Ísafold - 04.08.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 04.08.1894, Blaðsíða 1
Kemur út ýmist eimi sinni -eða tvisvar í viku. Ver?) árg (minnst 80arka) 4 kr.. erTenriis 5 kr. eða l'/a doll.; borgist fyrirmiðjan júlíman. (erlend- is fyrir fram). ÍSAFOLD. Uppsögn(skrifleg)bundin vi» áramót, ógild nema komin aje til útgefanda fyrir l.októ- berm. Afgrei&slustofa bla»«- ins er i Auttumtratti 8 XXI. árg. Reykjavík, laugardaginn 4. ágúst 1894. Laiidsbankinn verður opinu frá l.ágúst til 1. septem- ber þ. á. kl. 93/4 f. m. til kl. 123/4 e. m., «g st.{órn bnnkans er til viðtals kl. ÍO1/* til kl. ll'/2 f. m. Tr. Gunnarsson. Mikils háttar nýmæli. Það er járnhrautin íslenzka, og hitt ann- að, er henni fylgir. ' Fyrirsögn hefði það þótt fyrir nokkrum ¦árum,'meira að segja fyrir nökkrum mán- uðum.iað alþingi 1894 hefði til meðferðar frumvarp um að leggja h.jer járnhrautir, ¦svo og svo miklar, xm helztu hygðir landsins. Enginn hjerlendur maður hafði rjett til skamms tíma látið sjer verða það á, að hugsa svo hátt. Þeir sem lengst komust og glæsilegastar vonir gerðu sjer um framtíð landsins, hugsuðu sjer fyrstu tilraunir í þá átt eptir svo sem hálfa öld ¦eða vel það. Vesturheimshlöðin íslenzku höfðu að vísu komið með einhverjar þess kyns bollaleggingar fyrir nokkrum árum, um járnbraut frá Eeykjavík norður á Ak- ureyri; en hjerna megin hafs mun hver einasta sál haí'a skoðað það eins og lopt- kastala, eins og »vesturheimskan vind«,— talið slikt allsendis óframkvæmanlegt, þótt af alvöru væri hugsað af þeim, sem upp kom með það og af velvildarhug til lands- íns. Sumir munu nú cf til vill skoða þessa ráðagerð, sem hjer er nú á prjónum og þegar komin á dagskrá alþingis, eins og framhaldaf þessum vesturheimska vindi og ekki annað, þar sem frumkvöðull hennar •og flutningsmaður við þingið erlandi einn frá Vesturheimi og hann nákominn helzta hlaðinu þar. 'í annan stað mun eigi trútt um, að einhverjir taki ráðagerð þessa alla eins og útflutningsbrellu, með því að á- minnztur höfundur hennar og flutnings- maður hjer er við riðinn eina vesturflutn- ingah'nuna hjeðan. En hvernig þeir fara að komá þvi heim, er þó ekki gott að sjá. Það mun þó vera að sjá vofur um há- tojartan dag. Því að þó að ráðgjörðar sjeu í sambandi við járnbrautina fyrirhuguðu tíðar og stöðugar gufuskipsferðir bæði kring um land og til Englands, þá greiðir það ekki mikið fyrir fólksflutningum til Ameriku. Þaö er skemmstur spottinn af leiðinni. 'Fyrir þeim greiðir það mest, að regluleg fólksflutningaskip, meginhafsskip, gangi beina lcið milli Islands og Ameríku./ En hjer er ekki neitt slikt í ráði. Það er nvjög skiljanlegt og eðlilegt, að nýmæli þetta, sem nú er full alvara, komi frá löndum eða landa einum í Ameríku, manni, sem þar hefir alið mikinn kafla æfi sinnar, um eða yfir 20 ár, og kynnzt þar rækilega því sem hjer að lýtur eða yfir höfuð mikils háttar fyrirtækjum og fram- kvæmdum til samgöngubóta, og það í ó- bygðu eða háltbygðu landi, eins og h.jer má segja að sje raunar í vissum skilningi. 'Slíkri þekkingu erum yjer gjöisamlega frá- sneiddirhjer á þessari afskektu eyju/ nema lítils háttar af bókum, en hún dregor skammt. Það er og kunnugt um landa þennan, hr. Sigtrygg Jánasson, að hann er mikils metinn maður vestur þar, hefirver- ið talinn einhver hinn helzti og fremsti meðal íslenzkra leikmanna þar frá upp- hafi hinnar íslenzku nýlendu í Canada. Hr. Sigtr. Jónasson hefir nú komið ráða gerð þessari það lengra en bara á pap- pírinn, að hann hefir fengið enskan auð- mann í Liverpool til þess að Icggja hug á hana og gefa kost á nægilegu fjárfram- lagi í því skyni, gegn tilteknum kvöðum af hendi þings og stjórnar hjer. Er þeim skilyrðum lauslega lýst í alþingisfrjettun- í þessu blaði. Því þó að fjelagið eigi í orði kveðnu að vera hlutafjelag, og það með mjög smáum hlutum, svo að jafnvel almenningur hjer A land gæti tekið þátt í því, þá er auðvitað svo sem ekki neitt á því byggt. Fyrst um sinn er nú ekki meira áform- að af járnbrautargerð en 50 enskra mílna stúfur eða 10x/2 danskra hjer austur á hóg- inn frá Reykjavík, eitthvað austur eptir Árnessýslu. Er það vitanlega vel til fallið að því leyti til, að hvergi a landinu eru þó fremur líkindi til að járnhraut mundi svara kostnaði einhvern tíma. Árnessýsla er það hjerað landsins, er einna mestum búnaðarframförum ætti að geta tekið, og hefir þann kost að auki, að vera mjög nærri höfuðstaðnum. Flestir munu nú þykjast geta fullyrt, að mesta fjarstæða sje, að járnbraut þangað mundi svara kostnaði að svo stöddu. Mun og illt að í'engja það, og sennilegt, að jaí'nvel frumkvöðlum þessa áforms detti það ekki í hug. Þó má þess geta, að hjer munu menn almennt enga hugmynd hafa um það, að járnbrautir eiga varla saman nema nafnið. Þær járnbrautir, er lengst hefir mátt lesa um í bókum og algengast- ar eru um hinn menntaða heim, kosta frá V2—1 milj. króna hver míla dönsk, og jafnvel þaðan af meira. Væri þess konar járnbraut tekin í mál hjer, er hægur vandi að fullyrða, að hún mundi aldrei svara kostnaði, þar sem einfaldar rentur af frum- kostnaðinum til hennar, 10 mílna stúfs, yrðu allt að 400,000 kr. Nei. Hjer er átt við járnbraut, sem ekki á að kosta nema kring um 100,000 kr. mílan dönsk með öllu og öllu: vögnum og öði-um áhöldum, brautarskálum m. m. Eru slíkar brautir vitanlega miklum mun ófullkomnari og að öllu minni háttar en hinar, en eru sagðar vel duga að reynslunnar vitni í strjál- hyggðum löndum með fábreytilegum at- vinnuvegum. Þá er og á hitt að líta, að sú spurning, hvort fyrirtækið muni svara kostnaði eða 49. blað. ekki, kemur þeim mest við, er ráðast vilja í það og hætta til þess miklu fje frá sjálf- umsjer. Hafi þeir þð sannfæringu, bygða vitanlega á margfalt meiri og betri þekk- ingu í slíkum efnum en yjer höfum, hvað er þá um að tala? Hið eina, sem þing og stjórn virðist þurfa um að hugsa og við sig að ráða í þessu efni, er það, hvort til þess sje leggj- andi út í að skuldbinda landið til þessa 50,000 króna árlega framlags úr lands- sjóði í full 30 ár samfleytt. Hvort svo miklu sje fyrir að gangast, að það sje til vinnandi, og hvort landið sje þess megn- ugt, svo mörg horn sem það hefir í að líta. Það er mestur vandinn að leysa úr fyrra atriði spurningarinnar. Sje eingöngu á það litið, sem nefi er næst, þa er hersýnilega mikils til of mik- ið í lagt, að verja 50,000 kr. á ári um heilan mannsaldur til þannig lagaðra sam- göngubóta milli höfuðstaðarins og 1—2 sýslna, umfram allt það mikla fje, er þeg- ar hefir varið verið úr landssjóði til vega- bóta og brúa einmitt á því sama svæði og verja verður eptirleiðis til framhalds þeim og viðhalds. En það er auðvitað ekki hið rjetta sjón- armið. Þetta fyrirtæki er að skoða eins og til- raun fyrir allt landið með vísi til þeirra samgöngutækja, er aðrar þjóðir hafalengi haft og notað sjer til mikilla hagshóta. Slíka tilraun verður að gera fyrst á ein- um stað, og væri heimskulegt að metast um það, þó að eitt hjerað eða fáein nytu beinna hagsmuna af því, en hin ekki. Sje það hjerað hyggilega og haganlega valið, er ekkert um það að segja frekar. Nú vill svo vel til, að umfram það, er þetta hjerað, Árnessýsla, hefir sjer til ðgætis sem mjög líklegt til mikilsháttar jarðabóta, þá hefir það, eins og kunnugt er, lang- mest aðdráttarafl a öllu landinu fyrir út- lenda terðamenn; enda vakir það óefað fyrir frumkvöðlum járnbrautaráforms þessa, að brautin muni verða til þess að marg- falda aðstreymi þeirra hingað, einkum er henni fylgja tíðar, stöðugar og reglulegar gufuskipaferðir þaðan, sem mest er von skcmmtiferðamanna og er einhver mesti siglingamiðdepill í heimi.------- Gufuskipaferðirnar, sem í boði eru frá sama stað, munu víðar fá góðan byr en járnbrautin. En þær standa að sögn ekki til hoða öðru visi en í samhandi við hana. Það væri og óneitanlega veruleg framför frá því sem nú gerist. Að fá gufuskip hingað frá Liverpool aðra hvora viku allt sumarið og á hverjum mánuði á vetrum ! Mönnum mundi bregða við það. Ogjafn- framt strandferðir eins tíðar og regluleg- ar og tími og veður leyfir, án þeirrar taf- ar, er krókurinn til útlanda gerir, oghann alla leið til Kaupmannahafnar. En hvort- tveggja að eins lítið eitt dýrara en nú

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.