Ísafold - 08.03.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 08.03.1890, Blaðsíða 1
Kemur ut a vniðvikudögum og 'laugardögum. Ver ð árgangsins (i04arka) 4 kr.; erlendis 5 kr. Borgist fyrir miðjan júlímánuð. ISAFOLD. Uppsögn (skriHeg) bundin við áramót, ógild nema komin sje tilútgefanda fyrir I.okt. Af- greiðslust. í Austurstrœti 8. XVII 20. Reykjavík, laugardaginn 8. marz. 1890. Visindin og bindindisóvinirnir. i. það er ekki langt siðan að vikið var á það hjer í blaðinu, að það væri þekk- ingarskorturinn, fákunnáttu - hleypidóm- arnir, sem óvinum bindindisins er mestur styrkurinn að í andróðri sínum eða ýmu- gust gegn bindindishreifingunni. þ>essari fávizku er því afar-nauðsynlegt að útrýma. pa.5 þarf að ganga alveg milli bols og höfuðs á þeim nauða-fáfræð- ingslega hleypidóm, að áfengir drykkir gjöri nokkurri skepnu. inönnum eða dýr- iim, nokkurn tima nokkurt gagn, öðru- vísi en sem læknislyf,—ákveðinn skammt- ur við ákveðnumj sjúkdóm, eins og hvert annað lyf, hvort heldur eru eiturkynjað eða ekki. f>egar sá sannleikur er kominn inn í rneðvitund almennings, að allt hjal bindind- isóvina um nytsemi áfengra drykkja, ef þeirra sje neytt í hófi, er einber hjegómi, tómur heilaspuni, úrelt fávizku-kredda, þá fer að kárna um varnarvirkin þeirra. f>á stendur hinn hámenntaðisti bindindis- óvinur, sem prjedikar um nytsemi hóflegr- ar vínnautnar, frammi fyrir hinum ó- menntaðasta almúgamanni annaðhvort til Danmerkur og búin að festa þar tals- verðar rætur. pví var spáð, þegar hreifing þessi kom hingað, fyrir 5—6 árum, frá Noregi og Englandi, að ekki mundi hún hljóta mikið gengi meðal hinna æðri stjetta í landinu, fyr en ef hún kæmist til Dan- merkur. f>ær taka ekki upp nýbrigði í háttum nerna eitthvað sje „fínt" við það, og „fínt" er ekki margt í þeirra augum nema það komi þaðan, frá þjóðinni við Eyrarsund. £>essi spá hefir rætzt. £>að er fullkunnugt, að mótspyrna gegn bindindishreifingunni hjer eða tregða við að sinna henní kemur ianghelzt fram hjá þessum heldri stjettum, og er hin fjöl- menna prestastjett þar á meðal, þótt ekki sje fagurt afspurnar. Að vísu hefir þessi mótspyrna ekki hátt um sig, eins og náttúrlegt er; því málstaðurinn er svo vaxinn, að birta og hámæli eru honum miður holl; en hún verkar í kyrþey fytir því, og verkar talsvert, bæði beinlínis og óbeinlínis.j En nú er málið sem sagt ofarlega á dagskrá í Danmörku, og hver veit nema eins og steinblint nátttröll. eða eins ogj þá nálgist sú stund, að bindindisfjelögin auðvirðilegur hræsnari. er beitir ósann- indum rnóti betri vitund til þess að verja rneð eða fegra ósið, sem hann einu sinni hefir tekið tryggð við og vill eigi sogja skilið við af hinum og þessum hjegóm- legum hvötum, þar á meðal eigi sízt hræðslu við ýmugust líkt sinnaðra lags- manna sinna eða yfirmanna. Ofdrykkjumennirnir, þ. e. þeir sem eru þegar orðnir óhófsmenn úr hófsmönnum, —þeirgeta ekki gjörthættulega mótspyrnu gegn bindindishreifingunni. þeim mælir enginn bót nú orðið, hvorki hófsmenn nje bindindismenn. ^að eru hófsmennirnir, sem hættan stafar af. p-að er þeirra dæmi, sem villir menn af götu bindindis- ins út á hófsleiðina fyrst og þar með óð- ara en varir yfir hið örmjóa þrep, sem er á milli hófs og óhófs; og það eru þeirra falskenningar, sem halda við hjátrúnni um nytsemi áfengra drykkja i sjálfu sjer, — í hófi, sem kallað er. J>ess hefii verið áður getið í blaði þessu optar en einu sinni, að hin öfluga bind- indishreifing, sem nú á nýjan leik geng- ur yfir hirn menntaða heim, er fyrir nokkru komin svo langt, að hún er komin Fyrirlesturinn flutti danskur hjeraðs- læknir (i Lyngby), dr. med. J. G. Dittev- sen, maður, sem er í miklu áliti. það er ekki hætt við, að slíkur maður fari með annað en það, sem er áreiðanlega sann- að á vísindalegan hátt, allra sízt frammi fyrir fjölmennum þingheimi vísindamanna og annara, sem mundu óðara mótmæla því sem hann færi rangt með. Enda fór fjarri því, að nokkur vísindamaður, nokkur maður, sem skyn bar á, bæri á móti þeim vís- indalegu skoðunum á eðli og verkunum á- fengra drykkja, er hann hjeltframog gjörði grein fyrir, heldur staðfestu aðrir læknar það á fundinum, allir merkir menn, rithöfundar og doktórar í læknisfræði. Ails einn maður á fundinum vildi rengja það, —sósíalistinn Mundberg, ómenntaður maður, sem ekkert vissi hvað hann fór með, heldur tönglaði upp hinn gamia fá- fræðishleypidóm, að áfengir drykkir væru gagnlegir í hófi o. s. frv.,—alveg eins og heyra má enn af munni viðlíka fáfræðl- inga hjer vor á meðal, opt fram sett með ógurlegum sjálfbyrgingsskap og rembingi, ekki sízt ef maðurinn er af menntaða flokknum, sem kallað er. Fyrirlesturinn og umræðurnar eru prent- verði almennt í augum íslenzks fyrirfólks jaðar meðal annars [ hmu á&æta timariti annað eða meira en kann ske, ef vel læt- hagfræðingafjelagsins, „Nationalökono- misk Tidskrifr' ur, að eins nógu góð til að grípa til og i4ta þau bjarga náungum þess frá að Hvað segir nú þessi dr. med. Ditlev drukkna alveg f brennivíni, —hjálpa þeim til að hanga í embætti eða þvf um líkt? Hver veit nema þá nálgist sá tími, að það viðurkenni almcunf, eins og sumt af því gjörir nú þegar — því optast eru til heiðarlegar undantekningar—, að vel skipuð bindindisfjelög sjeu mjög góð- ar og nytsamar tramfarastofnanir, sem hver nýtur borgari í þjóðfjelaginu, jafnt æðri sem lægri stjettar, ætti að telja sjer skylt að styðja af alúð í orði og verki ? sen og embættisbræður hans ? Hann segir fyrst og fremst fortaks- laust, og gjörir mjög skilmerkilega grein íyrir því, að alls konar áfengi íalkohol), sje eitur, og hafi þær verkanir, sem aðr- ar eiturtegundir hafa, meiri og minni eptir því hvað mikið er af því. þ>ar næst talar hann fyrst sjerstaklega um brenni- vín, og getur þess, sem kunnugt er, að margir neyti þess daglega í hófi, án þess að þeim virðist verða neitt meint við, og J>að er þvi fróðlegt að veita eptirtektj því standi margur maóur fastara a þvi bindindishreifingunni Danmörku, og|en fótunum, að brennivín hafi ýmsa kosti, er gjöri hóflega nautn þess æskilega. getur verið gagnlegt að hagnýta sjer um- ræður þær, sem þar verða um málið, í ræðum og ritum. í hagfræðisfjelaginu danska (National- ökonomisk Forening) var haldinn ágæt- ur fyrirlestur í vetur (21. nóv.) um skað- leg áhrif drykkjuskaparins á heilsu manna og lífskjör, og síðan hafðar umræður um málið á eptir, er ýmsir merkismenn tóku þátt í, hálærðir læknar og aðrir. feir segi, að það sje næring í því, það hleypi hita í líkamann, það sje sparnaður að því, og það gjöri fæðuna auðmeltari. En allt er þetta tóm ímyndun og hje- gómi eða misskilningur, að hann segir. Að næring sje í brennivíninu virðist að vísu vafalaust að því leyti til— segir hann—, að í því er kolefni, vatnsefni og súrefhi, eins og í ýmsum hinum helztu

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.