Ísafold - 08.06.1912, Blaðsíða 1

Ísafold - 08.06.1912, Blaðsíða 1
Kemui út fcvisvar í viku, Verð ai arkir minst) 4 kr. erlondio 6 ki, eBa 1';« dollar; borgist fyrir miTsjan júll *<ailenrt^í fyrir frfun). ÍSAFOLD DnJPBðjfn (ekriflejf) bnndin vif> aiamóf. e» úkiIö nema koBalii sé til útgeíandn fyrlr 1. oht. ug naapauili skuldlaoa tí6 Maoi6 Afgr»2&3Sa: Au*ttiríir«í.i B, XXXIX. árg. Reykjavík 8. júní 1912. 39. tölublað í. O. O. F. 93569 Alþýöufél.bokasafn Pósthússtr. 14 kl. 5-8. AugDlækning ókeypis 1 Læk.jarg. 2 mvd. 2—3 Borgarstjóraskrifstof'ari opin virka daga 10—3. BíPJarf'ógataskrifatofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—3 og B—7 Eyrna-,nef-og kalslækn. ók. Pósth.str.t4A fid,2—3 íslandsbanki opinn 10—2>/» °S 5»/»—?. K..F.U.M. Lostrar- og skrifstofa 8 árd.—10 sod. Alm, fundir fid. og sd. 8 >/s siödegis. liandakotskirkja. öuðsþj. 8 og (! & helgum liandakotsapítali í. sjúkravitj. 10»/i—12 og 4—6 Landsbankinn 11-2 >/i, B'/a-e'/a. Birakastj. vit> ld-2 Landsbökasafn ia—B og S—8. Útlan 1—B Landsbúna6arfélagsskrif3tofan opin trá 12—2 LandsfóhiriMr 10—2 og 5—ö. Landsskjalasainift hvern virkan dag 12-2 Lttndalminn opinn daglangt [8—9] virka daga, helj,a daga 10—12 og 4—7. Lækning ókeypis Þingh.str. 23 þd. og fsd. Xi—1 Nattúrugripasafn opi6 t»/«—2>/i a sunnudögum StjómarraosBkrifstofurnar opnar 10—4 daglega Talsími Beykjavíkur (Pósth. 8) opina daglangt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tannlækning ókeypis Pósth.str. 14B md. 11—12 Vifilssta&ahœlio. Heimsóknartími 12—1. Þjóomenjasafnio opio á sd., þrd. og fmd. 12—2 Sveinn Björnsson yfirdómslögmaður fluttur í Hainarstræti 22. Skrifstofutími ro—2 og 4—6. Hittist venjulega sjálfur 11 —12 og 4—-5. Sambandsmál vort í erl. blöðnm. J. C Christensen. Merkast er það sem stendur um sambandsmál vort í Tiden, af því að eigandi blaðsins, og sjálfsagt höfund- urinn greinarinnar, hr. J. C. Christen- sen, fyrv. forsætisráðherra, hefir svo mikil áhrif á dönsk stjórnmál, eins og öllum er kunnugt. í grein í þessu blaði frá 24. f. m. er hinum nýja samningahug hér á landi tekið fremur fálega. Blaðið lít- ur ekki svo á, sem Ingólfur er að reyna að telja mönnum trú um hér á landi, að nú sé verið að slaka til frá Uppkastinu 1908, heldur virðist því stefnuskráin sú, að krefjast enn meiri tilslakana af Dana hálfu en 1908. Og því er ekki vel tekið. Samt fer þvi fjarri, að samninga- tilraunum sé neitað. En þær verða að-koma frá íslendingum, segir blaðið. Danir óska ekkert eftir þeim — meðan þek geta átt það á hættu, að eins kunni að fara um þá samninga eins og. um uppkastið. »Það verður að segjast skýrt, að hér óskar enginn eftir samningagerð, sem síðan sé koll- varpað af öðrum eins gosum og þeim, sem nefndaruppkastið frá 1908 varð fyrir«. Svo farast blaðinu orð. ög sannast að segja verður Dön- um naumast láð það með réttu. Blaðið leggur mikla áherzlu á það, að verði samningar reyndir aftur, þá standi íslendingar við óskir sínar, en komi ekki með nýjar kröfur, þegar minst vonum vari. Það er reynslan i því efni, sem J. C, Christensen auðsjáanlega þykir viðsjárverðust. Hann bendir á kröfur þær, sem Skúli Thor- oddsen setti fram Politiken í þing- mannaförinni 1906. Vér urðum við ölkm þeim óskum, og meira til, en fengum ekki annað en skömm fyrir, segir hann. Þetta er viðkvæmt mál, sem von er,. og engin ástæða til að búast við neitt fjörlegum undirtektum í fyrstu. Og öllum »krókaleiðum« til þess að fá sjálfstæðismáli íslendinga fram- gengt afneitar blaðið skýrt og skorin- ort, vill auðsjáanlega standa á verði gegn slikum tilraunum, og tekur þar sérstaklega til dæmis afnám ríkisráðs- ákvæðisins úr stjórnarskránni. Annars segir blaðið um væntanlega samninga, ef úr þeim verður. »Vér heimtum, að fyrirkomulagi sameiginlegu mála vorra verði skipað með skýlausum og heiðarlegum samn- ingum, frá beggja hálfu. Vér viljum, að það fyrirkomulag, sem valið verður, verði skýrt og ótvirætt fytir báða að- ila í sambandinu, og að það verði samþykt undirhyggjulaust frá báðum hliðum. Hafi eitthvað verið óljóst 1908, þá viljum vér hafa það skýrt í væntanlegum nýjum samningi, ef íslendingar æskja hans«. Greinin er alvarleg áminning til vor um að verða samraka. An þess kemst enginn islenzkur stjórnmálamaður og enginn flokkur áfram með neitt sjálfstæðisatriði, smátt eða stórt. Dr. Knud Berlin. Honum leiðist ekki gott að gjöra. Þindarlaust er hann,á þönum, hvar sem hann getur smeygt sér inn, til þess að mótmæla sjálfstæðisviðleitni Islendinga og vekja grun um að þeir hafi ilt í hyggju. Nú í Riget 20. f. m., er árás hans einkum beint að Hannesi Hafstein fyrir það að hafa tekið höndum sam- an við Sjálfstæðismenn. Það sem hann hefir af samkomulaginu frétt — það sem Þjóðviljinn prentaði í heim- ildarleysi — þykir honum sanna það, að H. H. hafi um ekkert annað hugs- að en að geðjast Birni Jónssyni. »Allar þær breytingar, sem lagt er til að gerðar verði,« segir hann »fara í somu áttina: að koma Uppkastinu sem næst frumvarpi Björns ]ónssonar frá 1909. Og í raun og veru er hinni nýju stefnuskrá þokað svo ná- lægt þvi frumvarpi að nálega eingöngu er um orðamun að tefla (»Forskellen nærmest af ren formel Art«). Það liggur við að vera dálítið skringi- legt, að þetta ritar aðalandstæðingur íslenzks sjálfstæðis í Danmörku sömu dagana, sem íslenzkir skilnaðarmenn eru að ráðast á Sjálfstæðismenn fyrir það, að þeir hafi svikist frá öllum kröfum um sjálfstæði og fullveldi landsins. Aðfinslur dr. Berlins við einstök samkomulagsatriði skulu ekki gjörð að umræðuefni tiú. Nógur timi er til þess, þegar samningamenn geta nokkurar tillögur fyrir Dani lagt. A.ð eins getum vér ekki bundist þess að benda á þá fjarstæðu, að dr. Berlín telur það ósanngjarnt af oss að vilja eiga þátt í meðferð hinna sameigin- legu mála, þeirra er snerta ísland, en vilja samt ekki hafa neinn fulltrúa Dana á íslandi til þess að gæta danskra hagsmuna andspænis íslenzkum stjórn- arvöldum. í fyrsta lagi hefir aldrei verið farið fram á það við oss, svo að vér höfum ekki átt þess neinn kost að synja um það. í öðru lagi fara íslenzk stjóraarvöld hér á landi ekki með annað en þau mál, sem Danir hafa sjálfir viðurkent með lög- gjöf fyrir meira en 40 árum, að séu sérmál íslands. Líklegast á dr. Ber- lín við það, að vér viljum ekki dansk- an jarl. Dönsk stjórnarvöld hafa ekki heldur viljað hafa hann. Frá þeim hefir ekkert komið annað en afsvar um hann. Enginn hefir boðið oss hann, annar en dr. Berlín. En hvað sem því líður, þá er það nokkuð ann- að, að vér viljum ekki fulltrúa Dana á íslandi til þess að gæta danskra hagsmuna, og að vér viljum ekki fá þeim fulltrúa í hendur staðfestingar- valdið, æðsta valdið, í sérmálum vor- um. Og að síðustu eitt út af þessari miður góðgjarnlegu grein dr. Berlins. Hann hefir smeygt inn þeirri flugu, að á þessar samninga-tilraunir beri að Hta sem síðasta sáttaboð (Ultimatum) ffá íslands hálfu. Eitt blað að minsta kosti, Nationaltidende, hefir ginið við þeirri flugu. Þetta seglr maðurinn til þess að æsa Dani. En það er fjarri öllum sanni. Samningamenn hafa ekkert viljað gjöra annað en und- irbúa það, að unt væri að hefja aftur vingjarnlega samninga við Dani. Þeir hafa viljað reyna að tryggja það, sem J. C. Christensen heimtar með fullum rétti, að Danir geti reitt sig á samn- inga-leitanina. Þeir vilja vinna gegn tilhneigingunum, sem koma fram hjá þeim mönnum, er alls ekki vilja semja við Dani, af því að þeir vilja sitja um tækifærið, ef það, fyrir viðburð- anna rás, kynni að bjóðast, til þess að segja með öllu skilið við Dan- mörk. Þó að vér vitum, að til séu þeir menn í Danmörk, sem telji litlu máli skifta, hvorumegin hryggjar ís- lendingar liggja, þá efumst vér ein- læglega um, að þeir Danir vinni þjóð- ræknisverk, sem gjöra íslenzkum samn- ingamönnum alt sem örðugast. Riget. Enginn Vafi er á því, að margir gætnir og athugulir danskir menn sjá þann auðsæa sannleika, sem tekinn er fram hér á undan. A það bendir meðal annars grein í blaðinu R i g e t, einmitt sama blaðinu, sem því er flyt- ur hina illkynjuðu árás frá dr. Berlin. í grein um hinn nýlátna konung er honum sérstaklega talið það til gildis, hve víðsýnn hann hafi verið i skoðunum sinum á sambandinu við ísland — víðsýnni en allur þorri danskra manna. »Hann sá það«, seg- ir blaðið, »að með því einu móti get- ur samband Danmerkur við hið gamla söguland orðið haldgott, að viðurkend- ur sé fullkominn þjóðlegur réttur ís- lands«. Það er einlæg sannfæring vor, að i þessum orðum komi fram margfalt meiri stjórnmálahyggindi, en í öllum hinum mörgu og margorðu tilraunum dr. Berlins til þess að spilla fyrir sjálf- stæðismáli íslendinga, æsa upp Dani með getsökum og sakargiftum og fylla hugi íslendinga gremju og óþolin- mæði. Ragnar Lundborg. Hann hefir ritað um samkomulags- tilraunirnar í Karlskrona-Tidnin^en 23. maí síðastl., og legst á móti þeim. Enginn efast um góðvild hans oss til handa. En hann hefir bersýnilega orðið of bráður á sér — eins og áður. Hann mælti með Uppkastinu í fyrstu. Við nákvæmari íhugun snerist hann gegn því. Nú hefir hann ritað grein sina af svo mikilli vanþekkingu um málið, að hann finnur að því við samningamenn, að þeir skuli vera að birta tillögur sínar, áður en tími sé til þess kominn. Hann veit ekki svo mikið sem það, að engum samninga- manni kom til hugar að birta neitt að svo stöddu — og að það er einmitt fyrir þ a ð sérstaklega, að vinir hr. Lundborgs, skilnaðarmennirnir, telja samningaviðleitnina einkar illkynjuð landráð. Skynsömum mönnum verður að jafnaði vandlifað, þegar ofstækið og ábyrgðarleysið og fljótfærnin og van- þekkingin gera bandalag. Heimspekispróf hið fyrsta við íslenzka háskólann var haldið þ. 5. jilní af heimspekis- prófessor Ágústi Bjarnason. Undir prófið gengu 11 stúdentar og stóðust þeir allir. Á^cetiseinkwin hlutu: Kristín Ólafs- dóttir (frá Hjarðarholti), Pétur Magnús- son og Vilmundur Jónsson. Fyrstu einkunn hlutu: Einar E. Hjör- leifsson, Jón Ólafsson, Páll Pálmason, Steindór Gunnlaugsson og Þórhallur Jóhannesson. Aðra einkunn hlutu: Arni Jónsson og Jakob Kristinsson. Þriðfu einkunn hlaut: Axel Böðvars- Verzlun í Skagaflrði til sölu. Þar eð eg hefi afráðið að taka við stöðu, er mér hefir boðist erlendis, hætti eg verzlunum mínum í Hofsós og Sauðárkrók, og eru þvi húseignir mínar í báðum þessum stöðum ásamt fiskhúsi í Selvík og fleiri stöðum á Skaganum til sölu, sem og verzlunaráhöld, bátar og bryggjur. Sláturhús eru á Sauðárkrók og Hofsós. Öll húsin eru í ágætu standi. Nánari upplýsingar gefnar þeim ,er þess óska. Sauðárkrók 1. mai 1912. /. Popp. kl. Jarðarför Augusts Strindbergs. August Strindberg var grafinn i Stockhólmi sunnudagsmorgun 19. maí , Þúsundir manna úr öllum héruðum Svíþjóðar fylgdu honum til grafar. Priðrik 8. og ísland. í minningarræðu, sem C. Ik. Zahle fyrv. yfirráðherra Dana, nú borgar- stjóri i bænum Stege, flutti í bæjar- stjórninni þar, fór hann þessum orð- um um afskifti Friðriks 8. af íslandi: Skömmu eftir að Friðrik konungur 8. tók konungdóm tókst hann ferð á hendur til íslands. Hann stefndi að þvi marki, að koma skipulagi á sam- band Danmerkur og Islands, svo lög- uðu, að íslendingar gætu unað vel hag sínum i sambandi við oss. Friðrik konungur 8. var sérlega vel látinn á íslandi og mun minning hans lengi lifa þar í landi. Hin ástúðlega fram- koma hans batt bönd milli Danmerk- ur og íslands, er aldrei bresta, ef að vonum fer. En hann lifði þó eigi það, að sjá fyrir endann á sambands- baráttunni íslenzku. í fólksþinginu danska mintist for- seti þess, J. C. Christensen á íslenzk afskifti Friðriks konungs 8. á þessa leið: Margir okkar vorum viðstaddir hinn fagra sumardag að Fredensborg, er konungshjónin höfðuríkisþingið danska og alþingi íslendinga í boði sínu. Þá mælti konungur það aftur og aftur, að sá dagur væri hinn fegursti, er hann hefði lifað, af því að hann væri þá staddur mitt á meðal þjóða sinna, og vér fundum allir, að þau orð komu frá hjartans rótum. Hann unni þess- um tveim þjóðum, er hann átti yfir að ráða, og ekkert lá honum ríkara á hjarta en að vinna að þvi, að andi samkomulags yrði drotnandi meðal þeirra. Þessi ummæli keisara gerði jafnað- armaðurinn Scheidemann að umtalsefni í þýzka ríkisþinginu 18. maí. Sagði hann, að ummæli keisara væru svo löguð, að við þeim lægi tukthús og missir borgaralegra réttinda, því að það, að lenda undir yfirráðum Prdss- lands væri talið niðrun fyrir menning- arþjóð. Kanzlarinn, ráðherrarnir og margir rikisþingsmanna (hægrimenn) ruku út úr salnum við þessi orð. Forsetinn Kaempf lét sér nægja að víta þau, en sú lina framkoma hans leit út fyrir er síðast fréttist, að kosta mundi hann forsetatignina. Ullarútflutningur. son. Ýms erlend tíðindi. Árásir á keisarann. Vilhjálmur keisari II. átti fyrir nokkuru tal við borgarstjórann í Strassburg, sem er, svo sem kunnugt er, höfuðstaður í Elsass-Lothringen. Hafði keisari við hann haft þau orð, að ef íbúar Elsass- Lothringen eigi sæju að sér og hættu öllum fjandsamlegum athöfnum í garð Þjóðverja, væri eigi annað að gera en að innlima Elsass-Lothringen i Prúss- land. Jakob Gunnlögsson stórkaupm. hefir sent Isajold svolátandi orðsending: Hinir eiðsvörnu vörumiðlar, Simm- elhag & Holm hafa 11. mai skrifað mér á þessa leið: »Sökum þess að vér, frá ýmsum hinna amerísku höfuðkaupenda að íslenzkri ull, höfum fengið mjög alvarlegar kvartanir yfir gæðunum og hinum síversnandi þvotti og þar af leiðandi miklu rýrnun á íslenzkri vorull, leyfum vér oss nii, áður en sumarkauptíðin fer í hönd, að vekja athygli yðar á, að menn verða vænt- anlega vandlátari um þetta, ullar- gæðin, en áður, og munu verða vandkvæði á að selja hina laklega þvegnu vöru á hinum ameríska markaði. Vér leyfum oss þessvegna fastlega að ráða þeim, sem skipa út ull frá íslandi, að reyna að sjá um, að bæði þvottur og þurkur á ullinni verði betri en áður«. Af því ofannefnt bréf hefir þýðingu fyrir marga landsmenn, bið eg yður, herra ritstjóri, að ljá því rúm í heiðr- uðu blaði yðar. Vænti eg þess, að einnig önnur blöð taki upp grein þessa, málefnisins vegna. Virðingarfylst. Jakob Gunnlögsson. ísaýold hefir beðið ullarmatsmann- inn, hr. Sigurgeir Einarsson að láta álit sitt í ljósi um þetta efni og hann sent oss þetta svar: Ritstjóri ísafoldar hefir sent mér

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.