Ísafold - 26.05.1877, Blaðsíða 1

Ísafold - 26.05.1877, Blaðsíða 1
Ritstjóri: Bjöbn Jónsson, cand. pliil. Skrifstofa: í Doktors-húsi. Prentsmibja: Einars pórb- arsonar. isiifohl. Árgangurinn, 32 arkir, kost- ar hjer á landi 3 kr., er greibist í kauptíð; erlendis 4 kr., stök blöð 15 aura. Söhilaun: 7. livert expl. Auglýsingar kosta Sa.línan með renjul. meginmálsletri. IV 11* Eeyltjavík, laugardaginn 26. maímán. ww. Ilin nýju laxalög og laxveiðarnar. Eptir H. Th. A. Thomsen. (Niðurl.). Eg heldþvíað það sje galli á hinum nýju laxalögum, að eigi er í þeim til tekinn viss títni á viku hverri þá er eigi megi veiða, eins og gert erá Eng- landi (hvort það er einnig gjört í Nor- egi, man eg eigi). Sömuleiðis álít eg, að það hefði verið heppilegra að á- kveða lengd heldur en ummál, þar eð það bæði er hægra í fljótu bragði að sjá lengd laxins en digurð, og ummál hrygnunnar er breytilegt, eptir því hvort í henni eru hrogn eða eigi, og eptir því hve mjög þau eru vaxin. Eins og lögin nú eru, leyfa þau að veiða unga hrygnu, sem er hrognfull, ef hún heflr hið ákveðna ummál, en hængnum verða menn að sleppa af því að hann er grennri. Sjöunda, áttunda og níunda grein ákveða refsingar, og eru þær sjálfsagt nauðsynlegar í þess konar lögum, en eigi skal eg fara orðum um það, hverj- ar refsingar eða hve miklar hjer mættu bezt við eiga. Þá er nú eptir önnur grein laganna, og kveður fyrri hluti hennar svo á, að nenginn má leggja net eða garða eða aðrar fastar veiðivjelar lengra en út í miðja á, pá vatn er minnst; enda sje eigi vatn dýpst par sem net, garður eða veiðivjel liggur». Nú á maður þá að fara að veiða laxinn þar er grunnt er, og má eigi lengur leggja net sín þar sem dýpst er; hefir það þó víst tíðkazt hingað til, og er vernlegt skil- yrði fyrir því, að veiðin borgi fyrir- höfn og tilkostnað. Mönnnm mun víst gefa á að líta, þá er afleiðingar þessarar ákvörðunar fara að sý"na sig, ef henni verður fylgt; eg vil eigi ráðast í að tala um þær. Ef ákvörðunin væri þannig, að þar sem svo er ástalt, að sá hluti árinnar, er veiði- vjelar eru í lagðar, er eigi helm- ingur af breidd árinnar allrar, þar megi eigi þvergirða bið dýpsta, heldur skuli einn tíundi hluti þess vera ógirt- ur, þá væri hún sanngjarnleg, en þar sem nú grein þessi bannar alla veiði þar sem dýpst er, þá er opt svo ástatt, að eigi er haegt að veiða neilt með því móti. Síðari hluti greinarinnar segir, að «renniá í fleiri kvislum, þá má eng- inn þvergirða eina þeirra, nema meiri sje fiskiför í annari, enda eigi engir aðrir veiði ( kvísl þeirri, sem þvergirt er». Af þessum orðum virðist það Ijóst, að bann það móti þvergirðingum er stendur í fyrri hluta greinarinnar, sje með þeim af numið til þess að skerða eigi veiði þess manns, er einn á veiði í einhverri á, en það má og skilja þan svo, að hvernig sem ástatt er, megi eigi þvergirða nema eina kvisl hverrar ár. Ef nú sá maður, er veiði á í einni kvísl, eykur veiði sína með því sjálfur að ala upp laxa, eða með öðrum ráðum , er menn enn eigi kunna hjer á landi, svo að þá verði meiri veiði ! þeirri kvísl en hinum, þá má hann eptir þessum laxalögum eigi lengur þvergirða kvíslina. Ef veiðivjelar hans eru betri og hagan- legri en í hinum kvíslunum og veiði hans því verður meiri en hinna, þá má hann heldur eigi þvergirða, því varla mun þá auðvelt að færa sönnur fyrir því, að meiri lax gangi í hinar kvisiirnar, og það er þó skilyrðið lyrir þvi, að mega veiða með þvergirðing- um. Renni nú á í tveim kvíslum og standi nú svo á, að einn maður eigi alla veiðina, t. d. í vestari kvíslinni og annar maður alla veiðina í hinni eystri, þá má eptir lögnnum að eins annar þeirra þvergirða sína kvísl, og það sá, er minni veiði hefir. Nú verður engin hvöt til fyrir þann, er rjett hefir til að þvergirða sina kvísl, til þess að bæta eða auka veiði sína, þvi þá missir hann þvergirðingarrjett- inn, og um leið er honum það af- skorið, að hafa nokkurn ábata af veiði sinni (þá er hann sekur við ákvörðunina í hinni fyrstu setningu greinarinnar), því eigi er unnt að viðhafa þvergirðingar nema ( grunn- um ám, og bannið við því, að setja veiðivjelar, þar sem dýpst er, er þá einnig bann við því að gera sjer veið- ina atðsama. Að endingu vil eg íhuga, hvaða áhrif hin nýju laxalög munu hafa á laxveiðina í Elliðaánum, er einn mað- ur á, með því að jarðir þær, er að án- um Hggja, hafa á löglegan hátt misst sinn hluta af henni; hafa þar um lang- an aldur verið hafðar þvergiiðingar við veiðina í báðum kvíslunum, sumpart með kistum og sumpart með pollum, og með því að iileypa valninu úr einni kvíslinni í aðra, og verður það eigi gert nema með þvergirðingum. Pessi þver- gii'ðingarjeltur hefir verið staðfestnr með hæstarjettardómi 26. febr. 1875, og veiðin í ánum fer allt af vaxandi, sakir þess, að eigandion befir nú í 16 ár allt af sleppt því, er veiddist einn dag vikunnar, þó sumir hafi kallað það siervizku og heimsku. 011 laxveiði- aðferð í þessum ám öðruvisi en með þvergirðingum og hleypum er til einskis nýt, sakir þess, að vatnsmegnið er svo 41 Ktið, og megi maðnr eigi brúka drátt- arnet eða lagnet þar sem dýpst er, þá er tekið fyrir alla veiði þar. Ef nú þessi lög kollvarpa þessum sjerstöku rjettindum, að því er við kemur Elliða- ánum, þá er það hið sama og innleitt væri það rjettarástand, að alpingi gœti með löggjafarvaldi sínu skipt eignum í tvennt eða prennt eða tekið pær frá eigandanum án pess að bœta hon- um nokkru. Óvissa sú, er af þessu mundi leiða, hlyti að verða kviðvænleg fyrir hvern jarðeiganda á íslandi, og mjög fella jarðeignir í verði, og er það þó eigi of hátt áður. J>að er nú sjálfsagt eigi tilgangur alþingis, að laka eignir af mönnum eða af nema gömul rjettindi skaðabötalaust, en eins og hjer stendur á, þá eru laxalögin ógreinileg og óskiljanleg, og allt verð- ur undir því komið, hvernig dómstól- arnir skilja þau, og er það mjög ó- þægilegt og kostnaðarsamt að leita þeirra úrskurðar. Jeg vil hjer eigi tala um það, er sagt hefir verið um mál þetta í báðum málstofum alþingis, eða það, hve fljótt þingið var með það, því að það er nú þegar fyrir almennings augum i þing- tíðindunum 1875; bitt þykir mjer við eiga, að vekja athygli manna á þv(, hverjum framförum laxveiði hefir nað á íslandi; a ð hún enn eigi er komin á það stig, sem hún ætti skilið eptir ábata þeim, er af henni má hafa, það er að segja, að hún er eigi svo mikið stunduð, sem hún verðskuldar; a ð hin mikla veiði á hinum síðustu árum Ijóslega sýnir, að eigi er of mikið að gjört um laxveiðioa; a ð það því eigi er mjög nauðsynlegt, að takmarka laxalög þau, er hingað til hafa í gildi verið, með því að þess konar takmark- anir fremnr tálma framförum lax- veiðinnar en auka þær, og er það skaði, bæði fyrir einslaka menn og landíð allt i heild sinni; a ð öllnm er auðsætt, að mjög er vandasamt að gefa hentug lög nm tilhögun og stærð veiðivjelanna, með því að veiðivötn og ár eru hver annari svo ólíkar; a ð það, sem einkum er áríðandi, er, að vernda hinn eins eða Iveggja eða þriggja ára gamla unglax, er liggur í ám og vötn- um, og eigi getur tekið öðrum eins framförum þar, eins og sá laxinn, er til sjóar heíir leitað, og loksins, a ð mest af öllu ríður á, að hafa friðun- artírna bœði á ári hverju og viku hverri, og hefir reynslan kennt mjer, að þetta eitt er nóg til þess, eigi að eins að við halda laxveiðinni, heldur

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.