Ísafold - 22.03.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 22.03.1890, Blaðsíða 1
fiemur út á miðvikudögum og laugardögum. Verð árgangsins (I04arka) 4 kr.; erlendis 5 kr. Borgist fyrir miðjan júlímánuð. ISAFOLD. Uppsögn (skrifteg) bundin við áramót, ógild nema kornin sje til útgefanda fyrir l.okt. Af- greiðslust. í Austurstrœti 8. XVII 24. Reykjavik, laugardaginn 22. marz. 1890. Póstávisanir skuld landssjóðs við ríkissjóð. Mál þetta var að vísu skýrt rj.ok.kurn veg- inn rækilega í blaði þessu í haust (84. og 86. 'tbl. f. a.), út af hinu alræmda svikamyllu- 'fargani lir. B. M. í Cambridge—, 3vo greini- lega, að flestum, þeim er á annað borð hirða utn að komast í rjettau skilning á málinu, heldur en að ganga í blindri trú á það, sem sá og sá segir, er að vorri vitund fyllilega 'ljóst orðið, hvernig í því liggur, — hafi þeim ekki verið það áður. poira er fyllilega ljóst Orðið, að svikamyllan, som hjer er um að tefla, það er heilinn á hr. E. M., og annað ekki. f>að er sú svikamylla, sem nú er hjer Um bil búin að mala í kaf allt það álit og traust, ^r þessi þjóðkunni landi vor hafði á unnið sjer fyr á tímum með afskiptum sínum af Wdsmálum vorum. f>að er satt bezt að 8egja, að svo jnisjafnlega innrætt sejn inn- iend blöð vor eru, þá hafa þau öll auðsjáan- íega viljað forða honum við þeim óvinafagn- aði, að láta þessa hina frámunalegu mein- loku-dellu hans sjást á prenti, þrátt fyrir tftjög þrálátlega áleitni frá hans hálfu. það er annað af hinum vesturheimsk-íslenzku dag- blöðum, »Logberg», sem honuni hefir tekizt að láta glæpast á sjer hraparlega. £>að er allt löðrandi í dellu þessari, mánuð eptir teánuð, kryddað megnustu illkvittnisgetsökum og óhróðri um þá inenn hjer, sem hægt er að bendla eitthvað við málið, og þarf eigi þess að geta, að ritstjóri Isafoldar er svo sem eigi gjörður afskipta i þeim göfugmann- legu útlátum. Er að vísu margs ósennilegra til getið er, að það sje einmitt þetta krydd, sem hafi gert allan svikamyllu-aurinn að góm- sætri fæðu fyrir »Lögberg». Hitt er af tvennu til enn ósennilegra, að þeir, sem fyrir »Lög- bergi» ráða, sjái ekki hið herfilega tál, sem svikamyllukenningin er grundvölluð á. Að yrðast við hr. E. M. í sama tón o» með sams konar málalengingu og hann beitir, væri að misbjóða lesendum Jsafoldar. Hjer akal því að eins enn af nýju leitazt við að útlista í fám orðum mál það, er nefnt er í íyrirsögn greinar þessarar, vegna þeirra fáu, sem enn kynnu að hafa vanrækt að gera sjer ljósa hugmynd um það. Hvað eru þá fyrst póstávísanir landa á willi ? f>að eru ávísanir, sem fjárhirzlur tveggja eða fleiri landa eða rikja skiptast á sín á milli, fyrir meðalgöngu þess liðs í landsstjórn- inni, er nefnist póststjórn. Eins og á sjer stað um aðrar ávísanir, þá greiðir sá, sem á er vísað, hið ávísaða fje af hendi á sínum stað, til þess, sem við á að taka. £>ær póstávísanir, sem gefnar eru út á íslandi, greiðir ríkissjóður Dana af hendi er- lendis ; þær póstávísanir, sem gefnar eru út lendis, hvort heldur er í Danmörku, á Eng- landi, |>ýzkalandi eða annarstaðar, og gjald- ast eiga hjer á landi, þær greiðir landssjóður vor af hendi. Af þessu er það einsætt, aðhlunnindin, sem póstávísununum fylgja, eru einmitt þau, að þær koma í staðinn fyrir peningasendingar milli einstakra manna landa á milli. Gerum rað fyrir t. a. m., að einhver maður hjer skuldi viðskiptamanni sínum á Eússlandi 100 rúflur. Hvernigáhaun nú aðfara að greiðaþær? Hann getur ekki fengið hjer rússneska pen- inga, og ekki er lieldur til neins að senda þangað danska peninga, því þeir ganga þar ekki í viðskiptum manna á milli. Eáðið, sem hann getur haft, er, að fara ineð sína inn- j lendu peninga og kaupa fyrir þá póstávísun til þess manns í Eússlandi, sem hann þarf að boi-ga 100 rúflur, og rússneski maðurinn fær svo ávi'sunina borgaða þar í sínu landi, í þarlendum peningum, þ. e. rúflum. En landssjóðurinn íslenzki tekur við þessum pen- uin, sem komu á pósthúsið hjer, og ríkis- sjóður Dana greiðir sem milliliður ríkissjóði Eússa þær 100 rúflur, sem hann hefir goldið til Eússans, er skuldina átti hjá mannin- um hjer á íslandi. Eíkissjóður Daua og landssjóður Islands hafa nú langt um meiri og fleiri viðskipti lieldur en póstávísanirnar; en þeim viðskipt- um hefir samt verið svo farið hingað til, að ríkissjóður hefir árlega lagt út fyrir landssjóð meira fje heldur en landssjóður fyrir ríkissjóð. Landssjóður hefir því í árslok venjulega verið í skuld við ríkissjóð á síðustu 10 árum, allt af meira og minna — hæst komst skuldin í árslok 1888, sem sje upp í 330 þús. kr. Yið- skiptum landssjóðs við ríkissjóð er eins varið og viðskiptum bónda við kaupmann. Eíkis- sjóður veit, að viðskiptin halda áfram, inn- leggið er stundum meira, stundum minna, skuldin við áramót því stundum minni, stund- um meiri; en lanardrottinn fæst eigi um það; hann veit, að skuldunautur er borgunarmað- ur fyrir skuldinni. Landssjóður—skuldunaut- urinn — á í viðlagasjóði meira en 1 miljón króna, reyndar mest í verðbrjefum, en þó nál. 208 þús. kr. í konunglegu innskriptar- skírteini, sem hægt er að snara út upp í skuldina, hve nær sem vill, og ef þess þykir nokkur þörf. I'.n er þá ekki þessi skuld seðlum bankans að kenna? Ekki var bankinn kominn 1882, og þá var samt skuldin við ríkissjóð 50 þús. kr. Ekki var hann kominn á stofn 18S5, og þá var skuldin samt komin upp í 140 þús. kr. |>að liggur í augum uppi, að landssjóður getur ekki 1 eyris tjón beðið aí því, þótt hann taki seðla gilda í póstávísanir, eius og önnur gjöld sín ; hann notar sömu 3eðlana, sem hann tekur við af pósthúsinu, til að gjalda t. d. embættismöunum laun sín, o. fl. o. ±, er hann þarf að greiða af hendi innanlands. Hver seðill, sem landssjóður (jarðabókarsjóð- ur) tekur við, hvort sem hann kemur írá sýslumanni eða pósthúsinu, er honum því al- veg jafngóður og gull í öllum innanlands við- skiptum. En hann getur samt ekki sent rík- issjóði íslenzkan seðil upp í skuld sína,—mun verða svarað af einhverjum. það er alveg rjett; það getur hann ekki. Eikissjóður Dana getur heldur eigi sent ríkissjóði Breta danska seðla upp í skuldaskipti þeirra á milli, og það þótt dönsku seðlarnir sjeu innleysanlegir. Íþað er sem sje almenn reg;a, að gullið er verðmiðill í viðskiptum landa á milli. Ekki gátu Frakkar goldið |>jóðverjum 5000 miljón- irnar 1871 í frönskum seðlur.i ; þeir urðu að borga í gulli. Hvað var nú í sjóði hjá landssjóði 1888? Ætli hann hefði ekki getað goldið áminnzta skuld sína ríkissjóði, ef nauðsyn hefði krafið ? Landsreikningurinn fyrir 1888 segir, að í þess árs lok hafi landssjóður átt í sjóði nál. 300 þús. kr. En hvers vegna vorn þá ríkissjóði eigi sendar þá þegar þessar 300 þús. kr. upp í skuldina ?, munu menn spyrja. J>ví er auðsvarað. Vegna þess, að gjaldheimtumenn landsins eru ekki búnir að skila landssjóði öllum tekj- um hans fyr en langt er liðið fram yfir ný- ár, og ársreikningurinn verður því eigi sam- inn fyr en 3 mánuðir eru liðnir af nýja ár- inu, þá er sjóðsforðinn í rauninni minni við nýjárið, en reikningurinn segir — reikningur- inn, sem miðaður er við ástandið 2—3 mán- uðum eptir nýjár. Hanu var því 31. des. 1888 að eins nál. 200,000 kr., þótt haun væri orðinn það sem reikninguriun segir: 300,000 kr., þegar hann (reikningurinn) var saminn. 1 annan stað er þess að gæta, að af því að árstekjur landssjóðs koma svo dræmt inn til landfógetans framan af árinu, en útborg- anir úr landssjóði koma eigi síður á fyrra hlut ársins en hinn síðara, þá leiðir þar af, að landssjóður verður jafnan að hafa fyrirliggj- andi í sjóði frá f. á. talsver: nikið fje. Eins og fyr var getið, var hinn rjetti sjóðs- forði 31. des. 1888 um 200 þús. kr. Gjörum nú ráð fyrir, að landssjóður hefði getað láiið

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.