Ísafold - 26.02.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 26.02.1890, Blaðsíða 1
K.emui út a miðvikudögum og laugardögum. Verð árgangsins (I04arka) 4 kr.; erlendis 5 kr. Borgist fyrir miðjan júlímánuð. ISAFOLD. Uppsögn (skrifteg) bundin vrf áramót, ógild nema komin sje til útgefanda fyrir I.okt. Af- greiðslust. í Austwstrasti 8. XVII 17. Reykjavík, miðvikudaginn 26. febrúar. 1890 Nr 1 og 7 af þ. á. Isafoltl eru keypt á afgr.stofu blaðsins fyrir 20 aura ¦hvort, ef þau eru hrein og óskemmd. TjezV. skuldunautar landsbankans, er tryggt hafa lán sin með fasteigiiarveði, og staðið hafa í skilum með afborguu og vcxti,gcta fcngið afborguuartímann, 10 dr, lengdan um 5—10 ár, eptir pví sem um scmur við bankastjórnina. Svo geta og þeir, er hafa tekið lán upf d stytlri af- oorgunartíma, fcugið lengdaii afborgunar- freshnn eptir pví sein uni semur. Loks cr einnig pei.m, cr ckki hafa staðið í skilum, gefinn kosfur á hinni sömu Lcngingu, cf peir fyrir 31. j'úlí />. á. greiða allt, scm peir e/'ga ógrcitt samkvæmt skuldabrjcfum sínum. fcir, sem ekki semfa sjdlpr við bankastjórnina, verða að hafa h/er um- boðsmann. cr semji fyrir pcirra hd'nd, og skal pað tekið frain, að timboðsskjal peirra verður að vcra undirskrifað með vitundar- voftum. Skorað er á pd, sem sceta vilja fessu boði, að gefa sig fram fyrt'r 31. jÚU p- d. Reykjavík 21. febr 1890. L. E. Sveinbjörnsson. Hagur landsbankans. Reikningur landsbankans fyrir árið 1889 er uú saminn og er prentaður hjer aptan í blað- inu. Er eigi ófróðlegt að kynna sjer reikn- ing þenna og bera hann saman við fyrri árs- reikninga bankans. Helztu nýjungarnar úr reikningi þessum eru þær, að stofnfje bankans er nú að öllu samantöldu orðið á aðra miljón hróna, og þó á bankinn enn óteknar 70,000 kr. af seðlum sínum frá landssjóði, og eru þær því eigi enn taldar í reikningi þessum. Stofnfje bankans hefir þannig aukizt um talsvert meir en helming á því hálfu fjórða ári, er hann hefir rekið störf sín. Aðalorsökin til þessa viðgangs er eðlilega samsteypa sparisjóðs Reykjavíkur við bank- ann, en jafnframt eiga hin stórvægilegu spari- sjóðsinnlög síðastl. ár drjvtgan þátt í hækk- uninni. Bankinn hafði alls til umráða, þegar taldir **u með útistandandi áfallnir vextir: 31. desbr. 1886 356,600 kr. 06 a. 31. — 1887 801,272— 97 — 31. — 1888 904,996 — 50 — 31. — 1889 1,033,348—40 — Eptirsókn eptir lánum úr bankanum virðist liafa verið miklu minni árið 1889 en undan- farin ár. Alls hafa verið lánaðar 1889 — þegar víxillán eru undanskiliu — rúm 82,000 tr.; 1888 þar á móti full 132,000 kr.; 1887 tæp 188,000 kr.; en 1886 frekar 346,000 kr. Arið 1889 hafa borguð lán numið 30,000 kr. meira eu lánað hefir verið vit, og þó hafa bæði haudveðslán og lán gegn ábyrgð sveita- og bæjarfjelaga og jafnvel einnig sjálfsskuldar- ábyrgðarlán aukizt talsvert á árinu. Lækkunin stafar af fasteignarveðslánunum. f>au eru sem sje ríimum 50,000 kr. lœgri í árs- lok 1889 en í árslok 1888. Orsökin til þess- arar lækkunar mun fyrst og frem9t vera góð- ærið árið sem leið, og svo það, að nokkrir lán- takendur hafa fært sig í Söfnunarsjóðinn með láu sín, til að losast við afborganir. f>að mun mega telja það svo_ sem menning- arframför hjá þjóðinni eða nokkrum hluta hennar, að víxillánin í bankanum eru að auk- ast jafnt og þjett. Af öllum bcmka-l&num eru víxillan nefnil. hín eðlilegustu og þægilegustu, bæði fyrir lánveitanda og lánþiggjendur. Bn auðvitað er, að eins og hjer til hagar með samgöngur, eru það því nær eingöngu Reyk- víkingar, sem geta notað sjer víxillán svo, að gagni komi. Til að sýua, hve víxillánin hafa aukizt, skal þess getið, að kr. íírið 1886 keypti bankinn víxla fyrir 415Q,00 _ 1887 — — — — 22210,00 _ 1888 — — — — 59710,13 ___ 1889 — — — — 72272,04 Lán út á ávísanir fara einnig stöðugt í vöxt. Slík lán eru sjerstaklega hentug meðal ann- ars fyrir presta, sera hafa uppbót úr lands- sjóði. Eins og áður er á vikið, liafa sparisjóðpinn- lögin í bankanum vaxið að miklum mun ár- ið 1889. Hafa þannig verið lagðar inn í sparisjóðsdeildina á árinu rúmum 100,000 kr. meira en borgað hefir verið út, en að með- töldum vöxtum til ársloka 1889 eru spari- sjóðsinnlögin 110,519 kr. hœrri 31. des. 1889 en þau voru 31. des. 1888, og höfðu þau þó aukizt árið 1888 um tæp 30,000 kr. J>að mun mega telja víst, að vaxtalækkun- in dragi talsvert ár hækkun sparisjóðsinnlag- anna eptirleiðis, þó eigi muni hafa borið mik- ið á því það sem af er þessu ári. Sparisjóðsinnlögin voru 31. des. 1889 alls kr. 498384,6S; en þeir sem þau áttu, munu hafa verið kringum 1,980 að tölu ; varður þá meðaltal innieignar hvers einstaklings um 250 kr. Sakir þess, hve bankanum hefir borizt mik- ið af peningum 1889, hefir hann aukið ríkis- skuldabrjefa-forða sinn að miklum mun, og er ríkisskuldabrjefaeignin nú orðin 161,200 kr. f>etta mun þó vera nafnverð skuldabrjefanna, en eigi gangverð, sem allajafna er ofurlítið lægra en nafnverðið, þó það muni mí eigi miklu. Reikningurinn ber með sjer, að bankinn hefir árið sem leið staðið í talsverðu viðskipta- sambandi við Landmandsbankann í Kaup- mannahöfn, einn af aðalbönkunum dönsku. Varasjóður bankans var samkvæmt reikn- ingnum nú um áramótin orðin 62,330 kr. 40a., auk samtals 19,762 kr. 17 a., sem bankinn sumpart átti útistandandi af vöxtum til 31. des. 1889 — þannig hrein eign varasjóðs— og sumpart hafði tekið við sein fyrirfram borg- uðum vöxtum fyrir 1890, og sem einnig^í rauninni má skoða sem hluta af varasjóði, með því að bankinn er akki skyldur að endur- borga fyrirfram borgaða vexti. Loks er vara- sjóður spansjóðs Reykjavíkur 22871 kr. 15 a. Bankinn mun hafa tapað fullum 3000 kr. & alls einu sparisjóðsláni árið 1889, fyrir utan margra ára véxti og kostnað við innheimtu lánsins. Hefir bankinn þannig alls frekar WOfiOOkr. til að grípa til, ef honum mæta einhver ó- höpp, og er þetta allsnotur upphæð, eptir ekki lengri búskapartíma, enda er það sannast að segja, að kostnaðurinn við bankahaldið (laun og annar kostnaður) hefir hingað til verið tiltölulega mjög lítill. Enn um útgerðarkostnað og útgerðarmenn. (Niðarl.). Af framaurituðum reikningi sjest, hversu sanngjarnt það væri, að þröngva kostum út- róðrarmanna, hvort heldur með því að hækka eptirgjaldið, eða taka fleiri dauða hluti, enda er jeg ekki hræddur við að útvegsbændur hinir skynsamari myndi samtök í þá átt, nema ef þeir með þeim samtökum vilja slá því föstu, að enginn sveitamaður ráði sig nema útgerðarmann; en þá tel jeg þarft verk unnið báðum hlutaðeigendum; en nauð- synlegt er þá að viðhöfð sje hin mesta sann- girni af báðum málspörtum. Eu vafalaust er það, að meir á sjávarbónd- inn á hættu, ef svo skyldi fara, að sveita- bændur hættu að fara að sjó um vertíðina; því þótt viðurkenna megi, að menn stöku sinnum hafi haft gott af útróðrum, er hann, ((útróðurinui), engan veginn aðalbjargræðisveg- ur sveitabóndans; en það verður að telja iit- veginn hjá sjávarbóndanum, og allir telja þeir vetrarvertíðina aðalbjargræðistíma sinn, og mestan hag munu þeir hafa á dauðu hlut- unum. |>að er annars furða, ef iitvegsbóndinn heldur, að nokkur maður trúi því dæmi, sem hann setur upp og á að sýna tjón á útgerð, þótt í hlut fáist 400 eða hátt á 3 skpd. af verkuðum saltfiski með 40 kr. verði. Telja mun mega þetta meðalhlut, og verð- ið sömuleiðis í meðallagi. Sýnt er hjer að framan það, sem hver kunnugur verður að kannast við, að ábatinn verður mestur á dauðu hlutunum, og alkunnugt er, að margur útvegsbóndi kemst allvel af; en það gæti naumast verið, ef óhagur væri á útgerð með meðalafla. Að lokum vil jeg að dæmi «útvegsbóndans», leyfa mjer að skora á útróðramenn, — sveita- mennina —, að þeir fyrst og fremst á mi í höndfarandi vertíð komi engum útgerðar- manni upp á það, að rjúfa gjörða samninga; en það mun mega telja, að svo sje gjört, sje að nokkru leyti breytt frá venjulegum kjör- um, hafi það ekki beinlíms verið tekið frara við ínenn, er þeir rjeðust. I öðru lagi, að athuga nákvæmlega, hvort þeir að jafnaði hafa með vertíðaraflanum

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.