Ísafold - 22.11.1877, Blaðsíða 1

Ísafold - 22.11.1877, Blaðsíða 1
saf© IV 28 Reykjavik, fimmtudaginn 22. nóvembermán. i 1877. Merkilegur landsyflrrjettardómur. „Ar 1877, rnánudaginn 29. októ- ber mánaðar, var í hinum konunglega yfirdómi á íslandi upp kveðinn í málinu hið opinbcra gegn Eyólfi Jónssyni í Katrínarkoti svo látandi d ó m u r: „Með dómi upp kveðnum fyrir lögreglurjetti Gullbringusýslu 28. maí- mán. þ. á. af landshöfðingjaritara Jóni Jónssyni sem settum lögreglustjóra í fjárkláðamálinu, er Eyjólfur Jónsson í Katrínarkoti dæmdur fyrir óhlýðni gegn fyrirskipunum lögreglustjórans um smöl- un og böðun á fj'e sínu í 20 kr. sekt, og til að greiða Sigurði hreppstjóra Vigfússjmi 4 kr., sem og til að borga allan af málinu löglega leiðandi kostn- að; en þeim dómi er bæði eptir ósk hins kærða og af hálfu hins opinbera áfrýjað til yfirdómsins. Hinn setti lögreglustjóri í fjár- kláðamálinu, Jón landshöfðingjaritari Jónsson, hefir byggt vald sitt til að fara með og dæma framannefnt mál á umboðsskrá konungs til hans, dags. 26. septembermán. f. á. til að gegna störf- um þeim viðvíkjandi fjárkláðasýkinni, sem hvíla á lögreglustjórum á íslandi. I umboðsskrá þessari, sem gefin er út af ráðherra íslands eptir konungsboði (admandahcm), og prentuð er í Stjórnar- tíðindum fyrir ísland árið 1876, deild- inni B, 101.—112. bls. í íslenzkri þýð- ingu — frumritið hefir yfirdómurinn ekki haft fyrir sjer — segir, að Jóni landshöfðingjaritara Jónssyni „veitist „vald til að gegna fyrst um sinn á „sjálfs síns ábyrgð öllum þeim störfum, „bæði dómarastörfum, framkvæmdar- „stöifum og fógetastörfum, snertandi „fjárkláðasýkina, bæði i þeim hjeruð- „um suðurumdæmisins, er sýkinnar hefir „vart orðið að undanförnu, og hvar „annarstaðar á íslandi, er kláði kann „að koma upp eptirleiðis, er ella mundu „liggja á lögreglustjórum þeim, er skip- „aöir eru í hlutaðeigandi hjeruð". Að vísu er Jóni landshöfðingjaritara Jóns- syni með þessum orðum umboðsskrár- innar einasta veitt vald til að gegna þeim dómarastörfum og fógetastörfum snertandi fjárkláðasýkina, sem ella mundi bera undir hlutaðeigandi lög- reglustjóra, þar sem þó lögreglustjórar sem slíkir ekki hafa neitt domsvald; en með því að gjöra veiður ráð fyrir að orðin: „dómarastörfum'' og „fógeta- stöifum" ekki standi þýðingarlaus í umboðsskráuni, og að hins vegar orðið „lögreglustjórum" sje valið með ásettu ráði, þá virðist eiga að skilja umboðs- skrána svo, að nefndum embættismanni sje veitt dómara- og fógetavald í öll- um lögreglumálum, er snerta fjárkláða- sýkina. Jpar sem nú optnefnd umboðsskrá þannig fer fram á, að dómara- og fó- getavald í öllum lögreglumálum, sem snerta fjárkláðasýkina, skuli wn allt land tekið frá hinum reglulegu dóm- urum og fógetum, og falið á hendur einum manní á hans eigin ábyrgð um ótiltekinn tíma, „fyrst um sinn", sbr. orðin: „hvar annarstaðar á Islandi, er kláði kann að koma upp eptirleiðis". fær yfirdómurinn ekki betur sjeð, en að hjer sje gjörð sú breyting á skipun dómsvaldsins, sem eptir 42. gr. Stjórn- arskrái innar ekki verður ákveðin nema með lögum. Hinsvegar fær yfirdómur- inn ekki sjeð, að 13. gr. stjórnarskrár- innar veiti næga heimild til að gjöra svo ^mrgripsmikla undantekningu und- an gildandi lögum, eins og hjer er gjört, því, að þó að það hafi borið við, að skipaður hafi verið commissarii til að dæma einstakt tiltekið mál, þá hefir að minnsta kosti síðan 1718, að norsku lög voru lögleidd hjer á landi, að því er snertir rjettarfar og málaferli, ekkeri commissorium verið útgefið, er veiti ein- stökum manni eða einstökum mönnum vald til að fara með og dæma heilan flokk af málum, hvar sem þau koma fyrir í landinu og um alveg ótiltekinn tíma. Yíirdómurinn verður þannig að á- líta, að ofannefnt konunglegt commis- sorimn frá 26. septembermán. f. á. komi í bága við 42, gr. Stjórnarskrárinnar, samanborna við 13. gr. hennar, að því leyti sem Jóni landshöfðlngjaiitai a Jonssyni með því er veitt dómara- og fogeta- vald um allt land og um ótiltekinn tíma í öllum lögreglumálum, sem snerta fjár- Frá Birni á Skarðsá annálaritara. Eptir Gísla Konráðason. 1. Frd Katli. Veturinn 1518 var nokkuð svo snarp- ur, en þó hjeldu menn pening sín- um; komu ísar fyrir norðan og björn einn mikill, _ rauðk;nnungur, á land á Skaga við Asbúðartanga, sá þá hvergi til íss af sljettlendi, en þó af háfjöllum ; það dýr var mjög soltið, grimmt og mannskætt; drap það 7 eða 8 menn, voru 3 fátækar konur með börnum, er gengu yfir og vissu ei vonir dýrs- ins; það braut niður hjalla alla á Skaga utan að Ketu, því sumstaðar fann það matbjörg í þeim. en þetta var um sum- armál. þ>á bjó sá maður að Ketu. er Ketill hjet Ingimundarson. aflamaður mikill, en þar var þá goð veiðistaða. I á hann úti á vorum á hákallaskipi, en Ijet annað skip flytja í land. og gjöra til aflann, en flytja til sín aptur kost og drykk; völdust til hans ungir menn og hraustir til sjófara. og fekk hann 80 eða go hákalla á vori. það var einn morgun árla, er Ketill gekk til sjóar. og inn í hjall einn mikinn, er þar stóð með hákalli, og vildi sækja morgun- verð hjúum sínum ; hann sá dýrið koma að utan; hann tók hákarlabægsli mikið og snaraði langt á svig við dýrið og dyrnar; björninn greip við, bar á bak við hjallinn og tók að eta. en Ketill snaraðist út og með skyndi til bæjar- ins; sendi hann þá þegar tvo menn. annan út á Skaga en hinn inn, að safna mönnum. og komu skjótt 14. er vopn höfðu, og gengu tilsjáfar; björn- inn var þá bú nn með bægslið og ætl- uðu þeir að ráða að honum, en hann veik sjer undan og inn með sjónum; þeir gengu eptir og inn á Ketubjörg, en þar sem björgin lækkuðu nokkuö, vafði björninn sig saman og velti sjer í fjöru niður, og synti fram í sker það er þar liggur, og kallað er þussasker. Ketill skipti þá mönnum. og ljet 7 ept- ir. er mæta skyldu dýrinu hvar sem það kæmi að landi á Inn-Skaga, en hann gekk með 6 mönnum heim til Ketu. 109 þeir hrundn fram sexæringi og reru til skersins; björninn hljóp þá á sæ og lagðist út á fjörðinn. en þeir reru eptir kappsamlega, mæddu þeir dýrið um síðir, en þa^ lagðist þá í króka og varð mjúkara í vikum en báturinn; gekk svo lengi dags, að þeir komu engum vopna- lögum við, svo að björninn sakaði, en um síðir, er að honum þrengdi, hýddi hann hramminum upp á borðið og ætl- aði ad hvolfa skipinu, svo það drakk í sig sjó. Ketill þre'f þá exi og hjó á hinn fremra hramminn við borðinu svo af tók, lagði þá dýrið fiá og dapraðist heldur sundið. svo þeir fengu því næst lagt það til bana, drógu síðanábátinn upp og hjeldu að landi. — þessi hin sömu misseri og Ketill vann björninn, voru þeir Thyle og Hannes hiiðstjórar og dóu þeir Stefán biskup í Skálholti og Björn Guðnason vestur í Ögri, yf- irgangsmaður mikill, en Gottskálk hinn grimmi. Nikulásson, var biskup á Hól- um. Ketill átti dóttur ]iá. er Guðiún hjet; hennar fekk löngu seinna Jón að Ingveldarstöðum á Reykjastiönd, Jóns- son, Ovmssonar skipara, Runólfssonar, en móðir Jons va.r pórunn Gísladótiir,

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.