Ísafold - 28.05.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 28.05.1890, Blaðsíða 1
Xemur ut a miðvikudögum og laugardögum. Verð árgangsins \104arka) 4 kr.; erlendis 5 kr. Borgist fyrir miðjan júliraánuð. ÍSAFOLD. Uppsögn (skrifleg) bundin vð áramót, ógild nema komin sje til útgefanda fyrir I.okt. Af- greiðslust. í Austurstrœti 8. XVII 43. Reykjavik, miðvikudaginn 28. maí 1890. Unglingaskóli í Reykjavík. Hvenær eigum vjer að fá unglingaskóla í Reykjavík? þessari spurningu mun verða svarað meö ýmsu móti. Einn mun segja: Hjer er engin þörf á honum, því þá menntun, sem ekki er hægt að fá í barnaskólanum eða af sjálf- Mm sjer, geta menn fengið í latinuskól- anum. Annar segir : Vjer getum sent unglinga hjeðan í Flensborgar- eða Möðru- vallaskólanum. þriðji segir: Slíkrar stofnunar þarf ekki við, því hinn tilvon- andi „kvöldskóli verzlunarmanna" hjer í bænum bætir úr þörf þeirri, sem er á því fyrir ungum mönnum að afia sjer meiri fræðslu. En hinn fjórði segir: Vissu lega er þörf a honum ; stofnun hans ligg- ur í loptinu ; hið óljósa er að eins, hvenær vjer getum komið honum á fót. Jeg álít, að hinir síðustu hafi rjett að mæla, og mjer getur ekki sýnzt annað, en að bærinn sje kominn á það stig, hvað mannfjölda snertir, að nauðsynlegt sje að hreyfa þessu máli. Stúlkur þarf ekki að nefna hjer, því þær geta komizt á kvennaskólann; en mikið af þeim drengjum, sem koma úr barnaskólanum, og enn fleiri afþeim, sem aldrei koma þangað, hætta öllu námi þeg- ar með fermingunni. Og það er einmitt á þeim tíma, þegar unglingarnir eru mót- tækilegastir fyrir nám, þegar skilningur- inn er nokkurn veginn vaknaður og með- vitund um ákvörðun lífsins fer að gera ¦vart við sig. Flestir þessara unglinga hafa ekki tæki- færi til að ganga á lærða skólann, enda er námi í honum, sem vísindaskóla, eðli- lega þannig háttað, eins í neðri sem efri bekkjunum, að það getur ekki átt við þá, sem ætla að stunda nám að eins i eða 2 vetur, heldur er auðvitað sniðið eptir þvi framhaldi, sem á að vera á náminu gegn um allan skólann, enda er líka vafasamt, hvort það sje heppilegt fyrir staðfestu ung- linganna, að láta þá í þann skóla, sem aldrei sje tilætlunin að láta þá Ijúka námi sínu á; hvort slíkt sje ekki til að gefa þeim hvöt til að byrja síðar á ýmsu, sem Þeir framkvæmi aidrei nema til hálfs, og hvort ekki muni hyggilegra, að láta þá stunduðu nám í alþýðuskóla, sem væri hjer í bænum. en annars færu alls náms á mis, en sera þar á eptir gætu byrjað á hverju lífsstarfi, sem ætti bezt við hæfi- leika þeirra? Reynslan yrði að sönnu bezt til að svara því, en búast mætti við talsvert fleiri hjer en á Flensborgarskólanum, af þeirri ein- földu orsök, hvað Reykjavik er miklu fjölmennari enn Hafnarfjörður. Og sje til þess, hvort hann stundar þetta eða hitt starf til þess að afia sjer viðurværis. Reyndar er augljóst, að ekki verður mikið lært á einum eða tveimur vetrum af því, sem fyrir kemur í lífinu ; slíkt verð- ur að eins lært i skóJa reynslunnar smátt og smátt; en alþýðufræðslan getur þó beint anda unglingsins í rjetta stefnu og vakið hann til meðvitundar um, að hverjum ein- stakling beri að taka sjer fram eptir mál þetta skoðað í sambandi við barna- fremsta megni, og það því fremur, sem skólann hjer, þá er þegar augljóst, að nauðsynlegt er, að koma sem fyrst upp námsstofnun sem framhaldi af honum, ann- aðhvort beinlínis eða óbeinlínis. Hvort slíkur alþýðuskóli ætti að hafa nokkur áhrif á tilveru Möðruvallaskólans eða Flensborgarskólans má, auðvitað rekja sundur og saman, fram og aptur; en fyrst held jeg Reykjavík ætti þó að neyta allr- ar orku til þess að koma sjálf á fót hjá sjer alþýðufræðslu áður en farið er að leggja aðra skóla undir sig. Auðvitað er að sönnu, að barnafræðsla er hjer yfir höfuð að tala á betra stigi en víða ann- arsstaðar ; en það sannar einmitt, að þvi hægra er, að alþýðukennsla geti orðið hjer að meira liði en á oðrum stöðum. Og sje litið með ró og athygli á kröfur hins yfirstandandi tíma, eins og hann kem- ur fram fyrir hverjum hugsandi manni, þá munu það engar öfgar, að lífsskilyrðin unglingar um fermingaraldur eru sjálfir farnir að hugsa um, hvað þeir „eigi að vera-' í lifinu. En er þá nokkur trygging fyrir því, þó alþýðufræðsla væri stofnuð hjer, að hún yrði að fullum notum eða væri í því sniði, sem vera bæri? Nei, engin trygging að vísu. en reynsla annara og ástandið hjer ætti að kenna oss, að hafa hana með sem fæstum göll- um, að auðið væri, og hefði aldrei verið byrjað á neinu og aldrei kostað til neins nema að sjá af þvi fullan árangur fyrir fram, þá værum vjer liklega villimenn enn i dag. En oss vantar fje, vantar peninga. Satt að vísu; en hjer er heldur ekki að ræða um neitt stórvirki, heldur að eins tilraun til að fá alþýðufræðslu lagaða eptir efn- um vorum og ásigkomulagi, vilja og á- huga. Og takist fáum verzlunarmönnum hier hafi breytzt svo hraðfara a siðasta manns- . J J...... , , .__.__ 1 bænum að koma sjer upp kvoldskola til að nema í þau sjerstöku fræði, sem til- heyrir starfi þeirra, eins og miklar líkur aldri, ef ekki á siðasta áratug, í heimin um hvervetna í siðuðum löndum í kring um okkur, og baráttan fyrir tilverunni hafi svo harðnað, og hljóti að harðna svo ótt, að ekki sje að eins skemmtilegt og fróðlegt að afia sjer sem mestrar fræðslu, heldur sje það beinl nis algjörlega nauð- synlegt fyrir hvern þann einstakling og hverja þá þjóð, sem ekki vill verða al- gjörlega undir; að siðferðisleg menntun sje á hinn bóginn nauðsynleg til bess að kenna mönnum, að halda sjer i baráttunni innan vjebanda borgaralegra og siðferðis- legra laga, og að eptir því sem hvert hjerað fær meira að ráða i sínum eigin málum, eptir því þurfi fleiri einstakiingar að vera færir um, ekki að eins að stjórna sjer sjálfir, heldur einnig að stjórna öðr- um; að þar sem baráttan fyrir lífinu var áður miklu meira fólgin í þvi, að neyta eru til, þá ætti að vera mögulegt fyrir allan bæinn að koma sjer upp unglinga- skóla, þó ekki væri nema kvöldskóla til almennrar fræðslu. S. Dýralæknaleysið. „ . — _ v-ivivi uiuni llJ&n 6 ' *¦— auui 111 irvi u inv^i* «* »*-**& ¦ •* • f * *» -"- ----j •— læra i minni skóla, sem væri sniðinn ept- smna Hkamlegu krapta, þá sje nú ekki ir stöðu þeirra, og láta þá ljúka við það nám, sem hægt væri að fá f honum. Hvað gagnfræðaskóla vora snertir, þá er það að vísu satt, að þeir veita undir- búningsnám undir ýmsa stöðu f lífinu, en auðvitað er, að margur unglingur fer á mis við þá sekum fjárskorts, og til þeirra sækja Htið aðrir en úr hjeruðum, sem eru ¦ næst þeim hvað sízt orðið varið í, að láta reynslu annara kenna oss að beita líkamlegu kröpt- unum í rjetta stefnu og að þekkja náttúr- una í kringum sig til þess, að geta laðað lif sitt eptir hennar kröfum og jafnframt beint kröftum hennar sjálfum sjer til gagns; og að, til þess að þessu sje kippt í betra horf, útheimtist almennari ogyfir- gripsmeiri fræðsla þjóðarinnar yfir höfuð Hve margir mundu þeir ekki vera, semjog hvers einstaklings sjer í lagi, án tillits Til ritstjóra Isafoldar! Jeg sje á svari yðar í næstsíðasta blaði viðvíkjandi dýra- læknum á íslandi, að þjer munuð vera mjer samdóma um nauðsyn dýralækna hjer á landi. Jeg er yður og alveg sam- dóma um það, að þeir myndu ekki geta lifað nema með styrk af almannafje. En ef jeg ætti að segja einhverjum erlendis, að ekki einn einasti dýralæknir væri á íslandi, myndi sá hinn sami segja, að jeg lygi, eða að minnsta kosti að jeg segði ekki satt, þvf engin stjórn í menntuðu landi, hvar sem væri f heiminum mundi neita að launa slíkum embættismanni, þó ekki væri nema af þeirri ástæðu að hjálpa og lina þjáningar hinna skynlausu skepna, sem i sjálfu sjer er eins kristi- leg athöfn eins og að hjálpa veikum mönnum. Ef alþingi íslendinga og islenzkir bænd- ur standa á svo lágu stigi, að þeir alls

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.