fyrsta bindi, og i for- mala segir að riti þessu se ætlað að fjalla um íslenzkar bókmenntir i fornöld, frá upphafi Islands byggðar og nokkuð fram yfir lok þjóðveldisins. Ekki er mér kunnugt, hvað riti þessu var ætlað að verða mörg bindi, en þau hljöta að verða nokkur, þvi i þessu fyrsta bindi er eingöngu fjallað um Eddukvæðin. Aðeins þetta eina bindi ritverksins hefur enn séð dagsins ljös, hvað sem siðar verður og vantar þvi enn bækur um óll önnur fornrit, þar á meöal íslendingasögur. Þegar Framsóknarflokkurinn atti fimmtugsafmæli arið 1966, gaf hann Ut fyrri hluta afmælis- rits eftir Þórarin Þórarinsson, sem nefnist Sókn og sigrar. Siðara bindi þessa rits er ennþa ókomið Ut, en i þvi atti að segja sögu fiokksins á árunum 1938-1966. NU þegar Framsöknar- flokkurinn er að nálgast það aö verða sextugur væri kannski ekki Ur vegi að láta seinna bindið na til þess tima, svo margt sem gerzt heiur i sögu flokksins siðustu árin, eða þá að bæta við þriðja bindi, er næði yfir siðasta áratug. A árunum 1939-43 komu Ut fjögur hefti af Vikingslækjarætt, en það er niðjatal Bjarna Halldórssonar hreppstjöra á Vikingslæk á Rangárvöllum, samantekið af Pétri Zóphónias- syni að tilhlutan Jóns Ólafssonar bankastjöra. Siðan liðu nær þrir aratugir, en fyrir tveimur og h'alfu ari kom fimmta hefti bókarinnar Ut. Þeir, sem að fat- gafu þessa siðasta heftis standa, hafa haft ákaflega hljött um

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.