Ísafold - 13.10.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 13.10.1894, Blaðsíða 1
Tiemur ilt ýmiat einu sinni •eða tvisvar í yiku. Verð arg minnst 80 arka) i kr.. erlendis '5 kr. eP>a 1'/» doll.; borgiat fyrirm.iftjanjiilima'n. (erlend- is fyrir fram). 1SAF0LD. TJppsögn(skrifleg)bundin vlt áramót, ógild nema komin sje til útgefanda fyrir l.októ- berm. Afgreiöslastofa blao»- ins er i Austurttrœti 8 XXI. árg. Reykjavík, laugardaginn 13. október 1894. 69. blað. Við undirskrifaðir bjóðum hjer með öll- um þilskipaeigendum við Faxaflóa til fund- ar, sem haldinn verður á hótel »Reyk,iavik« sunnudaginn þ. 21. þ. m., k). 3 e. h., til 'þess að ræða um stofnun þilskipa- ábyrgðarsjóðs. Reykjavík 12. október 1«94. W.Christensen. Guðmundur Blnarsson. Helgri Helgason. Jón Jónsson. Jón Þórarinsson. Nokkrir Ameríkupistlar. I. Landi einn vestra, Vestmannaeyingur, er verið hefir mörg ár í Bandaríkjunum og kynnzt þar víða, en á heima meiri hluta árs í Spanishfork í Utah, ritar ísafold nokkra pistla almenns efnis um Ameríku- lifið, er votta mikið góða greind og eptir- tekt,—meiri þroska en almennt gerist. Staðurinn, sem hann ritar þetta (I.) brjef frá, er fast vestur við Klettafjöll, í útsuð- urhorninu á ríkinu Montana, sem liggur fyrir vestan Dakota. Bannac City Montana. U. S. A. 1. júlí 1894. Herra ritstjóri! Jeg held það sje óhætt að fullyrða, að fæstir sem að heiman fara til annara landa, og fæstir af þeim, sem heiraa eru, hafl rjetta skoðun á, hvað því fylgir að flytja til ann- ara landa, sjerstaklega þár sem fólk er ó- kunnugt málinu. Svo er annað, sem ekki bætir neitt úr þessu, nefnil., að þeir sem flytja í ókunn lönd, skrifa annaðhvort verra eða betra um hagi sína heldur en er. Það eru margir örðugleikar, sem út •lendir verða fyrir á meðal alls konar þjóða í framandi landi. Þeir skilja ekki málið, þeir þekkja ekki siðu og háttalag lands- búa, ekki neina iðnaðaraðferð nje neitt annað. Þeir eru í stuttu máli eins og börn, en ef satt skal segja: heimskari en börn. Maturinn, sem borðaður er, vatnið, sem drukkið er, og loptið, sem andað er að sjer, er allt öðruvísi en á fósturjörðunni. Hvað íslendinga snertir, þa kunna þeir ekki, þó ótrúlegt sje, svo mikið sem að fleygja mold af skóflu nje gefa i hestbúsi, þegar til Ameríku kemur. Iðnaðarmenn verða að læra að brúka annars konar verkfæri en þeir hafa vanizt, og læra aðr- ar iðnaðarreglur. Það er algengt hjer í Ameriku, að fólk af vissum þjóðum hnappast saman á viss- um stöðum, og eru svo að miklu leyti út af fyrir sig sjálflr, t. d. safnast Þjóðverjar saman i sjerstök bygðarlög, og er þar 'varla nokkur maður af nokkurri annari þjóð. Spánverjar, ítalir, Skandínavar o. s. frv. hafa sama lagið. Loks hafa íslend- ingar gert eins. Þetta er að öllu leyti nátt- úrlegt, þar eð fólk skilur ekki enska tungu. En það er óviturlegt eigi að síður. ' Fyrst og fremst er það orsök þess, að fólk lærir mikið síður enskuna en ef það væri á með- al þeirra, er hana tala. Svo stendur það og miður að vígi að læra hjerlenda siði, heldur en ef þeir væru á meðal hjerlendra; en »lýttur er sá, sem ekki fylgir lands- siðnum«. Svo er annað, sem mikið illt heflr í för með sjer, þegar sjerstakir þjóðttokkar, sem ekki tala ensku, eru út af fyrir sig sjálflr. Það er, að á meðal allra þjóðflokka — sem jeg hefl kynnzt við í Ameríku, — eru til menn, »sem hafa krapta til að leita sjer atvinnu með leyfllegum hætti, en nenna því ekki«, hafa talsvert kjaptavit, hafa lært dálítið í ensku, eru grobbnir mjög og þykj- ast vita allt, sem mögulegt er að vita, og nokkuð meira. Þeir tala eins og allir vilja heyra, og þegar einhver 'af löndum þeirra kemur, þá þykjast þeir vera sjer- staklegir vinir þeirra, tala illa um hjer- lenda, bjóðast til að vera í alls konar út- vegum og framkvæmdum fyrir hina ný- komnu, eru mjög ákaflr og ötulir að stofna alls konar þjóðernisfjelög, vara þá við hjer- lendum mönnum og siðum, og aptra þeim frá að ná nokkurri hjerlendri þekkingu. Þeir eru kappsamir að stofna landsmála- fjelög, og eggja landa sína á, að ná sjer í borgararjettindi, til þess sem sje að geta hag- nyttatkvæði þeirra við kosningar á sinn hátt. Gjörast þannig leiðtogar einfaldra landa sinna, og þegar kemur að kosningum, selja þeir atkvæði þeirra til þess af embætta- snötunum, sem bezt býður, en þessir tá- fræðlingar gcra eins og þeim er sagt, því leiðtogar þeirra útmála með mjög ginnandi orðum, hvað mikið þeir hafl unnið og lagt í sölurnar til þess að fá þetta þingmanns- eða embættismannsefni til að taka að sjer málefni þeirra, og ef sá hinn sami komizt að, þá muni hann óefað rjetta hlut þeirra. Og stundum fara þeir svo langt, að mæl- ast til þóknunar hjá löndum sinum fyrir alla þessa þjónkan. Stundum, þegar mikið er i veði, þá koma þessi fjelög sjer sam- an um að selja atkvæði sín við svo miklu verði sem auðið er; en flokkstjórinn stend- ur auðvitað fyrir öllu, og miðlar svo fylgi- sveinum sinum eptir velþóknun sinni. Tammany flokkurinn í New-York er hinn öflugasti og fjölmennasti af landráðaflokk- um þessum, og eru það mest írar, sem honum til heyra. Það er fullyrt, að leið- togar þess flokks fái frá Englandi og víð- ar að aldrei minna en miljón dollara fyrir hverja forsetakosningu í Bandaríkjunum, til að efla og styrkja þann flokk, sem mundi lögleiða ótollaðan vöruflutning til landsins. Nú eru orðnir sambandsflokkar af Tammanyliðum í nærri hverri stórborg í Bandarikjunum. Hin svonefndu verkmannafjelög hjer i Bandarikjunum eru, að mínu áliti, hvorki heiðarleg nje hagfeld. Tilgangurinn er máske góður, nefnilega, að þoka kaupinu sem allra lengst upp á við. Sjerhver mað- ur, sem gengúr í slíkt fjelag, verður að vinna dyra eiða.sem haldið er leyndum fyrir öllum öðrum. Eptir þvi, sem jeg þekki bezt til, þá fá ráðvandir og dyggvir verka- menn vinnu hvenær sem nokkra vinnu er að fá, og allt af hæsta kaup. Efnamenn hafa næga skynsemi til að vita, að það borgar sig betur fyrir þá, að halda trúa og ráðvanda menn og gjalda þeim gott kaup, heldur en svikula og sjerplægna fyrir lágt kaup. Eru því að minnsta kosti þessi verkmannafjelög ekki til neinna hags- muna fyrir trúa og ráðvanda verkamenn. I næsta brjefi skaljeg segjafrá stjórnar- ástandi hjer, auð og atvinnu, verkföllum og fleiru. — Það eru þrjár miljónir verka- manna atvinnulausir þetta ár i Bandaríkj- unum. Með virðingu John Ihorgeirson. ísfirzkt kærumál eitt var dæmt í yflr- rjetti 8. þ. mán. Hafði Lárus Bjarnason, settur sýslum. og bæjarfóg. á ísaflrði, höfð- að það í fyrra gegn 3 bændum, Guðmundi Sveinssyni, Páli Halldórssyni og Guðmundi Oddssyni, fyrir að þeir höfðu í kæruskjali til amtmanns, er þeir, ásamt fleirum, höfðu undirskrifað, borið ranglega á hann ýms- ar sakir sem embættismann og privatmann. Var það dæmtí hjeraði23. des. f. á., þannig, að málinu var vísað frá rjettinum og stefndu (fyrnefndum bændum) dæmdar 50 kr. i kost og tæringu af almannafje. Dómur þessi krafðist L. B. að værí úr gildi felldur, hvað sig snerti, og málinu heim vísað, en landshöfðingi fyrir lands- sjóðs hönd, að 50 kr. útlátin væri ónýtt og hjeraðsdómaranum, Birni sýslumanni Bjarn- arson, veitt hæflleg ráðning fyrir slíka lögleysu. Landsyflrrjettur felldi dóminn úr gildi að því er bæði þessi atriði snerti, og vísaði málinu heim til nýrrar og lög- legrar fyrirtektar af nýju af undirdómar- anum, en dæmdi hina stefndu 3 til að greiða L. B. í málskostnað 40 kr., að 7s hvern þeirra, en setudómarann, B. B. syslum., til að greiða 20 kr. til landshöfðingja fyrir landssjóðs hönd. Glæpamál úr Rangárv.sýslu var dæmt í yfirrjetti 8. þ. mán., gegn Jóni Brandssyni og Steinunni Sigurðardóttur, fyrir barngetnað i meinum: hann dæmdur

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.