Ísafold - 02.07.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 02.07.1890, Blaðsíða 1
iCemui út á miðvikudögum og laugardögum. Verð árgangsins (104 arka) 4 kr.; erlendis 5 kr. Borgist fyrir miðjan júlimánuð. ÍSAFOLD. Uppsögn(skrifleg) bundin vð áramót, ógild nema komin sjt til útgefanda fyrir t.okt. Af- greiðslust. í Austurstrœti 8. XVII 53. Reykjavík, miðvikudaginn 2. júlí 1890. Heiðraðir kaupendur lsafoldar áminnast um, að blaöið á að vera borgað fyrir miðjan júlímánuð. Skipun efri deildar og æfilöng þingseta- II. (Síðari grein). Á það var vikið í fyrri greininni um þetta efni, í 44. tbl., að þrefaldar kosningar til efri deildar, með löngu millibili milli kosn- inga, mundi gjöra hana ærið íhaldsama, ef þar á ofan bættist æfilöng þingseta, eins og stungið var upp á á síðasta þingi. Tpetta er ærið mikið stökk frá því, sem samþykkt var 1886, í kosningarlögum til alþingis; — stjórnarskráin sjálf hafði engin fyrirmæli um þær. þar átti að kjósa til efri deildar með einföldum kosningum, en með nokkurs konar hlutfallskosningum um land allt, og að eíns til 6 ára, eins og til neðri deildar. Mönnum líkaði ekki þetta hlutfallskosmngafyrirkomulag, þótti það of vandasamt og flókið, og fóru því að hugsa um að komast hjá því. Neðri deild stakk því upp á í fyrra, að efri deildar rnenn skyldu kosn- ir af hinum þjóðkjörnu þingmönnum úr þeirra flokki óbuudnum kosuingum, — nema fjóiir af landstjóranum fyrst, og að menn ættu sæti í efri deildinni til sjötugs aldurs. Efri deild færði sig upp á skaptið, og gerði þing- setu þeirra æfilanga, og komu engin mótmæli fvam gegn því hjá nefndinni í neðri deild, er hún tók frumvarp efri deildar til íhugun- ar. Tpessi æfilanga þingseta er, eins og ýmis- legt fleira í frumvarpinu síðasta, eins og efri deild gekk frá því, tekin upp úr stjórnarlög- um Canadamanna, en þar er aptur flest snið- ið eptir stjórnarskipun heimaríkisius. Af því að lávarðarnir í efri málstofunni í Lundúnum eiga þar setu æfilangt, þá var svo sem sjálf- sagt að hafa það eins í Canada. Bn um þingsk.ipun á Englandi er það að segja um þetta atriði sem mörg önnur, að það á sjer einkennilegan og gamlan sögulegau uppruna, og má svo að orði kveða, að það sje ellin ein, er helgað hefir þar þá reglu og heldur henni við. Enda er það eptirtektavert um .ýms önnur lönd, er haft hafa þó ensku stjórn- arskipunina sjer til fyrirmyndar, að þar er samt ekki nema nokkur hluti þingmanna í ¦efri deild látinn hafa þingsetu æfilangt. T?að er meir að segja kunnugt, að Englendingar sjálfir, hinir frjálslyndari að minnsta kosti, eru síður en eigi ánægðir með hina fornhelgu skipun lávarðadeildarinnar hjá sjer. Hjer er eigi átt við þá, sem vilja hafa hana af- numda með öllu, heldur hina, sem vilja hafa hana öðru vísi skipaða. Er fróðlegt að heyra, ¦hvað einn af sjálfum lavörðunum, Eoseberry, merkilegur maður mjög og sjálfsagt stjórnar- íorseta-efni á Englandí, með tímanum, hefir lagt til nýlega í því efni. Hann vill hafa að •eins 7 ára þingsetu í efri deild, og láta aðals- stjettirnar, klerkastjettina og ömtin (skírin) kjósa til hennar. «J?ar með fengjum vjer málstofu, sem væri þó þjóðinni háð«, segir hann, «til orðin með kosningum, og kjörtím- inn afskammtaðuro. |>að sem gerir æfilanga þingsetu ísiárverða hjer fremur en víðast annarstaðar, það er fá- mennið á þinginu, einkanlega í efri deild. Tpar sem þingmenn í hvorri málstofu skipta mörgum hundruðum, eins og algengt er í öðrum löndum, þar munar ekki mikið um, þó að þar sje innan um nokkuð af farlama aumingjum, sem ekkert gagn geta gert, ann- að enn að fylla sætiu fyrir öðrum yngri og hæfari. En bara 2—3 slíkir forngripir í 12 manna nefnd, eins og efri deildin er hjer og á að verða, geta gert hana máttvana eða að minusta kosti liaft óbærileg áhrif á flokka- skipun á þinginu. Tpví það er mesta einfeldni að gera rílð fyrir. að þeir, sem ófærir eru orðnir til þing- setu fyrir elli sakir eða andlegrar apturfarar, muni finna td þess sjálfir og segja því af sjer þingmennsku sjálfkrafa. peir vita sjaldn- ast af því sjálfir, að þeir eru orðnir andlegir aumingjar. Og þótt þeir haíi einhverja hug- mynd um það, þá getur þeim eða þeirra vinum og vandamönnum gengið ýmislegt annað til að halda í saítið. TJm hina þar á móti, sem halda fullu fjöri, líkamlegu og andlegu, fram til hárrar elli og auðgast ár frá ári að þekkingu og reynslu, þarf sjaldnast því að kvíða, að þeir fái ekki að vera á þingi meðan þeim endist aldur og heilsa til, hafi þeir sýnt sig nýta þingmenn um langan aldur, án þess að það sje lögum bundið, að dauðinn einn geti þokað þeim af þingi nauðugum. Slíkir rnenn eru því miður mjög fágætir hjer, og mundu vissulega hljóta kosningu, stjórnar eða þjóðar, meðan þeir gæfu kost á sjer. Af tveunu til þarf satt að segja miklu fremur að kvíða oflitlu en ofmiklu fjöri í landstjórnarframkvæmdum þessarar þjóðar. Og sje það til, að hún, þ. e. fulltrúaþing hennar, eýni sig í því að vilja fara mjög geyst og gapalega, þá er svo sem hnappheld- an til taks undir eins, þar sem er takmarka- laust synjunarvald stjórnarinnar gagnvart á- lyktunum þingsins. En að vilja að vera að stjóra aptur af því með jafn þungum drelli og æfilöng þingseta allrar efri deildar mundi reynast, það virðist vera hrein þarfleysa og ekkert gott geta af sjer leitt. Tpað er rjett regla, sje á annað borð haft tvískipt þing, að láta þá ekki báðar deildir vera tómt bergmál hvor af aunari eða aðra algjörlega undirtyllu hinnar. T?eim má gjarn an eða d jafnvel að bera á milli, en ekki frekara en svo, að það geti jafnað sig með tímanum. Og ráðið til þess er það, að báðar deildir sjeu, þegar öllu er á botninn hvolft, þjóðinni háðar, þótt eigi sje í sama mæli eða áhrifin jafn-ör. Kjósendurnir eiga að geta fengið sínum vilja framgengt á þingi, ef hann sýnir sig nokkuð stöðugan og þrautgóðan. Nokkur bið getur verið holl; en of mikil skaðleg, — dregur allan framkvæmdarhug og — dug úr «þjóðinni». Ejetta aðferðin er því sú, að láta hvorki kjósendur nje kjörtíma falla saman fyrir báð- ar deildir; en láta þó ekki svo mikið djúp staðfest þar á milli, að hæpið sje, hvort deildirnar geti nokkurn tíma orðið almenni- lega samferða. Til þess þarf ekki einungis, að kjósendur sjeu að nokkru leyti hinir sömu til beggja deilda, eins og ætlazt var til í frumvarpi þingsins í fyrra, heldur einnig að ekki muni ákaflega miklu milli kjörtíma beggja deildanna. Sje kjörtími neðri deildar 6 ár, mætti hafa kjörtíma hinnar efri 9 ár, og láta kosningar til beggja deilda aldrei falla saman, — aldrei lenda á sama ári. Tpannig lagaðan meðalveg hafa menn kosið sjer í ýmsum hiuum nýrri stjórnarskrám, frá síðari hluta þessarar aldar. Nefha má með- al aunars stjórnarskrá Svía, sem er 24 ára gömul. par eru hafðar amtráðskosning * til efri deildar, eins og hjer er stungið upp á, og kjörtíminn einmitt látinn vera 9 ár. Meira að segja: hin allra nýjasta stjórnar- skrá, sem til mun vera í heiminum, stjórnar- skrá Brasilíumanna — hún er ekki hálfs mán- aðar gömul —, hefir 9 ára kjörtíma fyrir efri deild, öldungaráðið, en 3 fyrir neðn. Er sú stjórnarskrá að sögn annars sniðin mest ept- ir stjórnarskipun Bandamanna í Norður- Ameríku. Slíka umbót eða því um líka þarf nauð- synlega að gjöra á frumvarpinu frá síðasta þingi, þegar það verður tekið til meðferðar næst, og ætti ekki þurfa að verða mikil fyrir- staða tyrir því. líjólumálið. Erfðamál þetta, úr Rang- árvallasýslu, var dæmt í landsyfirrjetti 23. f. m., á þessa leið: Árið 1882 hættu hjónin Filippus T?or- steinsson og kona hans Sigríður Jóns- dóttir búskap og skiptu þá miklum hluta af lausafje sínu milli barna sinna, en hjeldu eptir fasteignum og því sem þau áttu inni við verzlanir og ýmsu lausafje. Voru þau síðan til veru hjá áfrýjanda, þessa máls, syni þeirra Filippusi,. sem tók við jörðinni Bjólu og byrjaði þar bú- skap. Hinn 20. febr. .885 andaðist Fil- ippus J?orsteinsson og tóku þá ekkjan og börn hans og tengdabörn, sem öll voru myndug, búið til skipta sín á milli; en sökum þess, að ágreiningur kom upp á milli þeirra út at skiptunum, heimtuðu nokkrir erfingjarnir opinber skipti og hófust þau i. maí 1888. Á þeim skipta- fundi, sem haldinn var þann dag i búinu, kom til álita skjal nokkurt, er til hafði orðið á erfingjaskiptunum, svo nefndur „skiptagjörningur", dags. 1. júní 1885, sem nöfn flestra erfingjanna voru rituð undir, og þar sem fasteignum búsins var öllum úthlutað milli erfingjanna og ýmsu lausafje, og.viðurkenndu allir erfingjarnir

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.