Ísafold - 29.11.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 29.11.1890, Blaðsíða 1
Kemur út 4 miðvikudögum og. iaugardögum. Verð árgangsins (I04arka) 4 kr-> erlendis 5 kr Borgist fyrir miðjan júlimánuð ÍSAFOLD. Uppsögn (skrifleg) bundin við áramót, ógild nema komin sje til útgefanda fyrir I.okt. Af- greiðslust. i Austurstrœti 8. XVII 96 Reykjavík, laugardaginn 29. nóv. 1890 í>ilskipa-útgerð. Eptir Edílon Grímsson, skipstjóra. II. Eins og eg hef sagt hefir verðlaunamað-1 . kr. 220,50 — 228,00 — 224,00 ur...... sá sem er ráðinn fyrir kaup mið- að við sama afla en hálfdrættingurinn sem fæðir sig sjálfur að öllu nema miðdags- mat ..... f>á er að bera þetta kaup fiskimanna sam- an við það, að hann hefði róið á opnum bát báðar vertíðir og sótt kaupavinnu um slátinn. |>að mun mega telja. góðan meðalafla á sexmannafar, að 1 hlutur yfir báðar vertíð- ir, vetur og vor, verði að vigt 4J- skpd. Jeg ætla nú samt að gjöra hann það: 3 skpd. saltfisk nr. 1 á 50,00 . kr. 150,00 1 — smáfisk 40,00 ... — 40,00 | — ýsu 30,00 . • • — 15,00 Samtals kr. 205,00 Kostnaður sem á þetta leggst er: salt í aflann 4 kr. skpd. kr. 18,00 fæði báðar vertíðir netakostnaður o. fl. — 52,50 — 30.00 — 100,50 Verkun sleppi eg. aflanum að borga, þ Afgangur kr. 104,50 Hana ætla jeg raski af e. hausum og lifur. Svo kemur sumarkaupið, sem jeg gjöri 2 kr. á dag, í 2 mánuði. Verður það að frá- dregnum ferðakostnaði kr. 86. Agóðinn verð- ur þá kr. 190,50, eða 30 kr. minna en að hafa verið háseti á þilskipi. Af þessum einfalda samanburði á afla þil- skipa og báta geta allir sjeð, að fullt eins arðsamt er fyrir góða fiskimenn að vera á þilskipi eins og að róa á opnum bátum. Jeg skal að vísu játa, að þessi reikningur minn er nokkuð byggður á ágizkan, einkum hvað báta-aflann snertir. En jeg er helzt hræddur um, að jeg reikni hann of hátt. Að kuunugra og reyndra manna áliti er það talin góð vetrarvertíð, ef hlutur á sexmannafar er 3 skpd., og þá ervel yfir að láta, ef vorver- tíðarhlutur nær 1£ skpd. að jafnaði. Væri svo að jeg hefði reiknað þetta fullhátt, geta allir sjeð, að jeg hef ekki viljað halla máli bátanna. J>á verður munurinn samt enn meiri, hvað arðsamara er að vera á þilskipi. J>að eru líka mörg þilskip nú orðið, sem afla meira en jeg hef hjergjört ráð fyrir, og góðir fiskimenn á þilskipi draga mikið meira en 3000, opt 4—5000 þúsurjd. Til frekari sönnunar því, að þilskipaútgjörð- in sje arðsamari en bátaútgjörð, vil jeg laus- lega taka til samanburðar þilskipaútveg kaupm. G. Zoéga, sem öllum fremur hefir sýnt og sýnir dugnað og framtakssemi í hon- 'uni. Nú hefir hann 6 þilskip. A þeim hafa atvinnu hálft árið 9"0 manns. Gjörum svo afla hvers eins og áður 160 skpd. f>að verða samtals 960 skpd, sem gjörir með helming af trosfiski 45,240 kr.; og verður þetta 12,900 kr. meira en sami mannafli hefði getað aflað á báta og á því að vera í kaupavinnu að auki 2 mánuði um sláttinn. Er þó mun- urinn í raun rjettri mikið meiri; því aðgæt- andi er, að þilskipaaflinn er allur dreginn úr sjónum, en nokkuð af hinu, þ. e. sumarkaup mannanna á landi, eru peningar, sem eru að eius fluttir til 1 landinu; því til að fá sama afla og þilskipin þyrftu 27 sex-manna- för með 162 mönnum báðar vertíðir. Ennfremur má taka fram til gildis þilskipa- útgjörðinni þá miklu atvinnu, sem meðfram er á landi fram yfir bátana; við getum sjeð, að af þessum skipum kaupmanns G. Zoéga með þeim afla sem jeg hefi gjört, þ. e. 950 skpd, eru verkunarlaun af aflanum 3 kr. skpd. 2,850 kr., sein fátækt og atvinnulítið fólk á landinu nýtur. Jeg þykist þá hafa sýnt og sannað, að þil- skipaútgjörðin sje þess verð, að menn fari að leggja sem mest kapp á að fjölga þilskipum til þorskveiða. Jeg get líka bent mönnum á, að þeir sem mest hafa lagt kapp á að eignast þilskip nú í seinni tíð, eru eiumitt kaupmenn. f>etta getur maður varla ætlað að þeir gjörðu, ef það væri skaði. pað er þó almanna rómur, að sú stjett vilji sjá sinn hag. Vilji menn nú líta á sjávarútveginn í heild sinni, einkum suunanlands, þá vona jeg að engum blandist hugur um, að hið stærsta spor, sem stigið yrði honum til framfara, er einmitt að reka sem mest þilskipaútgjörð. Meðan ekki fjölgar betur þilskipum við Faxa- flóa er það víst, að sjávarútvegur þar á sjer éngra verulegra framfara von. pað er allt af verið að höggva í sama farið, sultur og seyra annað árið þegar aflinn brestur á bátana, og aflaleysisárin eru allt af að koma og tala til manna að eiga þilskip, svo hægt sje að sækja aflann þar sem hann er að finna. |>ví hinn fyrsti og stærsti kostur þilskipanna er, að á þeim má bera sig eptir aflanum hvar við land sem hann er, og allt af er fiskur einhversstaðar kringum íslands strendur. Á þilskipum er öll aðbúð betri og notalegri en í verbúðum, hættan mikið minni en á opnum bátum og atvinna meiri og arðsamari. Eitt, sem talið hefir verið að stæði þil- skipaútgjörð fyrir framför, er, að svo fátt væri um hæfilega skipstjóra á þau. Á þessu verð- ur nú bót Eengin að vonandi er. Nú höfum við fengið sjófræðiskennslu í landinu, og marg- ir ungir og efnilegir menn, sem farnir eru að hafa hug á að nema siglingafræði, svo þess verður víst ekki Iangt að bíða, að fremur vanti skip en hæfilega formenn. |>að er annars engan veginn svo lítið, sem sjómennska á þilskipum hefir kippt áfram hin síðari árin. Menn hafa fengið furðu mikla verklega þekking og æfing í ýmsu, sem að sjórnennsku á þilskipum lýtur. Mönnum hefir lærzt að fiska á dýpri miðum en áður og mörg af innlendum fiskiskipum fylgjast nú orðið með Frökkum bæði djúpt og grunnt og afla að tiltölu við mannafla, sem á skip- unum er, allt eins vel eins og Frakkar og aðr ir útlendingar. Isfirzka kempan. í 29. blaði «pjóðviljans» frá 16. sept. í haust rís hinn óþekti ritstjóri upp á móti mjer með dálitlu sprikli og sporðaköstum, útaf fáeinum athugasemdum frá mjer í «|>jóð- ólfi» um þingmannsefni eitt ísfirzkt og ferðalag þess um Eyjafjarðarsýslu í sumar. «Jpjóðviljinn» hafði áður flutt mönnum allfjörugt skrifaða frásögu af ferðum mínum um Dalasýslu, þeg- ar jeg kom þar hvergi nálægt, en sat um kyrt í Eeykjavík, —nvort sera ritstjóraun hefur þá verið að dreyma einhvern fagran draum eða hann hefur sjeð ofsjónir í vökunni, eins og sumum þessum nýgræðingum, er þykjast miklir en eru ekki, hættir svo mjög til nú í seinni tíð. I vandræðurn sínum verður nú ritstjórinn að grípa til þess að rangfæra orð mín. pað eru líka einatt úrræðin fyrir sumum þessum ritgörmum, að reyna að láta líta svo út, sem andmælendur þeirra segi allt annað en það, sem þeir hafa sagt, því ef orðin eru tilfærð rjett, geta þeir ekkert sagt a móti. En— einhvern veginn verða bjálfar að bjarga sjer; ritstjórinn hefur það t. d. eptir mjer, að jeg álíti þar mestu óhæfu (»það hafi vakið mína vandlætingasemi«), »að sýslumaður Skúli Thor- oddsen«—ekki að gleyma tignarnafninu— »skyldi eiga undirbúningsfundi með eyfirzk- um kjósendum«; en hins er gætt, að minnast ekki á ummæli mín um aðferðina í veiðiför þingmannsefnisins, hversu sannleikanum var umsnúið, eins og t. d. nú er einnig gjört í tjeðri grein »pjóðviljans« til mín, hversu reynt var að gjöra hvítt svart og svart hvítt, og þá jafnframt ekki sparað flaðrið og fleðulætin, til að korna sjer í mjúkinn hjá mönnum, og fleira þessu líkt. Og svo hefur ritstjórinn ekki önnur ráð en að vekja upp föður Skúla sýslumanns, til þess að hjálpa sjer til að glíma við þessa rangfærslu-drauga sína, tekur svo á því, er hann hefur til, og ryður fram vísunni um hann Sólskjóld heit- inn, er hann svaf og dreymdi í fjósinu, þann- ig hljóðandi: Sólskjöldur, Sólskjöldur minn ó! Solskjöldur, mildasti herra, o. s. frv. Hvort vísa þessi sje heppileg til að kveða niður drauga, skal jeg láta ósagt, en hitt er ekki nema náttúrlegt, þó ritstjóra »f>jóðvilj- ans« verði jafnvel ósjalfrátt af munni einhver Ijóð um Sólskjöld gamla, því tunguni er tam- ast, hvað hjartanu er næst, og það er kunn- ugra en frá þurfi að segja, að herra Sólskjöld heitinn er í einu og öllu fyrirmynd ritstjór- ans, og líkist hann honum vitandi eða óaf- vitandi, svo að þar er varla nokkur munur á. Hverjum liggur t. d. ekki í augum uppi, sem nokkuð þekkir til »J>jóðviljans«, hversu ritstjórann dreymir, og það ekki í eitt sinn heldur sí og æ, að hann sje einhver stórvægi- legur stórgripur, sem allir hljóti að knjekrjúpa fyrir, að hann sje sá sem öllu ráði rneð veldisprotann á lopti í hægri hendi, hina sættmalandi unga sinn, þennan þrifalega »f>jóðvilja«, ennfremur að hann höggvi niður

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.