Ísafold - 06.05.1879, Blaðsíða 1

Ísafold - 06.05.1879, Blaðsíða 1
 ÍSAFOLO VI 13. Reykjavík, þriðjudaginn 6. maímán. 1879. Landbúnaðarlögín. Lesendur „ísafoldar" búast sjálfsagt ekki við, að eins yfirgripsmikið mál, eins og fumvörp meira hluta og minni hluta nefhdarinnar, sem skipuð var með konungs úrskurði 4. nóv. 1870 til þess, að semja ný landbúnaðarlög, verði eins ýt- arlega rætt í blaðagrein, eins og skyldi. Til þess þyrfti öllu fremur heila bók, ekki styttri, en bæði frumvörpin með ástæðum samanlögð. En það vill svo vel til, að sú stefha, sem jeg tek í mál- inu, leyfir að vera fáorður. Fyrsta spurningin, sem maður verð- ur að leggja fyrir sjálfan sig, er þessi: er þörfin til að fá ný landbúnaðarlög svo bráð, að nauðsynlega verði nú þeg- ar, að taka það sem býðst, með þeim breytíngum, sem löggjafarvaldið kann að gjöra? Vjer höfum í hjer um bil 600 ár unað við Jónsbók; ákvarðanir hennar áttu bæði í sjálfu sjer vel við hagi vora á þeim tíma, er hún var lög- tekin, og lítið hefir síðar breytzt í land- búnaði vorum, nema það eitt, sem leitt hefir af sjer nýjar og sjerstakar laga- setningar, svo sem tilsk. i5.apríl og 13. maí 1776, 22. júlí 1791, 17. og 24. apríl J833 og 20. júní 1849, opin brjef: 22. des, 1797, 19. sept. 1806, 2. apríl 1853 og 22. marz 1855, og af nýrri lögum : vegabótalögin, lög um þorskanetalagn- ir, um skipaströnd, laxveiðar og sam- þykktarlögin 14. des. 1877. — Beri nú ekki brýna nauðsyn til, að afstýra þeg- ar einhverri grómtekinni óreglu, eða hlynna sjerstaklega að einhverjum at- vinnuvegi, ellegar hafi þau nýju \o<g, sem bjóðast, ekki einhverjar mikilvægar rjettarbætur inni að halda, þá er varúð- arvert, að hrapa að nýjum lagasetning- um. Lög ætti hvort eð er aldrei að gefa, nema þar, sem rjettarmeðvitundin heimt- ar þau. Jpá er varla við því að búast, að alþing á 6 vikna tíma, auk margra annara starfa, geti gengið svo vel frá þessu máli, sem skyldi, nema því að eins, að áður væri vandlega búið að bræða það út um landið í blöðunum og" á hjeraðsfundum, og sjer í lagi að hreppsnefndum, sýslunefndum og amts- ráðum væri gefinn kostur á, að láta álit sitt í ljósi um þau. Sumir kaflar frum- varpanna, t. d. X. kap. hjá meiri h'L, XV. kap. hjá minni hl. (um afrjettir, fjallskil o.fl.) heyra beinlínis undir verk- svið hreppa- og sýslunefnda (tilskip. 4. maí 1872, 17. og 39. gr.), og eiga þær því heimting á, að íhuga þenna kafla, áður en hann er tekinn inn í lögin, enda hefir meiri hl. fundið tilþessa (sbr. 108. gr. hjá meiri hl.), og þó sjálfsagt ekk- ert sje því til fyrirstöðu, að ákvarðanir um þetta og því um líkt sje á rjettum tíma lögteknar, tjeðum nefndum til leið- beiningar, þá erþað ekkert efamál, að fyrst verður að leita álits þeirra um það, sjer í lagi þegar um nýmæli er að ræða, eins og hjer á sjer stað (sbr. ástæður meira hl. við 106. gr., bls. 73). J?á ætti, að ætlun minni, allt sem veiðiskap á sjó snertir, að ganga fyrst samþykktarveg- inn (sbr. lög 14. des. 1877), áður en það er tekið inn í þessi lög, því vel gæti svo farið, að sýshmefndir og hjeraðs- fundir væri á sumum stöðum ekki frum- vörpunum samhuga. Líkt stendur á með margar aðrar ákvarðanir í frumv., sjerílagi IV. kap. hjá meirihl., Vl.kap. hjá minni hl., t. d. um fundarhöld í landi manns (33. gr. hjá meiri hl., 66. gr. hjá minnihl.), um húsask/o'lfyrir vegfarend- ur (32. gr. hjá meiri hl., 67. gr. hjá minni hl.), um aff æja hrossum í landi manns (34. gr. hjá meiri hl., 72. gr. hjá minni hl.), um bygginganefndir (hjá meiri hl. 91.—98. og 104.—105. gr.). Allt þetta og því um líkt ættl fyrst að koma til álita hreppsnefnda, sýslunefnda og amts- ráða. Sumt í mannlegu lífi, er þess eðfis, að það gengur valdboði næst, að lögbjóða það ófyrirsynju. Engu er til spillt, þó maður kynni sjer skoðanir al- mennings á þvílíku gegn um hans rjettu svaramenn, sveitastjörnirnar, áður en það er lögskorðað. Jpaö er og aðgætandi, að nefndin, altjend minni hl., hóf störf sín, áður en tilsk. 4. maí 1872 var lög- tekin, og hefir því, ef til vill, ekki áv- allt haft sjálfsforræði sveitafjelaganna nægilega fyrir augum; en hvergi gætir þessa sjálfsforræðis eðlilegar en í land- búnaði og yfir höfuð öllu því, sem at- vinnu manna snertir. Aptur eru sum:ir kaflar frumvarp- anna svo almenns eðlis, að þeir gætu farið beina leið til löggjafarvaldsins, svo sem eru I.—Il.kap. hjá hvorumtveggja, VI. kap. hjá meiri hl,, VII. kap. hjá minni hl., VII. kap. hjá meiri hl., IX. hjá minni hl., XII. kap. hjá meiri hl., XI. hjá minni hl., VIII. kap. hjá meiri hl, XIII., XIV. og XVI. hjá minni hl. Finnst að ætl- un minni sumt gott hjá hvorumtveggja í þessum köflum, en þá aptur sumt, sem margt má um segja. J>að er nú t. d., svo jeg byrji á upphafinu, 1. gr. hjá báðum. Meiri hl. segir : peir, sem ekki eru þegnar Danakon- ungs, mega ekki eiga fasteignir d ís- landi,-------nema þeir öSlist heimild til þess í sjerstökum lögum. En í 2. gr. (meiri hl.) segir: Nú flytur einhver, sem fasteign d á íslandi, burt úr ríkinu, þd skal hann ¦>-------hafa fargaí slíkri eign. Eptir þessu er þá rjetturinn til að eignast fasteign hjerálandi bundinnvið þegnskylduna undir Danakonung og bólfestuna í ríkinu, en ekki við ból- festuna á íslandi. En á hverju stendur íslandi það, hvort sá, sem fasteignina á, býr í Danmörku (í ríkinu), eða í öðrum löndum, ef hann ekki býr hjer og notar eign sína hjer? Lesi maður ástæður meiri hlutans fyrir þessari gr. (bls. 45), er auðsjeð, að það hefir vakað fyrir honum, að bólfestan hjer á landi væri það eina rjetta skilyrði fyrir því, að mega eiga hjer fasteign, en þá hef- ir allt í einu einhver beigur, líkast til af innfæddra-rjettinum,hverft honum sjónir. J>á er minni hl. betur samhljóða sjálfum sjer. Honum farast svo orð í 1. gr.: Enginn md hjer eþtir eignast nokkra fasteign á íslandi,-----— er eigi hefir fasta bólfestu í landinu sjdlfu. Og sje hann eigi þegn Danakonungs, skal hann ennfremur hafa f&ngið leyfi til þess me$ sjerstökum lögum. Sje þessi grein borin saman -við 3. gr., þá er hugsun minníhl. þessi: eng- inn, ekki einu sinni innfæddur íslend- ingur, má eigahjer fasteign, nemahann hafi hjer bólfestu. Jpetta kemur ekki í bága við innfæddra-rjettinn, því ekki geta aðrir þegnar Danakonungs ætlazt til, að hafa meiri rjettindi hjer á landi, en landsins börn. Hitt er annað mál, hvort það er hyggilegt nú þegar að reisa þess konar skorður við því, að útlendir menn eignist hjer fasteign. Hefði reynsl- an sýnt, að útlendingar eða aðrir, sem ekki eru hjer búsettir, hafi sótzt svo eptir, að verja hjer peningum sínum í fasteignir, að landsbúar komist ekki að kaupum, þá væri rjett að reisa skorð- urnar; en sje hitt sannara, að enginn sæki hingað, nema stöku kaupmenn og námamenn, þá er viturlegra, að svo stöddu, að leggja ekki þvílíkt bann við, nema þá álíkt því skilyrði, sem Bretar kalla long lease (löng bygging). Er henni svo varið, að jeg byggi eign mína gegn vissu eptirgjaldi, eða sel hana fyr- ir til tekna upphæð í einu lagi um 99 ára tímabil; má leiguliði eða kaupandi byggja þar hús og smiðjur, og hvað, sem heiti hefir, sem aptur ganga fullri sölu og erfðum manna á meðal, en að 99 árum liðnum á jeg, eða mínir erf-

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.