Ísafold - 13.01.1879, Blaðsíða 1

Ísafold - 13.01.1879, Blaðsíða 1
ÍSAFOLO VI 1. Reykjavík, mánudaginn 13. janúarmán. 1879. þ>egar rennt er auganu yfir umlið- ið ár, þá hefir það fátt til síns ágætis. Veturinn 1878 var frá nýári bæðikald- ur og snjóasamur, hafísinn kom í seinna lagi, en staðnæmdist þess lengur, svo vorið, sem í fyrstu spáði góðu, varð á endanum þræsingasamt og gróðui'lítið. J>ó varð grasvöxtur víðast í meðallagi, nýttust töður vel nyrðra, en óþurkar gengu syðra, og urðu hey víðast hvar hrakin og ljett. Peningshöld voru í flestum hjeruðum landsins með betra móti, en miklir fjárskaðar urðu norðan og vestan með haustinu. Sjávarafli var afbragðsgóður fyrir vestan, norðan og ;.ustan, góður í net í sumum veiðistöð- um við Faxaflóa, frá Garðsskaga inn að Brunnastöðum, en lítill innfjarðar. Verzlun var hvergi góð. Ull, fiskur og æðardúnn voru í lágu verði, korn og kaffi í háu, og árið endaði þrautirnar með stórkostlegum skipaströndum bæði nyrðra og syðra. Heilsufar manna á meðal var yfir höfuð gott, Af dánu merkisfólki skal helzt getið: frú Elinar Jónassen í Hjarðarholti, frú Sigríðar Stephensen, ekkju þeirra síra Tómasar sál. Sæmundssonar á Breiðabólstað og Ólafs jústitsráðs Stephensens í Viðey, síra Símonar Bechs á pingvöllum, mad. Jóhönnu Gunnlaugsdóttur Briems, ekkju þeirra síra Gunnars heitins í Laufási og síra porsteins Pálssonar á Hálsi, Gísla skólakennara Magnússonar, o. fl. Helzt mun mega telja það með viðburðum, að viti kom upp á Reykjanesi og að fjárkláðinn varð yfirstiginn, ef það reyn- ist áreiðanlegt eptir á. í útlöndum horfði til stórstríðs milli Rússa og Breta, en skipaðist síðar, hvort sem sættir eru á komnar meir en „að kalla".—Korn- uppskera var ágæt í Danmörku, en ekki lækkaði korn þar fyrir í verði á Islandi. Strandsiglingarnar umhverfis landið reyndust heldur illa, sjer í lagi í síðustu ferðinni. Urðu margir farþegar fyrir skaða við það, að „Díana" kom ekki, eins og' til stóð, á Skagaströnd. Og þó póststjórnin, sem vjer ekki ef- umst um, greiði mönnum skaðabætur fyrir halla þann, sem af því hlauzt, að svo miklu leyti, sem hann verður reikn- aður í krónum og aurum, þá er marg- ur bagi, sem ekki verður virtur til pen- inga-upphæðar, sjer í lagi sá, að útsjeð er um, að ferða-áætluninni sje fylgt, nema þegar skipherra líkar. petta gjörir ferðirnar óáreiðanlegar og þar með kostnaðarsamar fyrir landssjóð og póststjórnina, því margur fælist frá að nota skip, sem „fer sinna'ferða", en ekki farþeganna, og þeirra, sem vörur senda með skipinu. þ>að er víðar sandfok en á Meðal- landinu og Jótlandsskaga. I útsuður- horni Frakklands, heiffa landinu (Dc- pardement des LandesJ frá Adour og að Iygrárósi skemmdi allt að 1810 sand- fok landið svo, að það varð hartnær óbyggilegt. Sandurinn vann svo á, að sjá mátti hjer um bil þumlungs mun á hverjum þrem stundum. Hitinn og þurkurinn var óþolandi á sumrum, en á vetrum lá gljáin yfir öllu, nema hæstu sandöldunum, því vatnið náði ekki að síga gegnum sandhelluna, semmyndað- ist undir lausa sandinum. Napoleon I. skarst fyrstur í leikinn, og frá 1810 til vorra daga hefir Frakkastjórn stöðugt haldið áfram að vísa sandfokinu á bug, með því að gróðursetja sjávargreni og aðrar jurtategundir í sandinum, og stífla fokið með öðru móti. Oss er ókunnugt, hve miklu fje hefir verið varið til þessa, enda dettur sjálfsagt engum til hugar, að brúka hjerálandi sömu aðferð, eins og Frakkar brúka, því það væri, að likindum, margra hluta vegna, lítt kljúf- andi að gjöra Meðallandið að skóglendi. Hitt vitum vjer, að búið er á 68 árum í Frakklandi að vinna frá sandfokinu yfir 100000 dagsláttur, sem allar eru nú skógi vaxnar og sem í tjöru og' ann- ari viðarfeiti einni saman nú gefa af sjer . á ári hverju 15 miljónir franka (10 miljónir króna). Svona er nú farið að, þar sem nokkur þekking og nokk- ur sinna er á verulegum framförum. I bæklingnum, sem á var minnst í blaði þessu um daginn, stingur Feil- berg, sem hjer ferðaðist fyrir tveim árum síðan, (bls. 18), upp á þvi, að landssjóðurinn, sem er sá stærsti jarð- eigandi hjer á landi, tæki fyrir eina eða fleiri umboðsjarðir, til þess þar að reyna að koma sem beztum jarðabótum pað er vafalaust, eins og á var drepið í síðasta blaði ísafoldar 1878, að íslendingar hafa, eins og flestar aðr- ar þjóðir, fyr meir haft sína eiginþjóð- dansa, að líkindum svipaða dönsum Norðmanna, Færeyinga og Hjaltlend- inga. Svo snemmasem á 13. öld, finn- um vjer í Sturlungu getið um „dans", eða kvæða, sem dansað var eptir. ,.pá hrökkti pórðr (Andrjesson) hestinn undir sjer", segir í Sturlungu 10. þætti 25. kapítula, „ok kvað dans þenna við raust:" Mínar eru sorgirnar þungar sem blý. Sömuleiðis er það dans, sem Ari, sonur Jóns biskups Arasonar, kvað á Möðru- felli við Martein biskup: „Svo er mjer gott og gleðisamt, því veldur þú. mig langar út í lundinn með þá jungfrú". I handritasöfnum í Kaupmanna- höfn og Stokkhólmi finnast söfn af „dans- leikum", sem vert væri að prenta, þó hingað til hafi ekki af orðið, og utan- bókar kunna eflaust margir hjer á landi, karlar bæði og konur, gamla dansa og vikivaka kvæði, sem safha ætti og prenta, svo þessi vottur um fjelagslíf og gleði forfeðra vorra, deyi ekki alveg út úr endurminningunni. Allar norðurlanda- þjóðir dönsuðu á miðöldunum eptir kveð- skap og söng; Kjœmpeviser Dana eru að mestu þessleiðis danskvæði, en dans- inn sjálfur, eins og hann var stíginn, er hvergi eptir svo yjer vitum, nema hjá Færeyingum og Norðmönnum. Hjá hinum síðari hefir bæði ffaiiing-da.nsvnn og Spring-da.nsinn haldizt við, og' eru dansar þessir enn þá á vorum dögum stignir í hverri brúðkaupsveizlu og á öðrum mannamótum, sjer í lagi upp til sveita í Noregi. Af Landstads Norske Folkeviser má sjá, að „litli tröllaslagur", sem nefnd- ur varíísafold, síðasta blaði 1878, neð- anmáls, hefir, eptir bragarhættinum og stuðlatölunni að dæma, verið nokkurs konar Hallingdans. Jpað sem vjer kunn- um af honum er þetta: Fer her í fótspor Flokkum Með stokkum Vjer brokkum. Undir grund Og yfir sund Eykjum Reykjum Vjer feykjum Vindur blindar Vog-sund Vökum Rökum Vjer tökum. Hrellir alla Hríð göll Hreppum Skreppum Vjer sleppum Gull er grams múta, Geymdu það Rúta! Látum slúta, I.engi lúta, — petta kváðu meyjarnar við Skjaldbreiðarskúta, Fimmtygi í flokki saman Frömdu þetta gaman. Aptur á móti er stóri tröllaslagtcr auðsjáanlega Springda.ns. Hefir hjer, eins og enn í Norvegi, verið ætlazt til að dansinn væri stiginn af tómum karl- mönnum, og fótatakið sem harðast og tíð- ast, Af stóra tröllaslag kunnum vjer þetta:

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.