Ísafold - 08.08.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 08.08.1894, Blaðsíða 1
Kemur út ýmist emu sinni eða tvisvar i viku. Vero arg (minnst 80arka)4 kr.. erlenHis 6 kr. eoa 1'/« doU.; borgist fyrirmiðjan júllman. (erlend- is fyrir fram). ÍSAFOLD. rjppsögn(skrifieg)bundin vlfc aramót, ógild nema komin sje til útgefanda fyrir l.októ- berm. Afgreiöslustofa blaos- ins er i Autturttræti $ XXI. árg. Reykjavík, miðvikudaginn 8. ágúst 1894. 50. blað. fgfcp' Heiðraðir kaupendur Isa- foldar minnist þess, að nú er gjalddagi fyrir blaðið (15. júlí) löngu kominn. ___ Um síldveiði á íslandi og toll á síld erlendis. Þangað til Norðmenn nokkrir á sjöunda tugi þessarar aldar byrjuðu að reka síld- veiði hjer við land, höfðu íslendingar lítið íif þeirri veiði að segja, þó síldin gengi nærri að kalla á land allvíða, einkum fyr- ir Norðurlandi við Eyjafjörð. Þar man jeg ¦eptir að þá var til, þó nokkru áður en Norðmenn komu, litil síldarvarpa, og nokk- ur svo kölluð hafsíldarnet; meö þessu var veitt eitthvað dálítið, mest til beitu, ef til vill líka eitthvað dálitið til manneldis, en ¦ekki var síld þá höfð til manneldis heldur •en nú að nokkrum mun. Þegar svoNorð- menn komu, var uppi fótur og fit, sem vonlegt var; þeir öfluðu hjer undir eins svo þúsundum tunna skipti, og Ijetu vel yfir veiði sinni fyrstu árin, fluttu sig sjálf- ir út hingað ásamt öllum áhöldum til veið- -arinnar, og öfluðu opt bæði vetur og sumar. Tilefniðtil, að Norðmenn byrjuðu þessa veiði hjer, var það, að síldarafli hafði brugðizt mjög hjá þeim árin áður en þeir sóttu hingað, en þetta var aðalatvinnuveg- ur margra stærri og minni bæja á vestur- «trönd Noregs. Um sama leyti og þessu fór fram mynd- siðist hjer líka innlend sildarveiði, og enda nokkrir Danir árjeðu að byrja sildveiði líka þegar þeir sáu aðfarir Norðmanna. Samt varð þessi veiði Norðmanna hjer skammvinn. Sildin kom aptur á gömlu miðin í Noregi, og þá hættu margir Norðmenn að koma hingað, en sumir þeirra, er höfön sezt hjer að og kostað miklu til íslands- ferða, urðugjaldþrota, bæði af því að síld- in fjell í verði, og aflinn hjer við land reyndist opt misjafn og lítill, einkum ept- ir árin 1883 og 84. Þegar Norðmenn svo aptur hurfu hjeð- ¦an, urðu margir af þeim að láta hjer ept- ir bæði hús, báta og vörpur, sem lands menn fengu keypt, optast með mjög góðu verði. Þetta varð til þess að menn fóru almennt sjálfir að reyna að afia síld^bæði fyrir norðan og austan, og tókst veiðin aptur allvel; en nú var komin önnur lykkja á leiðina, sem ekki var öllu betri, og það var, að jeg ætla, hjer um bil 1885, að bezta síldmarkaðinum var því nær lokað, með svo afarháum tolli, að nálega ekkert mátti rönd við reisa. Á Þýzkalandi mun síldar- tollurinn vera nálægt 2 krónum á tunnu og álíka í Svíþjóð, en íRusslandi, sem um langan aldur hefir verið höfuðmarkaður fyrir saltaða síld, er hinn hækkaði tollur nú 8 krónur til 8 krónur 50 aura á tunnu fhverri. Þessi tollur er svo gífuriegur, að það má kallaóhugsandi, að nokkur síldartunna geti selzt þar. Norðmenn selja þar á stundum síld enn, sem þeir annars mundu út bera. Rússar eru ckki vöruvandir, en miklar síldarætur af gömlum vana; þeir kaupa þvi af Norðmönnum lökustu síld þeirra, fyrir svo sem 12 krónur tunnuna að tolli meðtöldum, en Norðmönnum þyk- ir betra að fá 4 krónur fyrir síldartunnu sina en fleygja henni á hauginn; betri sje hálfur skaði en allur. Ef mikið aflast, er Rússinn til taks, þegar fokið er í öll önn- ur skjól. Þcnna haa toll á síld hafa Rússar lög- leitt til að koma upp síldfiski heima hjá sjer, bæði í Hvítahafi og víðar; en lítið kvað þeim hingað til hafa orðið ðgengt með það. Hjer að framan hefi jeg stuttlega farið yfir þessa síldveiðasögu seinustu árin./ En tilgangurinn með þessari grein minni er einkum sá, að sýna fram á, hvað óbætan- legt tjón það er fyrir Islendinga, að verða að hætta aptur þessari nýbyrjuðu góðu veiði, vegna innflutningstollanna erlendis, einkum í Rússlandi. Þegar vel hefir aflazt síld hjer á Aust- fjörðum og Norðurlandi, hefir sá afli kom- izt upp í margar þúsundir króna, á meðan hægt var að selja sildina fyrir viðunan- legt og sanngjarnt verð. Mjer er óhætt að segja, að síldarafiinn hafi komizt hátt upp í sama krónutal eins og allur útfluttur verkaður saltfiskur hjer frá Austfjörðum. Til dæmis um að þetta sje satt, skal jeg tilfæra,að eingöngu frá Reyðarfirði, Eski- firði og Fáskrúðsfirði hafa 3—4 seinustu árin verið útfluttar um 100 þúsund tunnur af síld (25 þúsund tunnur á ári), mest þó fra Reyðarfirði; ef hver tunna er talin 10 króna virði, er þetta 1 miljón króna; hafi á sama tímabili flutzt frá sömu stöðum um 10 þúsund skippund um árið eða á 3—4 arum 40 þúsund skippund af saltfiski á 35—40 krónur, er það um ll/s miljón. Þetta sýnir ljósast, hvers virði að síldar- aflinn er; jeg tala nú ekki um, ef hann yrði almennur, og gæti borgað sig ríflega. Því miður kunnum vjer íslendingar ekki að nota þessa fisktegund, sem þó hefir að geyma hina beztu og hollustu f'æðu, bæði fyrir menn og skepnun en einmitt af því, að þess verður of Iangt að bíða, að vjer lærum sjálftr að nota sildina, ættu menn nú að lcggjast á citt með að reyna að fá afljett þessum ófagnaði með tollana er- lendis, einkum í Rússlandi. Flestum er víst kunnugt, að hvert land fyrir sig hefir að mestu sömu tolllög fyrir aðrar þjóðir; þó geta opt verið undantekn- ingar á þessu, t. d. að Þjóðverjar, að mig minnir, taka 2 krónur í toll af hverri mat- artunnu, er Rússar flytja til þeirra, en þar á móti tekur Danmörk við korni Rússá sem annara tolllaust. Þegar nú litið er á þetra, mætti virðast eðlilegt, að Danir fengju einhverja íviln- un hjá Rússum um síldartollinn. Síld sú, er Danir og íslendingar flyttu til Rúss- lands, mundi hvergi nærri ná sömu toll- upphæð sem þær mörgu þúsundir tunna af raatvöru, sem Rússar flytja til þeirra, ef reiknað væri eptir þýzka tollinum, 2 krón- ur á tunnuna. Jeg get ekki ímyndað m.jer annað en að danska stjórnin gæti hjálpað oss eitt- hvað í þessa átt, ef hún vildi gjöra sjer annt um það; en þingið og allir þeir sem þetta mál snertir, ættu með elju að sinna þessu sem fyrst; hver veit hvert ómetan- legt gagn fyrir fsland síldveiðin kann að verða, ef fyrír síldina fengist sama verð og var, áður en tollurinn á Rússlandi komst á. Einmitt nú stendur svo á, að Rússar og Danir eru að gjöra nýjan toll- eða verzl- unarsamning sín á milli, og verður þvi líklega lokið á þessu ári. Mjer er kunnugt, að þess hefir verið far- ið á leit við dönsku stjórnina, að fá toll- inn í Rússlandi á síld afnuminn; en svarið var, að það mundi óhugsandi, að Danir fengju betri kjör en aðrir; þess konar til- raun frá einstökum manni hefir lítið að þýða. Alþingi þyrfti að Undirbúa þetta mál og koma því vandlega undirbúnu til íslenzku stjórnarinnarí Kaupmannahöfn. Mikið ma ávinna með alúð og kappi. Þetta síldar- 'tollsmál álít jeg mjög mikils varðandi fyr- ir ísland, einkum nú þegar fólk þykist stökkva úr landi sökum harðrjettis. Síld- araflinn er opt beztur á vetrum, þegarsvo sem engu öðru er að sinna, og þá líka sjálfsagt kostnaðarminnstur. Jeg vil skora á alþingi, að það sinni þessu máli sem fyrst. Það mundi lítið skerða fjárhag Rússa, þó að tollur væri af tekinn á íslenzkri og danskri sild, þvi hún má heita sem dropi í hafið í saman- burði við þær mörgu miljónir tunná, sem Englendingar, Norðmenn og Hollendingar flytja viðsvegar. Allar þessar þjóðir eiga auk þess ólíkt hægra með að koma síld sinni á markaði en vjer, sem eigum yfir torsótt og löng höf að sækja; eingöngu hin langa leið frá okkur til útlanda hækkar verðið á síldinni að miklum mun; en feng- ist tollur Rússa afnuminn, mundu menn vel mega við una. Að endingu læt jeg þess getið, að ieg skrifaði í vor í apríl greinarkorn í »Dansk Fiskeriforenings Medlemsblad« út af þessu málefni, og leyfi jeg mjer hjermeð að skírskota til þess sem þar stendur. Grein- in er i 17. tölubl. þessa tímarits, 26. april, og þar merkt X. Eskifirði, 20. júlímán. 1894. Jón Magnússon.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.