Ísafold - 24.11.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 24.11.1894, Blaðsíða 1
Remur lit ýniist emu sinni öða tvisvar i viku. Verð arg minnst80arka)4kr.. erlendis B kr. eða lx/a doli»í borgist fyrirmiojanjúlimán. (erlend- is fyrir íram). ÍSAFOLD. Uppsögn(sltrifleg)bundin vift ftramót, ógild nema komÍD aje til útgefanda fyrir l.oktö- berm. Afgreioslastofa blaos- ins er í Austurstrœti 8 XXI. árg. Reykjavik, laugardaginn 24. nóvember 1894. 75. blað. Næsta bl. kemur þegar eptir komu póstskipsins, ankreitis. Flói og Skeið. Eptir Sœm. Eyjólfsson. II. Hvítá og Þjórsá eru jökulár, og flytja með sjer afarmikið af ýmsum frjóvsömum jarðefnum. Vatnið í þeim er því ágætt til vatnsveitinga, svo sem í flestum eða öllum jökulám á Suðurlandi. Það er nokkuð langt síðan að ýmsum mönnum hefir komið til hugar, að veita mætti vatni lir þessum ám um Flóann og Skeiðin, eða að minsta kosti um nokkurn hluta þess- ara sveita. Nokkrum sinnum hafa verið fengnir menn til að athuga þetta, en allar þær athuganir hafa verið gerðar mjög •fljótlega, á einum eða tveimur dögum; fyrir því hafa þær verið alsendis ónákvæm- ar og að engu nýtar, svo sem vænta má, þar sem þetta svæði tekur yfir 6 hreppa. Sumum hefir þótt líklegt, að veita mætti vatni úr Hvítá um vesturhluta Flóans; hafa þeir þá svo til ætlað, I að aðfærslu- skurðurinn til þessara vatnsveitinga gengi frá ánni þar sem heita Brúnastaðaflatir, upp undan Hjálmholti. Aðrir hafa viljað byrja vatnsveitinguna austur á Skeiðum, •og ná vatni úr Þjórsá ofan til við Murn- -eyri; haf'a þeir ætlað að veita mætti því vatni um Skeiðin, og svo þaðan vestur um Flóa. Ef vatninu væri veitt á þenna hátt úr Þjórsá, hefir þótt líklegt, að vatns- veitingin gæti náð um mestallan Flóann •og Skeiðin, en ef vatni væri veitt úr Hvítá, mundi vatnsveitingin eigi ná nema um nokkuin hluta Flóans. Það þarf miklar og nákvæmar athugan- ir til þess að geta sagt með vissu, hvar hagkvæmast sje að ná vatninu. Það þarf að athuga alla þá staði, þar sem líklegt er að megi ná vatninu, og mæla, hversu mikið svæði vatnið geti komizt yfir frá hverjum stað. Svo verður og að athuga jarðveginn, hæð landsins, vegalengd og aðra erfiðleika við aðfærsluskurðinn á hverjum stað, og bera þetta alt saman. Þá fyrst verður dkveðið, hvar eigi að ná vatninu, og hvort eigi að gera það á ein- nm stað eða fleirum. En það er margt fleira sem þarf að mæla og athuga til að geta gert áætlun um kostnaðinn við fyrirtækið, og hverra hagsmuna megi vænta af því. Það verð- ur að mæla halla um allan Flóann og Skeiðin, til þess að geta sjeð hvar vatnið getur komizt yfir, og hvar allir höfuð- skurðir eiga að liggja. Svo verður og að gera uppdrátt af öllu svæðinu til þess að sjá hversu mikið land það er, sem vatns- veitingin getur náð yfir, hversu langir skurðirnir verða, hversu mikið vatn að- færsluskurðurinn þarf að flytja, o. fl. En það er mikið verk að leysa allar þessar mælingar af hendi, og eigi vandalaust. I sumar er leið byrjaði eg á þessum mælingum. Búnaðarfjelag suðuramtsins hafði falið mjer þetta start á hendur eptir ósk syslunefndarinnar í Árnessýslu. Það sem eg mældi í sumar var einkum það, hvar vænlegast mundi vera að ná vatninu úr Þjórsá. Auk þess mældi eg öll Skeið- in og gerði uppdrátt af þeim. Það getur eigi verið umtalsmál að ná vatninu ofan tii við Murneyri, þar sem áður hafði verið talið líkiegast. Kostnað- urinn við það mundi ganga fram úr öllu hófi, því að þar yrði að gera farveg fyrir vatnið gegnum fasta klöpp, rúmlega 150 faðma langan veg. I annan stað gæti vatnsveitingin eigi náð til Skeiðanna, svo teljanda sje, ef vatnið væri tekið á þess- um stað. Það er að eins á einum stað, sem gerlegt er að ná vatni úr Þjórsá, en það er uppi undir Þrándarholti. Þaðan má leiða vatn um nálega öll Skeiðin, og síðan af Skeiðunum út i Flóa. Eg hefi nákvæmlega mælt og ákveðið, hvar að- færsluskurðurinn ætti að liggja um Skeiðin. Þótt kostnaðurinn við að ná vatninu frá þessum stað, er eg hefi gert ráð fyrir, verði ærið mikill, verður það samt ódýr- ara en frá nokkrum öðrum stað við Þjórs- á; auk þess getur vatnsveitingin tekið yflr stærst svæði með því að ná vatninu þaðan. Aðfærsluskurðurinn ætti því að liggja frá Þrándarholtsbökkum um Skeiðin vest- ur að Merkurlaut, en síðan er sjálfgerður farvegur eptir Merkurlaut út í Flóa. Merk- urlaut liggur um Merkurhraun, og því hafa sumir talið líklegt, að vatnið kynni að hverfa niður í hraunholur á þessari leið. Það verður að visu eigi sagt með fullri vissu, að þetta geti eigi orðið, en þó er það mjög óh'klegt. Kunnugir menn segja að leysingavatn renni vetur og vor eptir lautinni alla leið austan af Skeiðum og vestur í Flóa, enda má sjá þess greini- leg merki i lautinni. Færi svo að þessi laut reyndist óhæfilegur farvegur, þá er önnur laut neðar, nálega öll grasi gróin, er Launstígur heitir. Eptir henni gæti og vatnið runnið af Skeiðunuin út í Flóa, og má telja víst, að þar sje öruggur farvegur. En það er nokkru lengri leið að koma vatninu þangað en í Merkurlaut. Þess vegna yrði minni kostnaður að koma vatninu í Merkurlaut. Það er og mjög ó- líklegt, að eigi sje öruggur farvegur fyrir vatnið í Merkurlaut, þótt eigi verði sagt um það með fullri vissu enn sem kom- ið er. Aðfærsluskurðurinn ofan frá Þjórsár- bökkum og vestur að Merkurlaut yrði rúmlega iy2 míla að lengd. Efst yrði skurðurinn að vera 13 feta djúpur, en dýptin mætti smáminka. Þá er kæmi hjer um bil 8000 fet (*/„ mílu) frá upptökunum, þyrfti dyptin eigi að vera meiri en 372 fet. Eigi verður sagt hversu mikið vatn skurðurinn þarf að flytja fyr en alt það svæði heflr verið mælt, er vatnsveitingin getur náð yfir, og því verður eigi fyr sagt, hversu breiður skurðurinn þarf að vera. Ef gert er ráð fyrir að skurðurinn verði 30 feta breiður í botninn, þá heflr mjer talizt svo til, að það mundi verða um 28000 dagsverk, að grafa allan þenna skurð ofan frá Þrándárholtsbökkum og út í Merkurlaut. Sje hyert dagsverk talið á 2,50 kr. þá yrði þessi kostnaður 70000 kr. Við þetta bætist ramgerður umbúnaður við skurðmynnið að ofan, og tvær bryr yfir skurðinn. Eg get eigi gert áætlun um hversu mikið þetta mundi kosta, fyr- ir því, að eg hefi eigi þekkingu á þeim hlutum. Mjer þykir þó eigi ólíklegt, að það mundi kosta alt að 10 þús. kr. Eptir þessu mundi kosta um 80 þús. kr. að koma vatninu út í Flóa, og þ<5 nokkru meira ef svo færi, að vatnið gæti eigi runnið um Merkurlaut, og því þyrfti að veita því í Launstíg. Enn hefir eigi verið rannsakað hve miklum erfiðleikum það mundi vera bund- ið að ná vatni úr Hvítá um vesturhluta Flóans. Ef skurðurinn frá Þjórsá þyrfti eigi að flytja annað vatn en það sem þyrfti á Skeiðin og austurhluta Flóans, mætti hann vera mjórri, og yrði þá ódyr- ari. Það er þó eigi líklegt, að það mundi verða ódyrara að ná vatninu þannig á tveim stöðum, en um þetta verður ekkert sagt með fullri vissu fyr en mælingunum er lokið. Eptir því sem mælingunum er nú kom- ið, eru mestar líkur til að ódyrast verði að ná vatni úr Þjórsá á alt svæðið, er vatnsveitingin getur náð yfir. Sú áætlun getur og varla farið mjög langt frá rjettu lagi, að það mundi kosta um 80 þús. kr. að gera skurð frá Þjórsá út í Merkurlaut, er flytti nægilegt vatn á Skeið og Flða. Enn sem komið er, er eigi unt að gera áætlun um hversu mikið það mundi kosta, að dreifa vatninu um alt þetta svæði. Ef vatninu yrði komið um nálega allan Fió- ann, svo sem miklar líkur eru til, þá má þó ætla að vatnsveitingin um Flóa oe; Skeið mundi varia kosta minna en 40 þús. kr. fyrir utan aðfærsluskurðinn. Það má þó vel vera, að kostnaðurinn yrði enn meiri en þetta; það verður eigi neitt um það sagt fyr en mælingunum er lokið. Svo sem eigi er unt að gera áætlun um kostnaðinn fyr en mælingunum er lokið,

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.