Tíminn - 10.12.1975, Blaðsíða 11

Tíminn - 10.12.1975, Blaðsíða 11
Miövikudagur 10. desember 1975. TÍMINN 11 Útgefandi Framsóknarflokkurinn. Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar: Þórarinn Þórarinsson (ábm.) og Jón Helgason. Rit- stjórnarfulltrúi: Freysteinn Jóhannsson. Fréttastjóri: Helgi H. Jónsson. Auglýsingastjóri: Steingrimur Gisla- son. Ritstjórnarskrifstofur I Edduhúsinu við Lindargötu, simar 18300 — 18306. Skrifstofur I Aðalstræti 7, slmi 26500 — afgreiðslusimi 12323 — auglýsingashni 19523. Verð£ lausasölu kr. 40.00. Askriftargjald kr. 800.00 á ínánuoi. --—V Hlaðaprentir.l'; Landhelgismálið og varnarmálin Af hálfu Islendinga er nú að hefjast gagnsókn á erlendum vettvangi vegna innrásar brezka flotans i fiskveiðilögsögu Islands. I upphafi mun verða fylgt svipuðum starfsaðferðum og i tið vinstri stjórnar- innar i þorskastriðinu þá. Þannig mun öryggisráð- inu verða tilkynnt, að brezki flotinn reyni að verja veiðiþjófnað innan fiskveiðilögsögunnar, og áskilji íslendingar sér allan rétt til að kæra þetta athæfi fyrir ráðinu siðar. Þá mun Atlantshafsbandalaginu verða skýrt frá innrásinni á svipaðan hátt og i þorskastriðinu 1973 og reynt að gera þvi ljóst hvaða afleiðingar hún geti haft. Þá er i undirbúningi að herða áróðurssóknina út á við. Þennan og allan ann- an undirbúning verður að miða við það, að þorska- striðið geti orðið bæði hart og langt. Talsvert hefur verið um það rætt, hvort rétt væri að blanda saman landhelgismálinu og varnarmál- inu, og tilkynna t.d. úrsögn okkar úr Atlantshafs- bandalaginu og kref jast brottfarar hersins, ef Bret- ar hætta ekki innrásinni. Þetta kann ýmsum að þykja freistandi, en þess ber að gæta, að sliku gæti fylgt siðferðileg skuldbinding, sem gæti bundið hendur okkar siðar. Ef t.d. Bretar létu undan, vær- um við búnir að skuldbinda okkur meira en ella til að vera áfram i Nato og leyfa hersetuna. Létu Bret- ar sér hins vegar ekki segjast, yrði að tefla taflið á enda, fara úr Nató og láta herinn fara. Þegar báðar þessar hliðar eru athugaðar, kemur það ótvirætt i ljós, að hyggilegt er að fylgja þeirri stefnu áfram, að blanda ekki saman efnahagsmál- um og varnarmálunum. I þvi efni er viðeigandi að rifja upp eftirfarandi ummæli Eysteins Jónssonar i útvarpsræðu hans 1. desember sl.: ,,Miklu tel ég skipta, að sú stefna hefur orðið ráð- andi, með litlum frávikum, að halda herlifi sér og þjóðlifi i landinu sér. Rétt er að minnast þess rækilega nú, að sú stefna hefur einnig verið rikjandi, að takmarka umsvif varnarliðsins og þar með fjárhagsleg áhrif þess i þjóðarbúinu. Ég tel það mikinn þátt i varðveizlu sjálfstæðis, að þessari stefnu hefur verið fylgt, og ég vona, að aldrei komi til á Islandi, að sú stefna verði upp tekin að gera dvöl erlends varnarliðs eða her- stöðvar að féþúfu eða sérstakri tekjulind fyrir land- ið. Þjóðin má aldrei verða f járhagslega háð dvöl er- lends varnarliðs i landinu. Sérstök ástæða er til að minnast þess nú, hve mikils virði það er þjóðinni i þeim stórfelldu átökum, sem nú standa yfir um lifs- hagsmuni hennar og framtið i landinu, að Island er ekki f jötrað með þvi, að vera f járhagslega háð dvöl erlends varnarliðs i landinu eða þátttöku sinni i At- lantshaf sbandalaginu.'' Þetta er rétt stefna og henni hafa Islendingar lika i stórum dráttum fylgt hingað til. Varnarmálunum annars vegar og landhelgis- og efnahagsmálunum hins vegar á ekki að blanda saman. Hitt er hins veg- ar staðreynd, sem vert er að gera sér ljósa, að svo mjög gætu Bretar og Efnahagsbandalagið þrengt að okkur, að hér skapaðist það almenningsálit, að Islendingar ættu ekki heima i Nato eða varnarsam- starfi með vestrænum rikjum. Raunverulega eru Bretar og Efnahagsbandalagið nú að stuðla kapp- samlega að þvi, að mynda slikt almenningsálit á Is- landi. Þ.Þ. Spartak Beglov, APN: AAikilvæg heimsókn Leone ítalíu-forseta Sambúð Sovétríkjanna og ftalíu batnandi RÚSSAR hafa á þessu hausti tekið á móti þremur forsetum Vestur-Evrópu- rikja, eða Frakklands, Vest- ur-Þýzkalands og ttaliu. Sfðastur I röðinni var forseti ftalfu, Giovanni Leone. í eftirfarandi grein fjaliar fréttaskýrandi APN um heimsókn hans. Athyglisvert er, að á sama tima og Kin- verjar reyna að koma af stað tortryggni og viðsjám milli Sovétrikjanna og Vest- ur-Evrópu, keppast Riíssar við að sýna fram á, að sambúð þessara aðila fari batnandi. HEIMSÓKN ttaliuforseta til Sovétrikjanna og árangur við- ræðnanna 1 Moskvu meðan á heimsókninni stóð hafa leitt i ljós, að löndin tvö hafa verið trú fyrri ákvörðunum um að hefja samskipti sin upp á nýtt stig. Þetta er i rökréttu fram- haldi af þróun sambúðar þeirra undanfarin ár, og i anda lokaályktunar Evrópu- ráðstefnunnar um öryggis- og samstarfsmál, eins og Leonid Brézjnéf, aðalritari Kommúnistaflokks Sovétrikj- anna og Giovanni Leone for- seti lögðu áherzlu á á Kreml- fundinum. Meðan á heimsókn italska forsetans stóð voru haldnir fundir og fram fóru skoðana- skipti og samningaviðræður á ýmsum stigum, sem báru þann árangur, að utanrfkis- ráðherrar landanna tveggja undirrituðu sovézk-italska yfirlýsingu, samningum efna- hagssamvinnu á árunum 1975-1979 og samning um að binda endi á tvisköttun I sambandi við vöruflutninga með skipum. t sovézk-itölsku yfirlýsing- unni er lögð áherzla á mikil- vægi árangurs Evrópuráð- stefnunnar, að þvi er varðar að setja markmið, sem hefur viðtækt sögulegt gildi fyrir alla þátttakendur í ráðstefn- unni, og gera áætlanir um leiðir til að ná þessu marki. Það er mikilsvert, að þriðja heimsókn vestur-evrópsks forseta til Sovétrikjanna eftir Helsinkifundinn (Valery Giscard d'Estaing, Frakk- landsforseti, og WalterScheel, forseti V-Þýzkalands, hafa ný- verið heimsótt Sovétrikin), skuli leiða i ljós sömu túlkun á meginniðurstöðum Evrópu- ráðstefnunnar um öryggis- og samstarfsmál sem langtima aðgerðaáætlun. BAÐIR AÐILAR hafa i hyggju að nota pólitíska sam- vinnu sina, studda af þeirri ákvörðun að halda áfram reglulegum viðræðum á ýms- um stigum, til þess að þoka friðarþróuninni áleiðis, gæða hana efnislegu innihaldi og leysa vandamál, sem efling friðar og öryggis þjóðanna er komin undir. Hið spennta ástand i heimshluta i nágrenni beggja þjóðanna — við aust- anvert Miðjarðarhaf og i lönd- unum fyrir botni þess — minnir stöðugt á erfiðleikana, sem við er að glima og torfær- urnar á þessari leið. Askorun Moskvustjórnarinnar^ á stjórnina í Washington nýver- ið um að hefja Genfarráð- stefnuna að nýju, sýnir stað- fastan vilja Sovétrikjanna til að koma á réttlátum og frið- samlegum samningum. Þaö orðalag sameiginlegu yfir- lýsingarinnar undirstrikar samræmið i skoðunum Sovét- Leone rikjanna og ttaliu á vanda- málum landanna fyrir botni Miðjarðarhafs, að réttlátum og varanlegum friði megi koma á i þessum heimshluta, ef israelskar hersveitir verði algerlega kallaðar heim frá öllum löndum, sem þær hernámu árið 1967, og viður- kenndur sé lógmætur réttur Palestinuaraba, m.a. til að mynda eigið riki, og traust al- þjóðleg trygging verði sett fyrir varðveizlu sjálfstæðrar tilveru og viðgangs allra rikja á þessu svæði. Báðir aðilar hafa með réttu áhyggjur af spennunni á Kýp- ur. Með þvi að lýsa sig fylgj- andi sjálfstæði og einingu Kýpur, að erlendar hersveitir verði kvaddar heim frá eynni og að hin tvö samfélög — hið gríska og hið tyrkneska — leysi sjálf innri vandamál rfkis sins, sýna Sovétríkin og ttalía hollustu sina við viðeig- andi samþykkt Sameinuðu þjóðanna. Það er táknrænt, að sama dag og sovésk-italska yfirlýsingin var undirrituð, samþykkti Allsherjarþing SÞ ályktun, þar sem krafizt er heimkvaðningar allra er- lendra herja frá Kýpur og að framkvæmd verði fyrri álykt- un þessara alþjóðasamtaka. HINDRUN kreppuástands og friðsamleg lausn deilumála eru mikilvægustu skilyrði fyrir áframhaldandi friðar- þróun, einn helzti mælikvarði þess, hversu einstök riki eru reiðubiiin til að fara eftir meginreglum friðsamlegrar sambúðar og þeim ákvæðum úm samskipti rikja innan Evrópu, sem samkomulag varð um f Helsinki. I þessu sambandi er skiljanleg ánægja stjórnarinnar i Moskvu yfir undirritun samnings milli ttaliu og Júgóslaviu um endanlegt samkomulag um landamæra- deilur á Triestsvæðinu. Frekari lausn þeirravanda mála, sem eru flóknust og brýnust, krefst góðvilja og raunsæis. Eins og bent er á i Podgorni sovézk-itölsku yfirlýsingunni, þá er það afar mikilvægt fyrir Evrópu, að dregið verði iír hernaðarlegu andspæni og pólitisk spennuslökun treyst með hernaðarlegri spennu- slökun. Báðir aðilar iétu f Ijósi áhuga sinn á góðum árangri Vfnarviðræðnanna um fækkun i herjum og minnkun vopna- bunaðar i Mið-Evrópu, og töldu nauðsynlegt að minna á mikilvægi þess að gæta þeirr- ar reglu að skerða ekki öryggi neins aðila. Gagnkvæmur áhugi Sovétrikjanna og ítaliu á þróun afvopnunar var undirstrikaður af samdóma aliti þeirra á nauðsyn þess að efla áhrif og fjölga aðilum að samingnum um bann við út- breiðslu kjaravopna og ein- huga skoðunum varðandi alls- herjar bann við kjarnavopna- tilraunum, svo og bann við smiði og framleiðslu nýrra gerða gereyðingarvopna, eins og miðað er að i sovézku tillögunni, sem nýverið var lögð fram hjá Sameinuðu þjóðunum. i einni af ræðum sinum i Kreml minnti G. Leone á, að árið 1967 heföu verið gerðir fyrstu mikilvægu sovézk-itölsku samningarnir á ýmsum sviöum,' m.a. sviði efnahagsmála. ttaliagetur þvi með réttu litið á sig sem brautryðjanda á sviði efna- hagssamvinnu milli austurs og vesturs. Þáttur ttaliu birt- ist i þeirri staðreynd, að Italía er þriðja i röðinni af viðskipta- löndum Sovétrikjanna i Vest- ur-Evrópu. NKOLAI PODGORNÍ for- seti Sovétrikjanna, benti á, að það væri rétt mat á gildi efna- hags-, visinda- og tækni- tengsla að lýsa þeim sem „drifhjóli" í samskiptum SovétrÓcjanna og ttaliu. Þeir samningar sem undirritaðir hafa verið á undanförnum ár- um skipuleggja þróun þessa samstarfs heuan áratug fram i tlmann. Viðfangsefni og um- fang samskiptanna á árunum 1975-1979 eru ákvörðuð i samn- ingi sem undirritaður var i Kreml meðan stóð á heimsókn G. Leone til Sovétrikjanna. 1 fullu samræmi við anda Helsinkisamkomulagsins heita báðir aðilar þvi, að leggja sig fram um að færa út svið verzlunar og viðskipta svo og efnahags-, visinda- og tæknitengsla, og hvetja til raunhæfrar framkvæmdar viðkomandi samninga, m.a. langtimasamninga og samninga um stór verkefni. Sérhver sovétborgari metur að verðleikum árangur slíks samstarfs. Þar nægirað renna augum þær þúsundir Zhiguli- bila, sem þjóta um sovézka vegi, bila, sem komið hafa af færiböndum bifreiðaverk- smiðjunnar í Togliatti við Volgu, sem reist var i sam- vinnu við Italiu. Jafnframt skiljum við og deilum ánægju með Itölsku verkafólki, sem bindur vonir sfnar um, að jafnvægi komist á i atvinnu- málum, við sovézk-ítalska efnahagssamvinnu, þvi að viðskipti við land með skipu- lagðan áætlunarbúskap byggðan á traustum grunni, eru örugg viðskipti. Keppa ber að þvi, að sam- skipti landanna á öllum svið- um veröi árangursrik og traust, þvi að það þjónar brýn- um hagsmunum beggja þjóð- anna.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.