Ísafold - 12.08.1885, Blaðsíða 3

Ísafold - 12.08.1885, Blaðsíða 3
139 en ekki í hól eða barði. Innan í þær var hlaðið blautum mýrarstreng allt í kring. í gryfjur þessar ljetu þeir í 18. viku hrakið mýrarhey, gegnvott, hjer um bil 23 hesta af votabandi í hverja. Heyið var troðið af hesti, og moldarbing mokað ofan yfir, áln- arþykkum. Fyrri part vetrar gerði f jarska- lega krapa- og stórrigningar. A porra var önnur gröfin opnuð. Leyndi það sjer þá ekki, að heyið var allt út runnið- hafði hlaupið vatn í það-, mósvart að lit, eins og forarkássa, en með nógri súrlykt; ázt þó furðanlega af sauðkindum, en eyddist ekki, af því þá kom svo góður bati. »Var þá rept yfir skotið, sem búið var að taka, og svo drifinn aptur sami moldarhaugur ofan yfir«. Svo sátu báðar gryfjurnar ó- hreyfðar þar til á porra í vetur, 1885; var þá gjörsamlega ónýtt í þeirri, sem áður var opnuð, en í hinni hjer um bil f áln- ar þykkt forarlag ofan á ; en hitt átu bæði fje og hestar furðuvel ; var þó útrunnið, svo blautt, að kreista mátti úr þvi, nema dálítill hringur neðst út við tóptarveggina, sem var nær því þurr, og með mestu með graslit, og ázt eins og gott þurkað hey. »pað hyggjum við að sje það eina, sem óskemmt hafi verið af rigningarvatni«. — Loks er í brjefi frá merkum manni á Eangárvöllum getið um ýmsa nefndarbænd- ur þar í sýslu, er reynt hafi súrheysverk- un í fyrra og reynzt mikið vel. Brjefritar- inn segir svo : »Mjer og öðrum finnst þessi heyverkunaraðferð hin nytsamasta : til hag- ræðis, flýtis og fóðurauka og fóðurgæða, þá þurrkur bregzt og útlit er að hey hrekjist, rýrni eða ónýtist. Má fullyrða, að hjer verði eptirleiðis framhaldið þessari hey- verkun, þá útlit er að hey hrekjist eða ó- nýtist á annan hátt af öflum náttúrunnar. Að vanda heytóptina eða gröfina ríður mest á; hún þarf að vera vel þurr, sljett, nokk- uð flá, hornasljó, lík sporöskju, og halli vatni frá á alla vegu; síðan hryggmænd með mold eða öðrum þunga, þá búið er að tyrfa heyið með þungu torfi, og troðið og mænd tóptin jafnóðum og flöt verður, og má ekki opna heyið í 3 mánuði eða þó lengri tíma, svo súr og ger sje búið að brjóta sig í heyinu.—Er og enn einn kostur við hey- yerkunaraðferð þessa, að þá búið er að ganga frá heyinu, eins og áður er sagt, grandar því ekki vindur, eldur, vatn, bú- peningur, eða ófrjáls brúkun mannanna; hey þetta erúr allri ábyrgð, þar tilgefið er«. * * * pað er aðalatriðið fyrir alla þá, sem hugsa uui súrheysverkun, að festa sjer vel í huga þá meginreglu, sem er grundvöllur- inn undir þessari meðferð á heyinu, að verja gjursamlega bœði vatni og k>j>ti að komast að heyinu. Allar einstakar reglur við þessa aðferð eru á því byggðar og í því skyni settar: t. d. þrýstingin, lögunin á tóptinni (fláir veggir og kringlótt horn), jarðvegur- inn, og hvað eina. Dæmi Langauesbænd- anna sýnir, hvernig fer, ef þessi megin- regla er eigi vandlega haldin. — Að öðru leyti er ómissandi að kynna sjer sem bezt hinn fullkomna og ýtarlega leiðarvísir herra Torfa í Ólafsdal um þetta efni í f. á. And- vara. — Búnaðarskólinn á Hólum.— Skýrsla frá formanni skólastjórnarinnar, dbimanni Erlendi Pálmasyni í Tungunesi. Snemma á áiinu 1881 ritaði amtsráðið í Norður- og Austuianitinu sýslunefndunum í amtinu og lagði fyrir þær, að stofna einn búnaðarskóla í hverjum tveim sýslum eða alls 3 skóla í amtinu (sjá Stjórnar- tið. 1881, B bls. 133). Stofnuðu þá sýslunefnd- irnar i Húnavatns- og Skagafjarðarsýslum til fundar til að ræða þetta mál í maím. s. á. Kom fundinum saman um, að hagkvæmast væri, að einn búnaðarskóli væri stofnaður í hverjum fjórðungi landsins, enda væri það cigi síður tilga'ngur tilskip. 12. febr. 1872, en uð þeir væru fleiri. Auk þess væri það liinn mesti fj'ársparnaður, og loks yrðu fjórðungsskólarnir kraptmeiri. Samdi því fundurinn frumvarp til reglugjörðar fyrir einn búnaðarskóla í Norð- lendingafjórðungi og ritaði syslunefndunum í Eyjafjarðai'- og þingeyjarsýslum áskorun um, að þær sameiiruðust vestursýslunum um einn búnaðarskóla. þessu tóku Eyfirðingar fremur vel, en þingeyingar skeyttu því ekki. Nokkru seinna rjeðst sýslunefndin í Skaga- fjarðarsýslu í, að kaupa jörðina Hóla í Hjalta- dal til að stofna þar skólann; fj'ekk hún 15,000 kr. lán úr landssjóði til þessa fyrirtækis, upp á árlega afborgun í 28 ár. Samkvæmt samningi viðsýslunefndinaí Skaga- fjarðarsýslu var búfræðingur Jósep Bjarnarson kennari á Hólum fardagaárið 1882/88 og lánaði sýslunefndin honum 2000 kr. til að halda þar bú fyrir eigin reikning. þetta ár voru 3 náras- sveinar á skólanum. Var Skagafjarðarsýsla ein um stofnunina þetta ár, af því að fundur, sem halda átti vorið 1882 um sameiningu við Hún- vctninga og Eyfirðinga um skólaun, fórst fyrir. En 26. apríl 1883 var haldinn fundur á Hólum um sameininguna. Mættu þar tveir fulltrúar fyrir hverja sýslnanua, Húnavatns-, Skagafjarð- ar- og Eyjafjarðarsýslu, er kosnir voru af syslu- nefndunum. Á fundinum gengu Húnvetningar og Eyfirðingar inn í Hólakaupin með Skagfirð- ingum, og skyldu allar 3 sýslurnar vera í sam- einingu um skólann. Skyldi þar reisa bú fyrir reikning stofnunarinnar og var þar ýmislegt fleira samþykkt; var það allt seinna staðfest af hlutaðeigandi sy'slunefndum. Einnig var fund- argjörðin send til amtsráðsins. Undirtektir þess (stj.tíð. 1883 B bls. 93) eru í sumum greinum mjög athugaverðar, t. d. þar sem það vildi eigi mæla með því, að Húnavatns- og Eyjafjarðar- sýslur fengju hlut sinn úr búnaðarskólasjóðnum, en hafði þó látið Skagafj'arðarsýslu fá sinn hlut áður. Af þesau leiddi, að taka þurfti mikið lán I fyrir búpening og búsáhóld til að koma skóla- búinu á fót. Máttu þau kaup eigi dragast enda var verð á búpeningi þá lágt í Skagafirði, því að þaðan fluttust þá margir til Ameríku, svo að ef kaup á búpeningnum liefðu dregizt til næsta áis, hefði stofnunin orðið mörg hundr- uð krónum dýrari, er peningur hækkaði í verði eptir fjárfækkunina í harðindunum. prátt fyrir þetta hjeldu Húnvetningar áfram búnaðarskólasambandinu við Skagfirðiuga, og fengu sinn hlut úr búnaðarskólasjóðnum vorið 1884. pað var heldur eigi útlit fyrir annað, en að Eyfirðingar ætluðu og að halda áfram, því að þeir greiddu til skólans 500 kr. En siðan kom hik á þá; og hafa þeir ekkert gjört til að efna samþykktir sínar um skólasaiubandið þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir um það. Jafnvel þótt stofnunin hafi orðið að berjast við tilfinnanlegan fjárskort, landsstjórnin liafi eigi verið henni hlynnt og almenningsálitið i byrjun svo dauft, að fáir vildu sækja um sknl- ann, hefir lianu þó smám saman komizt í full- komuara horf; þannig var á fulltrúafundi að Hólum 28. apríl 1884 meðal annars gerður að- skilnaður á reikningum skólasjóðsins og skóla- búsins, þftnnig, að skólasjóðsreikningum telst: A, í stofnfje : 1. Jörðin Hólar með hjálcigunni Hofi og Kolbeiiisdalsafijett mcð öllum húsum, nema pciiingshúsum á heiuiajörðinni; 2. 011 áhöld skólans utanhúss og innan ; 3. Bókasafn hans. B, í eyðslufje: a. Tckjur: 1. Afgjald af jarðeigninni; 2. Árleg búnaðarskólagjöld hlutaðcigandi syslna ; 3. Allur opinber styrkur. b. (rjiild : 1. Laun til kcnnara skólans ; 2. Meðgjöf með náms]iiltum ; 3. Húsabyggingar ; 4. Bndurgjald iyrir jarðabætur; 5. Vextir og afborgauir af lánum ; 6. Til bóka og verkfæra- kaupa; 7. Til fundahalda og skólastjórnar. Búreikninyum telst: A, stofnfje : 1. Allur lifandi peningur ; 2. Allir dauðir búshlutir utan húss og innan; 3. ÖU penings- hús á heimajörðinni. B, eyðslufje : a. Tekjur : 1. Allar afurðir búsins ; 2. Með- lag námspilta; 3. Styrkur af skólasjóði fyrir unnur jarðabætur ; 4. Afurð af garðyrkju. Ii. Qjöld: 1. Afgjald jarðarinnar ; 2. Opin- ber gjöld; 3. Kaup vinnuhjúa; 4. Fæðiskostn- aður; 5. Endurbætur og viðauki á innstæðum búsins; 6. Eudurbótpeningshúsa; 7. Kostnað- ur við jarðabætur; 8. Endurgjald til skóla- stjóra fyrir umsjón búsins (samkvæmt 9. gr. í reglugjörð fyrir skólastjóra). Á tjeðuin l'undi var og ákveðið, að náms])ilt- ar úr Húnavatns og Skagaíjarðarsýslum þyrf'tu ekkert aö gefa með sjer á skólauum. Báðar syslunefndirnar hafa kosið 3 menu í skólastjóru. Skal hún hafa yfirstjórn í öllum málum skólaus af hálfu sýsluuefndanna og gjöra svo sýslu- nefndunum og amtsráðinu grein fyrir gjörðum sínum. Skólastjórnin hefur nú samið reglugjörð um skyldur og rjcttindi skólastjóra, er amtsráðið hefir samþykkt, og um skrá um skyldur og rjettindi skólastjórnarinnar, er það og hefir samþykkt.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.