Tíminn - 01.10.1978, Blaðsíða 7

Tíminn - 01.10.1978, Blaðsíða 7
Sunnudagur 1. október 1978 Þórarinn Þórarinsson: Tekjuskatturinn er aðallega greiddur af launastéttunum ^ Sitthvað hefur verið rætt um þá hækkun ^ tekjuskatts á hærri tekjum, sem rikisstjórnin |fc hefur gripið til. Ég get vel tekið undir það, að s» þar er gengið langt i umdeilanlegum skatta- 5S[ álögum, En rikisstiórnin átti engan kost góðan, ^ eins og komið var i efnahagsmálum þjóðar- |fc innar. Illa skil ég lika umvöndunartón Morgun- ss blaðsins og Gylfa Þ. Gislasonar. Ég er sann- ^ færður um, að hefði verið mynduð nýsköpunar- sfc stiórn, hefði bessi skattahækkun ekki siður !§& komið til sögunnar og verið varin bæði af Mbl. s% og Gylfa Þ. Gislasyni. Þannig getur afstaða ^ hinna mætustu manna farið eftir þvi hvert er §fc viðhorf þeirra til viðkomandi rikisstjórnar. I 1 Breytt afstaða Gylfa Sem fornvinur Gylfa Þ. Gislasonar, er sérstök ástæða fyrir mig að fagna þvi, hvað hanner orðinn andvigur háum beinum sköttum. I þau tólf ár, sem Gylfi Þ. Gíslason sat i. viðreisnarstjorninni, var hlut- verk mitt sem fulltrUa Framsóknarflokksins i fjár- hagsnefnd neðri deildar að halda uppi baráttu gegn of háum beinum sköttum. Einkum beitti ég mér gegn i'ölsun skattvisitölunnar, sem viðreisnarstjórnin greip iðu- lega til méð þvi að sllta hana úr sambandi við framfærsiu- visitöluna. Þannig var tekju- skatturinn hvað eftir annað stórlega hækkaður. Þing eftir þing flutti ég tillögu um, að skattvfeitalan væri látin fylgja framfærsluvisitölunni. Þá var Gylfi Þ. Gislason ekki and- vigur háum beinum sköttum. Þá var hann ekki fylgjandi þvi að undanþiggjá venjulegar launatekjur tekjuskatti. Hann hjálpaði alltaf til að fella þessa tillögu mina. Það var fyrst eftir aðGylfi Þ. Gislason var kominn úr viðreisnar- stjórninni, að hann fékk mikinn áhuga á lækkun beinna skatta. Betra er seint en aldrei. Svo langt var gengið I skattaálögum I tlð viðreisnar- stjdrnarinnar, að eitt árið lögðu sérfræðingar stjórnar- innar til, að skattgreiðendum væru veitt hagstæð lán tíl að geta greitt skattana! Ég man ekki betur en að þessir háu skattar hefðu þá veriö varðir og réttlættir I Morgunblaðinu. Og Gylfi Þ. Gislason varði þá af sinu alkunna kappi. Rétt skattvísitala Það mun hafa gilt um okkur Gylfa báða, að við vorum upphaflega mjög fylgjandi beinum sköttum. Mér snerist fyrr hugur en honum, einkum I sambandi við tekjuskattinn. Mér varð fljótt ljóst.eftir að ég fór að starfa I fjárhagsnefnd neðri deildar, að tekjuskatt- urinn leggst fyrst og fremst á launafólk, en aörir sleppa meira og minna,bæði vegna skattsvika og undanþágu- ákvæða tekjuskattslaganna, sem erfitt eða Utilokaö hefur reynzt að breyta vegna öflugrá þrýstihdpa. Þetta breytta viðhorf mitt leiddi til þess, aö ég hóf I tið viðreisnarstjórnarinnar baráttu fyrir lækkun tekju- skattsins, og þó einkum baráttu gegn fölsun skattvisi- tölunnar. Mér snerist ekki neitt hugur við að komast I stjórnaraðstöðu, þegar vinstri stjórnin var mynduð sumarið 1971. Ég átti llka góðan sam- herja, þar sem var fjármála- ráðherra vinstri stjórnar- innar, Halldór E. Sigurðsson. Strax við gerð fjárlaganna fyrir 1972 tók hann upp þann sið að láta skattvisitöluna fylgja framfærsluvisitölunni og hélt honum sfðan meðan hann var fjármálaráðherra. Þannig var hætt þeirri ljótu venju frá tið viðreisnarstjórn- arinnar að nota skattvlsitöl- una til að hækka tekjuskatt- inn. Tekjuskatturinn og launaf ólkið Ég hygg, aö ég hafi gert einna gleggst grein fyrir breyttu viðhorfi mlnu til tekjuskattsins i grein, sem birtist I Tlmanum 22. janúar 1972, en þar sagði á þessa leið: „Stighækkandi tekjuskattar voru réttlátt og sjálfsagt tekjuöflunarform á þeim tima, þegar tekjuskipting var mjög misjöfn. NU hefur tekju- skipting jafnazt verulega og launamunur oröinn minni en áður. Þvi verður að gæta þess, að stighækkandi tekjuskattar jafni ekki Ut eðlilegan launa- mun, þannig t.d. að raun- tekjur ófaglærðs manns og faglærðs verði hinar sömu. Þess verður lika að gæta, að tekjuskattur leggst tiltölulega þyngst á launastéttirnar, þvl að framleiðendur og milliliöir, sem sjálfir geta reiknað sér laun, sleppa alltaf betur, hversu ágætt, sem skattaeftir- litið er. Þess vegna eiga launastéttir að telja sér það ekki minna áhugamál, að tekjuskattar séu hæfilegir, en ab hækka sjálft kaupið. Kauphækkanir koma að tak- mörkuðu gagni, ef um helmingur þeirra fer I skatta. Þetta er eitt af þeim höfuð- atriðum, sem hljóta að setja mikinn svip á þá framhalds- athugun skattamálanna, sem fyrir höndum er." Mesta tekju- skattslækkunin SU framhaldsathugun skattamálanna, sem getið er Halldór E. Sigurðsson um hér á undan, hafði verið undirbUin að frumkvæði Halldórs E. Sigurðssonar f jár- málaráðherra. HUn leiddi tíl stærstu lækkunar á tekju- skatti, sem hefur verið gerð - hér á landi. Launastéttirnar höfðu þá skilið, að tekjuskatt- urinn lendir mest á þeim. Halldór E. Sigurðsson náöi þvi samkomulagi um það við launþegasamtökin I ársbyrjun 1974, að tekjuskatturinn skyldi lækkaður sem svaraði þremur milljörðum króna, sem var mikil upphæð þá, en I staðinn féllust þau á að lagður yrði á 5% söluskattur, sem ekki kæmi inn I framfærsluvlsitöl- una. í meðferö þingsins var þessi söluskattshækkun færð niður I 4%. Þetta er, eins og áöur segir, mesta tekjuskattslækkun, sem hér hefur verið gerð. Enginn Islenzkur fjármálaráðherra hefur unnið meira að þvl en Halldór E. Sigurðsson að koma tekjuskattinum i það horf, að hann bitnaði ekki óhæfilega á launaste'ttunum og leiddi til Glistrupisma, eins og i Danmörku. Þetta geröi hann með framangreindri tekjuskattslækkun og með þvl að tengja saman skattvisi- töluria og framfærsluvlsi- töluna og hindra hækkun tekjuskattsins á þann hátt. lítsvars- breytingin Halldór E. Sigurösson átti, ásamt Hannibal Valdi- marssyni, sem var félags- málaráðherra I vinstri stjdrn- inni, mestan þátt i sögulegri breytingu á Utsvörum.Eitt fyrsta verk Hannibals Valdi- marssonar sem félagsmála- ráðherra var að skipa nefnd til að endurskoða löggjöfina um tekjustofna sveitarfélaga. Hjálmar Vilhjálmsson ráöu- neytisstjóri var formaður þeirrar nefndar, en einn nefndarmanna var Alexander Stefánsson I Ólafsvik. Nefnd þessi samdi frumvarp til nýrra tekjuöflunarlaga, sem fól I sér þá rdttæku breytingu, að Utsvarið yröi ákveðinn hundraðshlutiaf tekjum i staö þess að það var áður stig- hækkandi, likt og tekjuskatt- urinn nU. Alþingi féllst á þessa breytingu veturinn 1972 og hefur hUn gilt siöan. Ýmsir óttuöust, að þessi breyting myndi mælast illa fyrir og þvl yröi haldið fram, aðhUnværisérstaklega gerð I þágu hátekjumanna. Raunin hefur orðið önnur. Þessi breyting hefur engum teljandi mótmælum sætt. HUn hefur ge f iz t vel o g þótt sanng jör n v iö nánari athugun, enda greiðir hátekjumaður mörgum sinnum meira en lágtekjir- maöurinn, þott hundraðshlut- inn.sem þeir greiöaaf tekjun- um, sé hinn sami. Þaðfylgdi þessari breytingu að Utsvarið nálgaöist það að leggjast á brUttótekjur. Hins vegar var hundraöshluti, sem leggst á tekjurnar, verulega lækkaður miðaö við stig- hækkunina, sem gilti áður. Skattalög Matthíasar i 1 I menn og málef ni Matthias Mathiesen fjár- m^laráðhera má eiga það, að hann hafði verulegan áhuga á aðendurbæta tekjuskattslögin og ber að viðurkenna, að sitt- hvað er til bóta I lögunum, sem sett voru á Alþingi sið- astl. vor. Þessar endurbæt- ur eru þó naumast meira en bætur á ónýta og Urelta flik. Ég verð þvi aö játa að ég haföi takmarkaðan áhuga á þeirn. Astæðan er sU, að mér finnst nUgildandi tekjuskattskerfi orðið óhæf t, þótt það hafi veriö sæmilegt fyrir 40-50 árum. Þrýstihóparnir standa fastan vörð um undanþágurnar, en margar þeirra er auðvelt að misnota af fjárbrallsmönnum og bröskurum, t.d. vaxtafrá- dráttinn. Þrýstihóparnir standa einnig i vegi þess, að hægt sé að auka vald skatt- yfirvalda nægilega til að geta haft hendur I hári skatt- svikara. Ef snUa á til betri vegar, dugar raunar ekkert ^ annaö en kerfisbreyting. SU to kerfisbreyting, serii mér «S finnst helzt koma til greina !^ hefur verið mörkuð meö Ut- NS svarslögunum f rá 1972. Fella á ^ niður undanþágurnar og ^ leggja brUttótekjur sem mest ^ til grundvallar, en lækkz ^ skattinnaðsama skapi.ásamt ^ stórauknum persónufrádrætti w og barnafrádrætti. t stað stig- Sj* hækkandi skatts ætti að taka sv ákveðinn hundraðshluta a & tekjum, likt og gert er to varöandi Utsvarið. w Kostir kerfis- | breytingar | Mér þykir rétt aö geta þess, «> aðskömmuá^urenHalIdórE. «S Sigurðsson lét af embættí fjár- !^ málaráðherra hafði hann falið ^ tveimur mönnum að semja ^ drög aö nýju frumvarpi til ^ tekjuskattslaga. 1 þessu frum- ^ varpi mun hafa verið gert ráö SJs fyrir kerfisbreytingu, sem ^ gekk aö verulegu leyti I Sjfij framangreinda átt. «> Vafalaustmáfinnaeinhverja Ss galla á þessu kerfi, eins og Ns öllum, en kostirnir eru ^ óumdei! anlegir miöað við það ^ kerfi, sem nU er bUið við. SS Skattakerfið yrði miklu ein- S§ faldara og auöveldara I SS vinnslu og skattayfirvöld gætu SJ§ varið miklu meiri tima til að SK| eltast við meinta skatt- w svikara. Skattakerfið myndi to siðurhvetjamenn til að reyna ívs að koma tekjum undan skatti. Ks Mönnum yrði ekki refsað fyrir ks menntun, framtak og dugnað XX eins og nU er raunar gert, ^ þegar skattstigar verða óhæfi- Sx lega háir. Það á ekki að vera §S tilgangur tekjuskattsins að W þurrka Ut allan umsaminn og sv eðlilegan launamun. & Vel má vera, að þetta nýja cS skattkerfi gæfi ekki eins *\ miklar tekjur og nUverandi Ns kerfi, en þd efast ég um það. Ks ftghyggaömeiri tekjur kæmu ^ til skatts, þegar hægt væri að ^N bæta eftirlitið og ekki yrði SS lengur hægt að misnota und- ^J anþágurnar. En eins og nU er S§[ komið, á að leggja megin- wj áherzlu á að skattleggja eyðsl- «* una. Þar er enn að finna ýmsa yjs skattamöguleika, sem rétt er Ns að nota til þess að halda beinu Ns sköttunum I hófi. SS! Þ.Þ. S|

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.