Ísafold - 08.02.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 08.02.1890, Blaðsíða 1
:<.emui út 3 miðvikddögum og !aug_rdög«m. Verð árgangsins (ro+arka) 4 kr.; erlendis 5 kr. Borgist fyrir miðjan jiilímánuð. ISAFOLD. Uppsögn (skrifleg) bundin vv! áramót. ógild nema komin sje til útgefnnda fyrir I.okt. Af- greiðsJust. í Austwstrceti 8. XVII 12 Reykjavik, laugardagi n 8. febrúar 1890. M ö p p 11 r, til að líma ísafold inn í, heilan árgang, jafn- óðum og blaðið kemur út, fást á afgreiðslu- stofu Jsafoldar (Austurstræti 8), fyrir 1 kr. 20 a. þær eru ómissandi til þess að halda blöðunum saman eða vísum, og þarf ekki annað band á árganginn, enda er prentaður titillinn á kjölinn á hverri möppu. Um samgöngur vorar og gufuskipsmálið Eptir Jens Pálsson. X. Sjórinn aðalfiutningsbraut landsins. Akbrautir upp frá kauptúnum o. s. frv. um fjölbyggðustu, hjeruð landsins. Hagsmunir af tiðum og greiðum strandferð- um, innfjarða og utan. Miklar bimaðarframfarir og iðnaðar sjálfsagð- ur dvöxtnr af slíkum samgöngubótum. Aðalsamgöngubraut Íslands er og verður æfinlega hafið, sem liggur að hverri einustu sýslu landsins, og í sumum sýslum nálega heim að hverjum bæ. — En svo kemur hinn alkunni vandræða-gestur, hafísinn, að norður- eða austur-strönd landsins flest ár, og lokar brautinni, mun einhver segja. Én þrátt fyrir það á þó sjórinn einnig við norðurlandið að vera aðalflutninga-brautin, eins og hann líka er hvað aðflutning að landi frá útlöndum snertir, þrátt fyrir allan hafís; og megi nota þá tíma ísáranna, sem spr er auður eða fær, til þess að flytja að norður- landi á seglskipum allar útlendar vörur og innlendar vörur út aptur, þá ætti að mega nota hina sömu árstíma til samgangna og flutninga á gufuskipum, og það miklu frem- ur, enda er ísinn ekki svo þrásætinu við norðurland, að frágangssök sje að koma þar við nokkrum samgöngum á sjó, jafnvel í verstu ísárum. í hinu sænska tímariti «Ymer» 1884 er vísindaleg ritgjörð um hafísinn við ísland eptir £>orv. Thoroddsen. Af henni má sjá, að fjórir mánuðir ársins (sept., okt., qóv., des.) mega jafnan teljast nálega íslausir, að mmnsta kosti svo, að fa, tálmar aldrei sjó- ferðum hjer við land um þá mánuði. í nt- gjörð þessari er mjög glögg yfirlitstafla yfir hafís við Island á árunum 1800—1883, sem sýnir, að hafís hefir verið við norður- land um fardaga í 23 af þessum 83 árum; í 16 ár hefir hann legið fram í júlímánuð, og 8 ár fram í agústmánuð, en að eins eitt ár fram í septemberbyrjun; einnig hefir ís- hrafl sjezt síðustu daga ágústmánaðar í tvö þessara ára. I 20 ár af þessum 83 hefir enginn hafís komið að íslandi, og um nærr 30 ár hefir ísinu eigi legið lengi við land, ¦eða verið að eins lausahrakningur. fetta sýnir, að mestu og allra-nauðsynleg- ustu flutningum má þó einnig við koma sjó- leiðis norðanlands; en vitaskuld er það, að samgöngur á sjó verða jafau hæpnar og óviss- ar við norðurströnd íslands öll þau ár, sem ís er lengur eða skemur við land. En þar eð samgöngur að siðaðra þjóða háttum, þó slíkum annmörkum sjeu bundnar, eru þó betri eu engar samgöngur, þá er vanhyggni að hafna óvissum og hæpuum samgöngum, til þess að standa uppi sarogöngulaus. það er sannarlega ekkert einsdæmi, að not- ast við samgöngumeðul, sem þegar, sjerstak- lega stendur á, geta brugðizt. pannig hafa járnbrautir lagðar verið þar, sem snjóþyngsli hamla umferð optast einhvern ttma árs, leng- ur eða skemur, og dettur mönnum þó eigi í hug að hafna járnbrautum fyrir þá sök. Við alla vesturströnd landsins er ís aptur á móti aldrei skipaferðum til farartálma, og við suðurströnd landsins allt austur á aust- fjörðu svo sjaldan, að vaiia er teljandi, og er þetta meiri hluti stranda landsins. Hvað sem þess vegna líður hafísnum við uorður- ströndina, þá eigum vjer að nota hafið sem aðalflutningsbraut; þá braut hefir náttúran sjálf lagt, og hún kostar ekkert. Hið minnsta, sem vjer gætum komizt af með fyrstu árin, eru tvö gufuskip, annað norðanlands, og þyrfti það að vera ísskip gott, hitt vestanlands og -sunnan; smá-gufubátar ættu svo auðvitað að koma upp til að taka að sjer skjökt og skr/ða um grynninga- leiðir. pessi skip ættu að rekja hvern stað með byggðri strönd landsins, þar sem skip.geta geta komið, og eru þeir miklu fleiri en enn hafa verið notaðir. Ef vjer tökum þá rögg á oss að nota sjó- inn á þennan hátt sem samgónguveg, og leggjum svo, þar sem þá leið þrýtur, akbraut- ir frá hafnastöðvum upp eptir héruðuin endi- löngum, þar sem mest er flutningamagn, þá munu meuntaðir menn, innlendir og útlendir, álíta, að vjer sjeum komnir á skynsamlega stefnu í samgöngumálum vorum. jpegar komnir eru upp nýtilegir akvegir um aðalhjeruð 611, þar sem mest er byggðin og flutningar mestir, þá fyrst er komin ástæða til, að sameina þessa vegi með akvegum yfir fjöll þau og hálsa, er hjeruð greina, og jáfn- framt leggja vagnvegi yfir þver hjeruð; en meðan verið er að bæta aðalflutningaþörfina, bæði með strandferðum ;í sjó og akbrautum frá sjó uppum hjeruðin, eiga langferðamauna- vegir og póstvegir yíir þver hjeruð landshorna á milli án efa að lúta í lægra haldi. Að vísu er óneitanlega nauðsynlegt, að halda þessum vegum hestfærum; en til þess að halda við einstigum, er að eins sjeu hestfær, þarf ekki rnikið fje. Auðvitað væri bezt að fá þessa lögleiddu aðalpóstvegir munu kosta. Auðvit- að hlyti við þessa fjárupphæð að bætast ár- legt viðhald skipanna og útgjörðarkostnaður, að því leyti sem strandferðirnar ekki gætu borið sig sjálfar. En aðalpóstvegirnir mundu einnig þurfa árlegt viðhald, þá er búið væri að leggja þá, og mundi til viðhalds þeim ganga allmikið fje. En þótt það sje sett hjer fram sem hugs- anlegt, að landssjóður kaupi strandferða- skipin og láti reka strandferðir beinlínís á sinn kostnað, þá þarf hann ekki að gjöra það og mundi ekki gjöra það, því að það væri of umsvifamikið fyrir landsstjóruina og i alla staði óhentugt; hinn kostuvinn mundi því tekinn, að kaupa strandferðirnar af vtt- lendum eða innlendum gufuskipaeigenduru fyrir ákveðið verð árlega, og mundi það eigi verða tilfinnanlega dj'rt og kostnaðuriua fara þverraudi árlega, eptir því, sem menu vendust við og kæmust upp á að nota skipiu til flutninga og ferðalaga. Gjörum ráð fyrir, að tíðar og hagkvæmar straudferðir umhverfis Island kostuðu lands- sjóð fyrstu 20 árin um fram það, sem nú er til strandferða lagt, svo sem 20 þús. kr. á hverju ári ; það væri þó ekki nema J árs- vaxtauna af upphæð þeirri, sem aðalpóstveg- irnir á að gizka munu gleypa, og eptir því sem fram í sækti mundi kostuaðurinn við strandferðirnar fara minnkandi og með tím- anum mundi hann hverfa; þær nundu fara að bera sig, svo sannarlega sem .yggð þessa lands á sjer skaplega framtið. En hvað verður, er tímar líða, af póstvegunum með hinum lögleyfða halla, 3—4 þuml. á aliu hverri? pegar fram í sækir, verða slíkir vegir að falla niður, af því að þeir fullnægja ekki þörfum og kröfum tímans ; þeir verða ónýtir, og fjeð, sem þeir hafa kostað, er þar með orðið ónýtt og dautt, alveg eins og því hefði verið kastað í sjóinn. Eu þá er á það að líta, að akbrautirnar, sem gjört er ráð fyrir að lagðar verði frá höfnum, kauptúnum og sjávarbyggðum, upp eptir hjeruðum endilöngum, kosta stórfje. petta er óneitanlegt; en það er líka stórfje, sem aðalpóstvegirnir mundu kosta um fram tíðar og hagkvæmar, stöðugar strandferðir, sem þó mundu gjöra margfalt meira gagn en þeir. Fyrir þennan mismun máleggja akbrautir upp eptir hjeruðum landsins, þar sem þungavöruflutningar eru mestir; og með því miklu af sýsluvegaf jenu mundi víða verða fúslega varið til þessara brauta, þá munli þeim brátt geta skilað áfram ; og ef þær væru, sem sjálfsagt er, látnar liggja upp frá vegi gjörða samstundis hrnurn; en til þese, kauptúnunum, þá muudu þær, jafnskjótt og hofum vjer eigi f járráð, og er því ekki um ann- þær væru lagðftr> verða notaðar sem akyegir að að gjöra en að láta þá vegma, sem minna af j,eim, sem næstir byggju. í>ær vrðu gagn gjöra, bíða síðari |tíma, en láta hina ganga fyrir, sem meira er um vert að fá til afnota. Gjörum ráð fyrir, að landssjóður keypti til strandferðanna tvö álitleg gufuskip og auk þeirra tvo smærri gufubáta; öll þessi skip mundu þó ekki kosta meira en 300,000— 400,000 kr., eða Ýr,~l af því fje, sem hinir þannig þegar í stað að verulegu gagni, og lægju aldrei ári lengur arðlausar, eins og aðalpóstvegaspottarnir hjer og hvar upp um heiðar mundu gjöra. Jeg álít raunar, að akvegunum skilaði skaðlega seint áfram, þótt svo væri farið að, sem hjer er ráð fyrir gjört, og lagðir vegir fyrir svo sem 30—40 þús. krónur á ári.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.