Ísafold - 11.05.1912, Blaðsíða 1

Ísafold - 11.05.1912, Blaðsíða 1
Kemai út kviavar l viku. Vorf) ár*. (80 arkir minst) 1 kr. erlendis 6 ki, efta 1'/• dollar; borgiat fyrir miöjan júll (erle adis íyrir fram). ISAFOLD UppaSgn (ekriflog) bnndin viö iramðt, gi ógllA nema komln aé til útgefanda Ifyrii 1. okt. og l»*pu,nd; skuldlaas TÍ5 blaOiO Afgreioala: Aaatontrseti B, XXXIX. árg. Boykjavík 11. maí 1912. 31. tölublað l. O. O. F. 932649 Alþýðufél.bókasafn PósthúsBtr. 14 kl. 5—8. Augnlækning ókeypia i Lækjarg. '2 mvd. 2—8 Borgaratjóraskrifstofaa opin virka daga 10—3 BTJarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—8 og 5—7 Eyma-.nef-og hálslækn. ók. Pósth.str.KA fid.2—8 tslanisbanki opinn 10—2'/« og 5'/«—7. K.P.U.M. Leatrar- og skrifstofa 8 árd,—10 sod. Alm. fundir fii. og sd. 8»/« síodegís. Landakotskirkja. Guosþj. 8 og 8 á holgum Landakotsspitali f. ajúkravitj. lO'/s—12 og 4—6 Landsbankinn 11-2'/», S'/i-6'/a. Bankastj. vit> 12-2 Landsbókaaafn 12—8 og B—8. Útlan 1—8 Landsbúnaöarfélagsskrifstofan opin trá 12—2 Landsféhirftir 10—2 og 5—6. Landsskjalasafnin hvern virkan dag 12-2 Laudsiminn opinn daglangt [8—9] virka daga. hel&a daga 10—12 og 4—7. Laskning ókeypis Þinghstr. 28 þd. og fsd. 12—1 Náttúrugripasaín opio 1'/«—2 '/i á sunnudögum StjórnarrAOsakrifstofurnar opnar 10—4 daglega Talsími Heykjavíkar (Pósth. 8) opinn daglangt (8—10) virka daga; helga daga J0—9. Tannlækning ókeypis Fósth.stv. 14B md. 11—12 Vifilsstaoahælio. Heimsóknartimi 12—1. Þjóomonjnsafnio opifi a sd., þrd. og fmd. 12—2 Landskjálftafrétfir. Kippirnir halda áfram. Meira hrun og skemdir. I gærkvöldi átti ísafold tal vifr hr. Einar Hjörleifsson, sem þá var kominn austur að Þjorsárbrú og sagði hann þess- ar helztar fréttir af landskjálftasvæðinu: Harðir kippir finnast jafnan öðru- hvoru, síðast í fyrri nótt, en þó ekki hlotist af neitt tjón síðan á mánudag. Bæjahrun og skemdir. A Rangárvöllum einum eru sagðir hrundir 10 bœir. Þeir eru: Hornlaugarstaðir, Rauðustaðir, Eiði, Bolholt og svo bæirnir, sem getið var um í síðasta blaði: Svínhagi, Næfurholt, Selsund, Haukadalur, Kot og Dagverðar- nes. Á ReyÖarvatni eru sögð fallin 8 úti- htis. í Miðhlíð og Fljótshltö miklar skemd- ir, en fregnir af þeim óljósar. í Holt- um ekki sagðar skemdir nema í Götu og á Brekkum. I Hrunamannahreppi lítilsh. skemdir á Laugum, Rafnkelsstöðum og Grafar- bakka. Ur Gnúþverjahreppi eigi spurnir af skemdum, nema á dalbæjum svo- nefndum : Ásólfsstöðum og Skriðu- felli. Þar eitthvað fallið af útihiisum. I Vatnagörðum á Landi hljóp kona fram í göng, til að bjarga barni, þeg- ar mánudagskippurinn kom. En göng- in hruudu fyrir framan hana; varð hún að hörfa inn aftur, en fekk þó náð barninu. í Hjallanesi féllu tvö fjós. Þak- hella féll niður og straukst við höf- uðið á dreng, sem í fjósinu var. í Najurholti bjargaðist fólkið fyrir það eitt, að þekjan lagðist ofan á bað- stofuborðið og borðið hélt henni. Svo rifnaði þekjan og gegnum þá rifu fekk fólkið skriðið út. Sperrukjálki varð þar barni að bana og lærbraut konu, svo sem getið var í síðasta bl. Varð konan að sitja á rúmstokknum, lærbrotin, með barnið rotað í fanginu — unz búið var að rjúfa þekjuna ofan af. — Umturnanir á viBavangi. Tjörn er nálægt bænum Selsundi. Hiin pornaði upp. Ennfremur hvarf hæjarlækurinn. Á Reyðarvatni fyltist bæjarlækurinn í þvi bili, er kippurinn kom, og flaut yfir bakkann, en annar lækur nokkru innar, hvarf alveg. Síra Valdimar vígslubiskup ritar tsa- fold um landskjalftann á mánudaginn a þessa leið: I gærkvöldi (6. maí) um kl. 6, varð hér stórkostlegur jarðskjálfti, iitlu minni að því er virtist en stór-kippirnir 1896. Hann virtist koma frá suður-suðaustri. Kippirnir voru nokkrir; sá fyrsti mest- ur; hefir hann líklega staðið yfir ná- lægt 1 mínútu. Seinni kippirnir voru bæði vægari og skemri; seinasti kipp- urinn um kvöldið var nál. kl. \oyj%. Sumir — þó ekki hér á bæ — fundu og kipp síðari hluta nætur. Siðan hefir verið kyrt fram að þessu (kl. 8 síðdegis). — Frézt hefir frá flestum bæjum hér í hrepp og frá nokkrum bæjum í Ytrahreppnum, en ekki víðar að. Ekki hefir spurst til þess að nokk- urs staðar hafi manntjón orðið, en sumir voru þó komnir hætt, einkum þeir, sem staddir voru í kjöllurum eða niðurgröfnum hlöðum. Skepnutjón er víst ekki til muna, enda flestar skepn- ur úti, nema kýr og nokkuð af hest- um. A útihúsum urðu skemdir mjög víða, ef ekki allstaðar hér nærlendis, helzt á veggjum, síður á þökum, því að járnþök eru víða. Á bæjarhúsum urðuskemdirnartiltölulega minni, enda eru flestir bæir hér meira eða minna úr timbri og járni. Búshlutir skemd- ust talsvert sumstaðar, helzt leirílát, hmpar o. fl., sem brothætt er. A því svæði, sem enn hefir spurst til um, hafa mestar skemdir orðið um efri og eystri hluta Gnúpverjahrepps. En ann- ars eru fréttirnar enn auðvitað mjög ónákvæmar. Eins og í Lf-dskjálftan- um 1896 grugguðust sumstaðar lækir og lindir og urðu eins og jökul-leðja. Meira er ekki af þessu að segja að svo komnu. Stóranúpi, 7. maí 1912. V. B. Thorefélagið. Staðlausar kviksögur. Hér í bænum hafa gengið síðustu dagana hinar mestu kviksögur um að Thorefélagið væri orðið gjaldþrota og Þór. Tulinius sjálfur líka. Aðrar sögur hafa gengið um það, að hann (Þór. Tul.) væri sviýtur störfum við félagið og margt fleira þessu líkt. Isajold vildi fá vissu sina um, hvað hæft væri í þessu og sendi þvi Þórarni Tulinius sím-fyrirspurn um þetta i gærdag. Svar kom aftur í gærkveldi. Tulinius símar: Kviksögurnar stafa aj pví, að eg hefi sagt upp stöðu minni sem jramkvœmd- arstjóri og Jjárstoðarmaður (financier) Thoreféla^sins. Ekki um nein gjaldprot (Betalin$sstandsning) að tefla, en Jélagið hefir fmgið borgunarjrest á skuldum til min og annarra helztu skulda-eigenda. Félagið heldur ájram óbreytt. Þetta ákveðna símskeyti mun vænt- anlega taka fyrir kverkarnar á hinum staðlausu Gróusögum, sem um bæinn hafa flogið. Gjaldkeratnálið. Issfold hefir spurt rannsóknardóm- ann hr. Magnús Guðmundsson um það, hvenær rannsókninni muni lokið. Sagði hann, að eigi væri unt að segja um það með vissu, en þó byggist hann við, að það yrði um mánaða- mótin jiiní—júlí eða svo. Umsækjendur um Melstað í Miðfirði eru komnir þessir: síra Arni á Skútustöðum, síra Jónmundur Halldórsson á Barði í Fljótum, sira Björn Stefánsson á Tjörn, síra Sig. Jóhannesson frá Hindisvík og Jóhann Briem cand. theol. frá Hruna. Jarðskjálftar. Bæði af sjón og sögu virðast mér miklar líkur til, að jarðskjálftarnir miklu 1896, hafi átt upptök s!n í Skarðsfjalli á Landi. Landið austan Þjórsár hefir rifnað og sigið meir en vestar, en Skarðsfjall er eins og dá- lítil spöng, sem ennþá er uppi, og þó allmikið sigin, og ótrúlega brotin og sprungin. Svo mikið sem af því hefir verið sagt, þá virtist mér þó sjón sögu ríkari, er eg skoðaði fell þetta nokk- uð, sumarið 1910. Önnur sprungin hálendisspöng, og þó talsvert minna sigin en Skarðsfjall, er Búrfell við Þjórsá; hefir það áður verið samfast við Hreppafjöllin, og er þar mikið að sjá fyrir þá, sem vel eru skygnir. En jarðskjálftinn 1896 hófst vist á þann hátt, að Skarðsfjall hrapaði nokkru lengra áleiðis að grunni en áður, eða nokkuð af því. Hvernig á þvi muni hafa getað stnð- ið, má skilja af nokkrum einföldum hugleiðingum. Við eldgos missir jörð- in ósköpin öll af hita þar sem gosin verða, og kólnar eftir gosið smátt og smátt niður eftir. En loks fer svo að djúphitinn leitar upp aftur, og bráðnar þá sumt sem storknað hafði, en ann- ars staðar þenst út þar sem skroppið hafði saman við kólnunina; getur þá haggast þar sem laudið er mjög sprung- ið, og fyrst þar :em minstan kraft þart" til að jarðrask verði, eins og virðist hafa verið í Skarðsfjalli 1896; en af jarðskjálftanum fyrsta geta svo orðið nýjar hræringar, þar sem ekki mátti miklu muna að ekki gengi landspild- ur eitthvað úr skorðum. Enn geta orðið jarðskjálftar af öðrum ástæðum við og undir eldgos, og skal ekki minst á það frekar að sinni. í jarðskjálftunum 1896 var hreyf- ingin næst Heklu, miklu minni en vestar, en jarðskjálftar þeir sem nú hafa orðið nýlega, virðast helzt eiga upptök sin undir Heklusvæðinu; er land þar mjög sundurbrotið og mörg önnur eldfjöll en Hekla; fellahrygg- irnir suður af Heklu, eins og t. a. m. Bjólfell og Selsundsfjall eru að miklu leyti fornar gígariistir. Þó að nú kunni að vera í undir- búningi eldgos, þá er alls ekki víst að það verði sjálf Hekla sem gýs, og virðist fult eins líklegt að gjósi frem- ur inn á afrétti. Eg gekk upp á Heklu ásamt Páli Lýðssyni frá Hlíð, í ágiistmánuði 1911, og varð ekki var við neinn óvanalegan jarðhita. En eg varð var við annað, sem er ekki al- veg ómerkilegt og eg vissi ekki áður, og mönnum hefir verið ókunnugt, eins og sjá má t. a. m. af íslandslýsingu Þorvaldar Thoroddsen II, bls. 136. Norðan á Heklu er skriðjökull, og ytri Rangá er að miklu leyti jökulvatn úr Heklu, en af þvi að bergið er svo gljiipt og holótt, þá er vatnið orðið síað og tært þegar það er komið niður í Ófærugil. Þó að skrítið sé, þá er Rangá svona tær, einmitt af því að hún er jökulvatn. Þessum síuðu jök- ulvötnum hafa menn ekki veitt eftir- tekt á íslandi fyr en sumarið 1910, þegar eg tók eftirþvíað Skógá undir Eyjafjöllum muni vera þessháttar jökul- vatn. EJ Hekla hitnar pá atti pað að sjást d Ytri-Rangá. Jarðskjálfta mun vera ennþá verra að sjá fyrir en eldgos. Ef til vill kæmi að nokkrum notum, væru til jarðskjálftamælar á hættulegustu svæð- unum. Mælirinn verður var við hrær- ingarnar fyr en menn, og smátitring- ur mun stundum koma á undan stóru kippunum. Reykjavík 9. maí 1912. Helgi Pjeturss. co 3 03 í C8 « Hið danska Kolonial Klasse Lotteri. Allra-ábatavænlegast fyrir hluttakendur. Af 50,000 dráttum 21,550 vinningar og 8 premíur og nálgast þvi þaÖ, að annarhvor dráttur sé vinningur. Stærsti vinningurinn, sem hlotnast getur, er 1,000,000 (ein miljón) frankar. Annars geta vinningarnir orðið: 450,000; 250,000; 150,000; 5 sinn. 100,000 frankar; 80,000; 70,000; 60,000; 50,000, 50,000; 40,000; 40,000; 30,000; 30,000; 20,000; 20,000, 4 vinn. á 15,000 hver; 13 á 10,000; 24 á 5000 franka; fjólda margir á 3000 franka 0. s. frv. 0. sf frv. Verðið er: '/i Wutur 22.40 kr., Vs hl. 11.20; '/4 hl. 5.60; V8 hl. 2.80 kr. I. flokks dráttur fer fram 16. og 17. júlí 1912. Menn eru heðnir að senda pöntun með postávísun eða bréfi sem fyrst. Hrein og fljót viöskifti. Óbrigðul þagmælska. I Simnefni: Losebank Köbenhavn. A|S Andersen & Co. Köbenhavn Ö. Campanila í Feneyjum. Tum sá, sem sést vinstra megin á þessari mynd hefir verið reistur á 10 árum undanförnum við Markúsarkirkjuna í Feneyjum, í stað turns, sem hrundi árið 1902, en þá var æfagamall orðinn. Turninn er reistur fyrirfrjálssamskot hinn- arítölsku þjóðar, og var honum full-lokið 25. apríl síðastliðinn og dagur sá há- tiðlegur haldinn um alt land. Svo er mikil ástin og aðdáunin á fögrum bygginga-listaverkum með ítölum. Hægra megin á myndinni sést furstahöll (Dogepalazzo) Feneyjaborgar. Frönskukenslan við háskólann. Flestum mun hafa þótt það góð tiðindi, er það fréttist að franska stjórn- in hefði boðist til að senda kennara i frönsku og frönskum bókmentum til íslenzka háskólans nýja, og mun þeim hafa virzt það sýna góðvild og kurteisi í vorn garð. Það ætti og að vera hverjum manni augljóst, að margt gott mætti af slíku leiða. Með þvi að fá franskan kennara til háskólans bauðst nemendum hans hið bezta færi á því að afla sér góðrar kunnáttu i franskri tungu og fá þannig í hendur lykilinn að mörgum dýrustu fjársjóð- um menningarinnar. Og fyrir þá er ekki sækja háskólann, en vilja þó læra frönsku, var það gott að geta fengið kenslu í málinu hjá háskólamentuðum frönskum manni. En þetta er að eins ein hlið málsins. Það liggur í hlut- arins eðli, að þeir einir gerast til að koma hingað og kenna útlent mál við háskóia vorn, sem jafnframt vilja læra mál vort og kynnast landi og þjóð. Allar líkur eru þvi til að slíkir menn, er þeir koma heim aftur, gerist fræð- arar landa sinna um íslenzka menn- ingu, og leið,rétti þannig margan mis- skilning á högum vorum. Þeir kynn- ast hér mörgum mönnum, eignast einhverja íslenzka vini, sem þeir standa síðan í sambandi við, og af því getur margt gott leitt. Þeir menn sem hafa verið oss beztir haukar í homi erlend- is, svo sem Rask, Maurer, Fiske, o. fl. hafa allir lært islenzka tungu til hlitar og kynst landi voru og þjóð af sjón og raun. Frakkar hafa hingað til gefið bókmentum vorum að fomu og nýju lítinn gaum, og væri það ekki litils vert ef fjölgaði þeim frönsk- um mönnum er veita oss athygli og samhug, en eitt hið öruggasta spor i þá átt tel eg það, að fá hingað til há- skólans franska menn, er dvelja hér að minsta kosti eitt ár hver. Byrjunin er gerð, og hún hefir ver- ið góð. Oss hefir verið sendur mjög vel hæfur maður og hann hefir fengið marga nemendur, innan háskólans og utan. Ahugi á frönsku og frönskum bókmentum hefir því vaxið mjög við komu hans. En hann hefir og látið sér jafnant um hitt, að kynnast ís- lenzkum bókmentum, og talar nii ís- lenzku svo vel, að furðu sætir. Því miður á hann ekki heimangengt leng- ur en til haustsins, og munu margir sakna hans er hann fer. En hvað verður nú um framhald á því, sem svo vel var byr}að? Eg hefi heyrt, að farið hafi verið fram á það við ráðherra vorn, að hann legði fyrir þingið tillögu um að veita eitthvert lítilræði til þessarar frönsku- kenslu við háskólann, til þess að franska stjórnin gæti af því séð að þessi kensla væri oss kærkomin og að vér teldum hana einhvers virði, þvi auðvitað vilja Frakkar ekki vera að troða upp á oss frönskukennurum, ef svo litur út sem oss sé engin þægð L þeim. /*• Auðvitað ætti si&t ^kJfX, að "*«asta nein orð. Vér höfum tekið með þo'kk- um tilboði Frakka um að senda oss þennan mann, og vér getum naumast á annan hátt sýnt að oss sé hann kærkominn en með einhverju fjárfram- lagi. Reyndar dettur engum í hug að vér eigum að setja á fót kennara' embatti í frönsku eða öðrum útlend- um málum við háskólann fyrst um sinn. Á því höfum vér varla efni. En vilji aðrar þjóðir senda oss menn til að kenna oss tungur sínar, og kosta kensluna, þá getum vér naumast van- virðulaust þegið það án þess að láta eitthvað af hendi rakna, að minsta kosti svo mikið, að þessir menn þyrftu ekki að greiða úr sínum vasa ferða- kostnaðinn til þess að komast hingað

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.