Tíminn - 04.05.1976, Blaðsíða 15

Tíminn - 04.05.1976, Blaðsíða 15
Þriðjudagur 4. maí 1976. TÍMINN 15 Bændur uggandi vegna lágra rekstrarlána hækkunin helmingi of lítil MÓ-Sveinsstöðum.Það lltur mjög illa út með það fyrir bændur viöa um land, að greiöa áburð á kom- andi vori, <vegna þess hve rekstrarlán landbúnaðarins hafa hækkað litið frá þvi i fyrra, en all- ar rekstrarvörur hækkað mikið. Þannig þurfa bændur i Aust- ur-Húnavatnssýslu að greiöa um 40 millj. kr. meira fyrir áburð á þessu vori heldur en i fyrra, en út- lit er fyrir aö rekstrarlán til þeirra hækki ekki nema um 18 miilj. kr. Þessar upplýsingar komu fram i ræðu sem Arni S. Jóhannsson, kaupfélagsstjóri á Blönduósi, flutti á aðalfundi Sölufélags Aust- ur-Húnvetninga, sem haldinn var á Blönduósi s.l. sunnudag. A fundinum kom fram mikil gagn- rýni á það, hve illa væri búið að landbúnaðinum með rekstrarlán og lýstu bændur þungum áhyggj um sinum vegna þessarar ákvörunar stjórnvalda. Rekslrarlán eru ákveðin af Seðlabanka Islands, og eru þau i fernu lagi, 8. april s.l. var upphæð Bókaútgefendur þinga á Akureyri KS-Akureyri — Félag islenzkra bókaútgefenda hélt aðalf und sinn, og efndi til bókaþings dagana 22. og 23. april á Akureyri. Formaður félagsins, örlygur Hálfdánarson, flutti skýrslu um starfsemi félagsins, og geröi grein fyrir helztu málum, sem komið hefðu til úrlausnar á árinu. Merkust þeirra taldi hann rammasamning, sem gerður var við rithöfundasamband Islands og fjallar um höfundalaun og önn- ur samskipti rithöfunda og útgef- enda, og ráðningu framkvæmda- stjóra til félagsins, en til þess starfs var ráðinn Gisli Ölafsson. örlygur Hálfdánarson var endur- kjörinn formaður félagsins. Úr stjórn áttu að ganga, Arinbjörn Kristinsson.Böðvar Pétursson og Baldvin Tryggvason. Arinbjörn og Böövar voru endurkjörnir en i stað Baldvins, sem latið hafði af starfi sem f ramkvæmdastjóri Al- menna bókafélagsins, var kosinn Hjörtur Þórðarson. Að loknum aðalfundi var Bóka- þing sett, og var Geir S. Björns- son kjörinn forseti þingsins, en þingritarar Gisli ölafsson og Lúð- vik Jónsson. Aðalmál þingsins var breyting á sölukerfi félagsins. Böðvar Pétursson hafði framsögn um málið og gerði grein fyrir til- lögutil breytinga, sem hann hafði samið og rædd haföi verið innan stjórnarinnar. Tillaga Böðvars gerir ráð fyrir all róttækum breytingum á sölukerfinu, sem miöa að þvi, að aðlaga þaö breyttum timum, gera það sveigjanlegra og meira sölu- hvetjandi en núverandi kerfi, sem haldizt hefur að mestu leyti 'lltt breytt allt frá upphafi. Miklar umræður urðu um þetta mál, og var tillaga Böðvars að lokum samþykkt einrdma með smá- vægilegum breytingum, sem stefnumarkandi grundvöllur i þessu máli. Þá var á þinginu mikið rætt um bókamarkaði á vegum félagsins og um sölu bóka til einstaklinga beint frá bókaforlögum. Sam- þykkti þingið að hvetja bókaút- gefendur til að samræma aðgerð- ir sinar á þessu sviði. Fjármál fé- lagsins voru einnig rædd og álykt- anir gerðar um þau. 1 lofc þingsins flutti Steindór Steindórsson, fyrrv. skólameist- ari, fróðlegt erindi um bókaút- gáfu á Akureyri. Kom þar Iljós að i ár eru liðin 125 ár siðan grund- völlur var lagður að stofnun fyrstu prentsmiðju á Akureyri. Að þingi loknu sátu þingfulltrúar boð bæjarstjórnar Akureyrar. Bjarni Einarsson bæjarstjóri á- varpaði þingfulltrúa, og ræddi meðal annars um mikilvægi bókaútgáfu á islenzku i islenzku samfélagi. Unnur Skúladóttir form. Náttúruverndarfélags Suð-Vesturlands Aðalfundur Náttúruverndarfé- lags Suð-Vesturlands var haldinn I Reykjavik 11. marz s.l. Fráfar- andi formaður, Sólmundur Ein- arsson,flutti skýrslu stjórnar fyr- ir siðastliðiö starfsár. Þar kom fram, að unnið var I starfshópum að eftirtöldum verkefnum: 1. Viðauki og endurbætur á Nátt- úruminjaskrá. 2. Oliumengun við hafnir og að- staöa skipa til að losa oliu og ann- an úrgang. 3. Frágangur oliutanka hjá selj- endum og neytendum. y t'iinur Skúladóttir. 4. Endurvinnsla sorps, einkum endurnotkun á pappir. Bráðabirgðaniöurstööur voru þær, að 20-30 milljónir hefði mátt fá f yrir notaðan pappir á ári, árin 1971-1974. Var reiknað með aö unntværi að safna rúmum 20% af innfluttum pappír. 5. Gagnasöfnun i formi ljós- mynda og ritaðra greina. Tölu- veröu var safnað af ljósmyndum um ýmislegt sem miður fór. Að lokinni skýrslu stjórnar urðu miklar umræður um starfið framundan. Núverandi stjórn er skipuð eftirtöldum: UnnuK Skúla dóttir formaður, Guðrún Hall- grlmsdóttir varaformaður, Andrés Kristjánsson ritari, Jó- hanna Axelsdóttir gjaldkeri og Birgir Guðjónsson meðstjórn- andi. A næsta starfsári hyggst félagiö auk ofangreindra verkefna snúa sér I auknum mæli að umhverfis- verndun i þéttbýli. Reynt verður að vekja athygli fólks á vanda- málum þéttbýlisins i þeim til- gangi, að sporna gegn óheillaþró- un eins og t.d. siaukinni notkun einkabilsins. (Fréttatilkynning) þriggja þessara liða ákveðin, en ekki verður svokallað uppgjörs- lán ákveðið fyrr en siöar i mai. Akvörðun Seðlabankans er sú, að fóðurkaupalán veröi 95 millj. kr. fyrir landið allt, en var 83 millj. kr. I fyrra. Rekstrarlán hækki úr 316milli. kr.i411 milli. kr. og við- bótarrekstrarlán hækki úr 137 millj.kr. Il78millj.kr. Hér er um 27,6% hækkun að ræða, er gjalda- liðir verðlagsgrundvallar land- búnaðarins hafa hækkað um 42.8%. A aöalfundi Sölufélags Aust- ur-Húnvetninga kom fram, að innlagðar sauðfjárafurðir hafa aukizt um 15% frá fyrra ári en mjólkurframleiðslan dróst sam- an. Sú þróun heldur enn áfram. Á fyrstu fjórum mánuðum þessa árs var innvegið mjólkurmagn i Mjólkurstöðinni á Blönduósi 3.2% minna en sömu mánuöi I fyrra. Fram kom að Mjólkurstöðin gat greitt 46.38 kr. fyrir hvert kfló af mjólk, og vantar þvi 24 aura upp á verðlagsgrundvallarverð. Þá kom fram I ræðu fram- kvæmdastjóra, að útlit er fyrir aö verulega vanti á að hægt verði að greiða verölagsgrundvallarverð fyrir sauðfjárframleiðslu liðins árs, og taldi hugsanlegt að þar vanti um 400 kr. á hvert meöal- dilkverð. © ASÍ Ef farið væri aö framan- greindum ábendingum verður ljóst að tekjuþörf rikissjóðs til að leysa þann vanda, sem unnt er að rökstyðja með viðunandi hætti nemur ekki 2.245 milj. kr. eins og áætlað er i grg. frv. heldur 1.045 millj. kr. að frá- dregnum þeim greiðsluafgangi sem frv. gerir ráö fyrir, og stendur þá eftir þvi sem næst 1.000 millj. kr. tekjuöflun til landhelgisgæslunnar sem mið- stjórn vill með tilgreindum skilyrðum fallast á. Míðstjórnin væntir þess fast- lega, að rikisstjórnin og Alþingi geti fallist á framangreindar óskir Alþýðusambands tslánds um breytingar á frumvarpinu og e.t.v. aðrar, sem miðstjórnin óskar eftir að ræða frekar um undir meðferð málsins. Hún Ht- ur einnig svo á að sú skriða verðhækkana og þar með kjara- skerðingar, sem dunið hafa yfir almenning að undanförnu sé þegar orðin svo geigvænleg aö óverjandi sé með öllu að taka nú enn til við að klipa að óþörfu af launum almennings, og þá ekki siður þeirra, sem við allra bág- ust kjör búa. Loks veröur ekki komist hjá að fordæma þá aðferð sem frv. gerir ráð fyrir að álagningar- prósenta verslunarinnar haldist óbreytt þrátt fyrir stór- hækkaðan gjaldstofn vegna hækkunar vörugjaldsins, en gengi frv. fram óbreytt mundi það færa kaupsýslustéttinni 400—500 millj. kr. nýjar tekjur á sama tima og enn er hert kjara- skerðing almennings. Skorar miðstjórnin þvi á hiö háa Alþingi að breyta frv. I framangreinda átt. Enn þykir rétt að benda á að hækkun vöru- gjalds eins og frv. gerir ráö fyrir er i raun dulbúin lækkun gengis og verði þvi ekki I megin- atriðum fallist á tilmæli Alþýðu- sambandsins mun það að sjálf- sögðu og þá einnig með hliðsjón af sifelldu „gengissigi" taka til athugunar að beita ákvæöum samninganna um heimild þeirra til uppsagnar ef veruleg breyting verður til lækkunar á gjaldmiðlinum. Miðstjórn ASt telur að hvorki sé unnt fyrir stjórnvöld siðferðislega né laga- lega að skjóta sér hér á bak við neina orðaleiki. 5 AAatthías og reglugerð um hækkun á innflutningsgjaldi af bifreiðum I jeppaflokki og af snjósleðum. Með siðarnefndu reglugerðinni eru gjöld af þessum ökutækjum að mestu leyti samræmd Itveim- ur áföngum þeim gjöldum, sem i gildi eru af almennum fólksbif- reiðum. Aætlað er að hækkun bensfngjalds auki tekjur ársins um 170 m. kr. og tekjuauki af innflutningsgjaldi bifreiða nemi 150 m. kr. Fjár sem aflað er með skyldu- sparnaði, hækkun benslngjalds og innflutningsgjalds af bifreiðum mun renna til vegagerðar. Verðlagsáhrif ráðstafana frumvarpsins Hagstofan hefur metið verð- lags- og kauplagsáhrif ráðstaf ana samkvæmt frumvarpinu. Fram- færsluvisitala mun hækka um 4 stig 1. júni n.k. og til viöbótar um 3 stig þann 1. okt. Athuga ber aö i núgildandi lögum um vöru- gjald er ákveðið að gjaldið skuli lækka úr 10% I 6% þann 1. september n.k. ogvar ætlaðaðsU lækkun heföi i för meö sér lækkun framfærsluvisitölu um 3-4 stig til ársloka 1976. Ahrif gjaldauka samkvæmt frumvarpinu munu þv! I raun vera 10-11 stiga hækkui. framfærsluvisitölu á arinu miðað við fyrri forsendur. tfrumvarpinu er lagt til að 2,5 F-stig komi til frádráttar fram- færsluvisitölunni þann 1. júni n.k. áður en visitölunni er beitt til kaupgjaldsbreytinga. Jafnframt komi til viðbótar 2,5 F-stig til frádráttar þann 1. október. Hér er við það miðað að 1.000 m.kr. af vörugjaldsaukanum verði skatt- lagning til landhelgisgæzlu og til friðunarráðstafana sem vlðtæk samstaða erum, og engin efni eru til að leiði til vixlhækkana kaup- gjalds og verðlags. Fjármögnun orkuframkvæmda sveitarfélaga Nú standa yfir eða eru I undir- búningi miklar orkuframkvæmd- ir sveitarfélaga og ber þar hita- veitur langhæst. Þegar gengið var frá lánsf jár- áætluninni I desember s.l. var ekki unnt að gera málum þess- uro viðhlitandi skil og er þvi nauð synlegt aö afla nýrra heimilda til þess að rikisstjórnin geti veitt sveitarfélögum nauðsynlegan O Frumvarp innflutningsgjalds af bifreiðum, mun renna til vegagerðar, en sem fyrr segir, mun verulegum hluta tekna, sem frumvarpið gerir ráð fyrir, verða varið til landhelgis- gæzlu og fiskverndar. Einnig er gert ráð fyrir þvi, aö hluti tekna renni til orkuframkvæmda á veg- um sveitarfélaga. Matthias Á. Mathiesen fjár- málarábherra mælti fyrir frum- varpinu I neðri deild I gær og er útdráttur úr ræðu hans birtur á þingsiðu i dag, og einnig er sagt frá viðbrögðum stjórnarandstæð- inga. Kernduní yotlendi LANDVERND Bændur 10 ára drengur óskar efiir sveitadvöl i sum- ar. Meðgjöf. Upplýs- ingar í síma 75168. stuðning i þessum efnum án þess þó að dregið sé úr ábyrgð eða frumkvæði þeirra sjálfra varð- : andi þessar framkvæmdir. Til- lögur frumvarpsins i þessum efn- um eru tviþættar. t fyrsta lagi að rikissjóði sé heimilt að ábyrgjast allt að 500 m.kr. lántökur sveitarfélaga vegna orkuframkvæmda.á þessu ári. t öðru lagi felst i frumvarpinu heimild til fjármálaráðherra til þess að leyfa sveitarfélögum, sem ráðast i mikils háttar hita- veituframkvæmdir, að afla fjár með verðbréfaútgáfu á innlend- um markaði með hliðstæðum kjörum og rikissjóður. Með þess- um hætti mætti vekja áhuga heimamanna á þvi að leggja sem mest fé af mörkum til hitaveitu- framkvæmda, jafnframt þvi sem dregið yrði úr erlendum lántök- um til þeirra. Þjóoargashorfur Frá þvi aðf járlög voru afgreidd i desember sl. hafa þjóðhags- horfur breytzt talsvert og má telja að þær séu nú öllu lakari en þær virtust á s.l. sumri. Þróun ut- flutningsverðlags sjávarafurða hefur að vlsu reynzt hagstæöari en með var reiknað. En dræm fiskgengd við SV-land og afla- missir vegna verkfalls — einkum á loðnuvertið — veldur þvi að gjaldeyristekjur af sjávarútvegi aukast liklega ekki frá fyrri spá enda þótt útflutningsverð hafi hækkað meira en við var búist. Akvæði þessa frumvarps verð- ur að skoða i ljósi þess markmiðs að draga verulega úr viöskipta- hallanum við útlönd þegar á þessu ári og er nú útlit fyrir aö það muni takast ef ekki verba óvæntir atburðir siöar á árinu. Þetta er þeim mun brýnna sem greiðslubyrði þjóðarinnar af erlendum lánum hefur aukizt mjög að undanförnu og áhrifa mikillar skuldasöfnunar við út- lönd mun gæta enn frekar á næst- unni. Þaö er þvi nauðsynlegt að takmarka svo sem unnt er frekari lántökur erlendis. En þaö verður ekki gert nema takist á næstu ár- um að treysta sém bezt innlenda fjáröflun, og jafnframt að ráðast ekki I framkvæmdir nema fjár- öflun sé tryggð. Vandi fjármálastjórnar Reynsla undanfarinna ára — einkum slðustu tveggja þriggja ára — sýnir glöggt, að hin árlegu fjárlög með hefðbundnu sniði hafa ekki reynzt hentugt hag- stjórnartæki til þess að mæta •breyttum aðstæðum i efnahags- málum. Þetta timabil hefur verið timabil mikils umróts I alþjóðleg- um efnahagsmálum, og tiðar breytingar á ytri skilyrðum þjóðarbúsins hafa sett sitt mark á framvindu islenzkra efnahags- mála. Af þessum og ýmsum öðr- um ástæðum hefur oft þurft að gripa til aðgerða i efnahagsmál- um, oftast með rikisfjármál sem uppistöðu. Þannig má minna á efnahagsmálalöggjöfina i april i fyrra og efnahagsmálafrumvörp- in og löggjöf, sem fram komu á árinu 1974. Sil spurning hlýtur að vakna, hvort ekki geti verið eöli- legt að taka upp ný stjórntæki á sviði fjármálanna, sem einfald- lega feli i sér viðurkenningu á þörfinni fyrir heimildir til þess að breyta — innan ákveðinna marka — tilteknum sköttum i hag- stjórnarskyni og ef til vill einnig vissum greinum rikisútgjalda. Hin árlegu fjárlög ætti að semja í sam'hengi 3-4 ára áætlana um rikisútgjöld og rikistekjur, og þau ættu að taka mið af markmiðum um þróun starfsemi hins opinbera til nokkurra ára i senn. Hins veg- ar væru svo gefnar heimildir fyrir rikisstjórnina til þess að breyta á x fjárlagaárinu ákveðnum mikil- vægum sköttum og tilfærslu- greiðslum, til hækkunar eða lækkunar, innan ákveðinna marka. Samþykktar Alþingis væri siðan leitað eftir á við næstu árlega fjárlagaafgreiðslu og væri jafnan fráfararatriði, ef ekki fengist. Hugmyndir af þessu tagi hafa nokkuð komiö til umræðu bæði hérá landi og annars staðar, en mér virðist að nú sé að verða tlmabært, að Alþingi láti þetta mál til sín taka e.t.v. á næsta þingi.Þettagæti veriöleið til þess aðsvara kröfum breyttra tima."

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.