Ísafold - 03.02.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 03.02.1894, Blaðsíða 1
ÍCemur út ýmist einu sinm eoa tvisvar í viku. Ver» árg. (minnst 80 arka) 4 kr.. erlendis 5 kr. eða l1!* doll.; borgist f'yririniojan júlímán. (erlend- is fyrir fram). ÍSAFOLD. Uppsögn(skiit'eg) bundin vlf áramót, ógild nema konúr sje til útgefanda fyrir 1. októ berm. Afgroioslustofft blaos- ins er í Auíturstratti * XXI. árg. Reykjavík, laugardaginn 3. febr. 1894. 6. blab Ræðubrot til ritstjóra „Þjódólfs". Frá Þorláki í Fífuhvammi. Ekki þarf að óttast ástæður hjá ritstjóra »Þjóðólfs«, þegar haim á í deilum við ein- hvern, því hann er manna fatækastur at' þeim. Hins má heldur vænta, að hann sendi stór orð eða dylgiur. Það er fögur játning, sem hann nú gerir i 4. tbl. »Þjóðólfs«, að hann hafi ekki hugs- að, þegar brúarflugan flaug ofan í hann, -að hún mundi valda honum jafnmikils geigs og nú er raun á orðin. Hann getur ekki neitað þvi, að hann er sá fyrsti og eini, sem hún hefir ofan í farið. Þvi það er fyrst þá, þegar roparnir úr honum fóru að skemma friðarloptið, að menn tóku til máls, þó ekki jeg fyr en hann hafði opt- ar en eitt sinn dregið mitt nafn inn í deilu þessa Það lítur út fyrir, að hann haíi langað til að fá mig til að sparka á móti sjer, til þess að geta sýnt mikilmennsku sína á mjer, gráhærðum á grafarbakkan- um. »Ungur má, en gamall skal«; en -ærsl eru ekki vísari gömlum en ungum. Það er mjer greiði, að hann bendir m.jer á það, sem »Árnesingurinn« segir í 58. og -59. tbl. »Þjóðólfs« f. á. Það er auðsjeð, að sú grein er ekki úr ritstjórans penna. Þessi maður segir fleira en það, sem ritstj. slítur út úr sambandi við það, sem á eptir kemur, nefnil. að leggja á eitthvað ann- að en landbúnaðinn; en hann bendir ekki á, hvað, það á að vera. Það er auðsjeð, að hann vill hjálpa ritstjóranum og breiða yflr þessa fávíslegu uppástungu; en það er ekki unnt að gera. Hann segir líka: »þó að það sje sanngjarnt, að þeir, sem á ein- hvern hátt nota brýrnar, borgi gæzluna«. Og viðvíkjandi tollunum segir hann: »Jeg hygg, að þeir næðu aldrei tilgangi sínnm, heldur mundi tollgæzlan, sem hlyti að verða afar-dýr, gleypa alla tollana ogmeira til«. Enda bendir hann á, að afnema mætti bitlingana (þar á meðal þá einnig landsskjala- safns bitlinginn, sællar minningar!). Þessi rödd úr Árnessýslu er því, að öllu yfir- veguðu, miklu fremur á móti ritstj. en með. Þó að honum þyki ástæður mínar ekki mikilsvirði, þá duga þær á móti honum, því að hann heflr enga þeirra hrakið og getur það aldrei, en er nú allt af að leiða vitni með mínum málstað; því að hann játar, að sýslubúar hafl vitað þegar fyrir fram, að þeir yrðu eitthvað af mörkum að leggja til gæzlunnar. »Þjóðólfur« sjálfur flytur brjef úr Biskupstungum í 1. og 2. tbl. þ. á., þar sem lýst er ánægju yfír gjörðum þingsins og sjerstaklega minnzt á brúargæzluna með sanngirni og rjettsýni, og er það þó eins og nú stendur sá hrepp- ur í Árnessýslu, sem fjærst liggur beinum afnotum af brunni. Hefði nú ritstj. upp- haflega skoðað málið eins og þessi maður gerir, þá hefði það valdið honum minni ógleði en nú er orðið. Hann bregður mjer og þingmönnum Eangæinga um óskiljanlegan hringlanda. Þessi orð benda til þess, að hann mundi verða ekki síður tilslakan- legur og sjeður í samvinnunni á þingi en hann heflr synt sig að vera mik- inn fjármálamann, sem síðar mun á minnzt. En að vjer, meiri hlutinn, slökuðum hjer til, var byggt á þinglegum hyggindum, sem hann hefir enga hugmynd um. Enda er gæzlufrumvarpið ekki því til fyrirstöðu, að þingið síðar gefi upp meira eða minna af afborgunarláninu, ef óvitrir menn ekki spilla því. Jeg hefi aldrei reynt að breiða yfír neitt af tillögum mínum á þingi og hefi heldur enga ástæðu til í þessu máli. Ritstj. »Þjó'ðólfs« er ráð, að gera ekki aðrar athugasemdir við mig en þær, sem hann getur rökstutt, en það er nú ekki orðið enn ; hann þarf að girða betur upp um sig brækurnar áður. Og þingmennska mín framvegis er ekki á hans valdi, nema ef hann vill gefa það í skyn, að hann hafí atkvæði Árnesinga í sinni hendi. Það fer nú ekki dult, að hann ætli að bjóða sig þar fram, og til þess tekur enginn. En hinu mun gaumur geflnn, að hann hefir tekið mig fyrir einan af þjóðkjörnum þing- mönnum. Það skín út úr hverri setningu í þessu 4 dálka sparki hans, að hann vildi helzt,. áð jeg væri hræddur við sig, og er enda að veifa því, að jeg ekki muni græða á því, ef jeg svari »Þjóðólfi«. Nú er hon- um farið að þykja ráð, að halda þessum vatnaskatti ekki hátt á lopt, því að vera megi, að húskarlar gái til veðurs í vatna- hjeruðum kjörþingisdaginn, og sjái þá bliku í vestri; því hann segir, að ekki muni þurf'a að óttast, að hún, uppástungan, verði borin upp á þingi fyrst um sinn. Þetta er fyrirsláttur. Slíkur maður getur ekki verið þekktur fyrir annnað en að dríf'a skattinn á okkur á, í'yrsta þingi, er hann sæti á; annars væri þetta tómt hringl. Gengi þessi uppástunga fram, þá væri það hinn mesti ójafnaðarskattur. Það væri sama sem að fítja samgöngubætur lands- ins upp á hundafit og prjóna þær á hreppa- og hj9rðapólitík,|í stað þess, að þingið hefir komið sjer samanum,að fitja þær upp á gullfit og prjóna þær á allsherjar-prjónavjel lands- ins. Jeg fæ heldur ekki fremur sjeð á- stæðu til að stofna brúarsjóði en vegasjóð og strandferðasjóð. En svo ber á það að líta: Þolir þjóðin nýjan skatt, þótt jafnaðarskattur væri ? Jeg segi nei. Hvernig er ástandið? Það er svo: Öll þjóð- in stynur undir oki verzlunarskulda og óhag- stæðrar verzlunar í heild sinni; víða að berast kvartanir um skort á gjaldeyri og um vaxandi þarfir, en ekki að því skapi aukna framleiðslu, og þó er árferðið í land- inu hið bezta til sjós og lands. í sambandi við þenna skatt »Þjóðólfs«, mætti nefna þ;i uppástungu hans í tbi. f. á., að reisa svona til aö byrja með tvcimur 1000 ára gömlum moldarhrúgum nu'nnis- varða, og mundi þjóðin verða að f'ram- leggja það fje, er til þess þyrfti. Þetta er nú lítið sýnishorn af því, hversu ritstj. »Þ,jóðólfs« er nærfærinn með gjaldþol og hag fátækrar alþýðu, og er þetta því ept- irtektaverðara, sem maðurinn er upp alinn við smábúskap og f'Atækt. Það neitar honum enginn um námsgAfu, sögu- og ætt- fróðleik; en hitt er eins víst, að hann skortir þær gáfur. sem óumfiýjanlega nanð synlegar eru til þess, að þekkja atvinnu- mál og sannar þarfír þjóðar sinnar. og þetta eru gáfur, sem blaðamönnum og þing mönnum eru sjer í lagi.eptir stöðu þeirra, nauðsynlegar. Það sýndi sig, hvað óþrosk- aðan skilning áþinglegum fjármálum hann hefír, þegar hann í því minnilega Matthí- asar-fargani vildi iáta landshöfðingja greiða. fje úr landssjóði til fararinnar, upp á vænt- anlegt samþykki þingsins (sjá »Þj6ðólf«). Því með því hefði verið stigið spor til þess, að kippa fótum undan fjárforræði þjóðar- innar, og væri honum nú meiri þörf ð, að biðja alia þjóðina fyrirgefningar á þessu en mjer að biðja kjósendur mína fyrirgefn- ingar. Þetta gæti bezt orðið á þann hatt, að hann boðaði til Þingvallafundar og gerði þetta berhöfðaður með knjefalli að Lögbergi. Jeg mundi draga mig þangað til þess að taka þátt í athöfninni. Ekki skal jeg að því telja, þó hann ekki slái mjer gullhamra, því að jeg öfunda engan af gullhömrum hans. Því hann mun almennt ekki vera álitinn svo óhlutdrægur í dóm- um sínum um menn, að seinni tíðar menn geti á þeim byggt. Viðvíkjandi áskorun hans um, að ,jeg sýni fram á, hvar hann hafí í blaði sinu farið óvirðulegum eða hneykslanlegum orðum um andleg efni, þá frábið i'eg mjer, blátt áfram, að gera slíkt fyrir hann, af því að jeg hef hvorki skrif- að það nje talað, og verður hann í því efni að snúa sjer til annara; enda sje hon- um um að gera, að fá þetta sannað sjer til frægðar, mundi duga, að hann aug- lýsti það í «Þ.jöðóifi«. Hann var heldur seint á ferð í timanum til þess að leggja mjer lífsreglur, enda er óvíst, hverjum væri meiri þörf að leita til annars í því efni. Þar sem hann er að dylgja um leiðtoga minn á fyrri þingum, þá þykir mjer meiri sómi en óvirðing í því, að játa, að jeghefí lært mikið af mörgum þingmönnum, bæði á fyrri þingum og því síðasta, og hefði getað lært meira, ef mig ekki hefði skort hæfileika til; enda mættijafnvel læra af rit- stjóra »ÞjóðóIfs« á — þann hátt, að hafa hann til viðvörunar. Að því leyti að hin andlega og efnis- lega fátækt knýr hann til, að vera að draga mig i eitthvert ískyggilegt sam- band við ritstjóra »ísafoldar«, af því að skrifa í blaðið, þá les enginn slíkt nema

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.