Ísafold - 21.08.1912, Blaðsíða 1

Ísafold - 21.08.1912, Blaðsíða 1
Kemru út tvisvar 1 viku. Ver& arg. (80 arkir minst) 4 kr. erlendia 6 kr. e&a 1*/» dollar; borgist íyrir mi&janjúli (erlendis fyrlr fram). ____________ ÍSAFOLD DcPHÖen (skrifleg) bnndin vift aramöt, ar ógiid nema komin sé - til ntgefanda fyrir 1. okt. sc a.aapandi skuldlaaa vio blaoio Afsreiðsla: Aa»tacut'.»tl 8. arg. Reykjavík 21. ágúst 1912. 57. tölublað I. O. O. F. 938169 KB 13. 9. 8. 31. 9. G________ Alþýðufél.bðkasafn Pósthússtr. 14 kl. B—8. Augnlækning ókeypis i Lækjarg. 2 mvd. 2—8 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—3. Bæjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæ'jargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—B og 5—7 Eyrna-,nef-og hálslækn. 6k. Posth.str.14A fid.2—8 íslandsbanki opinn 10—8<|i og 5'/s—7. K..F.U.M. Lestrar- og akrifstofa 8 árd.—10 s&d. Alm. fundir fld. og sd. 8 >/« siödegis. Iiandakotskirkja. GuBsþj. B og B á helgum Landakotsspitali f. sjúkravit.j. 10</a—12 og 4—5 Landsbankinn 11-2»/«, 5'/s-6'/a. Bankastj. viB 12-2 Landsbókaaatn 12—8 og 6—8. Utlán 1—B Landsbúnaöarfélagsskrifstofan opin fra 12—2 Landsféhir&ir 10—2 og 5—6. LandsskjalasafniB hvern virkan dag 12—2 Landsiminn opinn daglangt [8—9] virka dagt», helga daga 10—12 og 4—7. Lækning ókeypis Þingh.str. 28 þd.og fsd. 12—1 Náttúrugripasafn opiB l</«—2'/« á sunnudögum SamábyrgB Islands 10—12 og 4—6. StjórnarráBsskrifstofurnar opnar 10—4 daglega Talsimi Reykjavikur (Pósth. 8) opinn dagiangt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tannlsskning ókeypis Pósth.str. 14B md. 11—12 Vffilssta&ahæliO. Heimsóknartimi 12—1. Þjð&menjasafniB opiB a hverjnm degi 12—2. Ritstjórar ísafoldar verða fyrst um sinn venjulega til við- tals í skrifstofu ísaíoldar á þessum tímum: Ólafur Bfórnsson kl. u—12 árd. Sigurður Hförkifsson kl. 2—3 síðd. Fyrirspurmn um viðskiftaráðunautinn, Steinolíu einokunin. Fjármálanefndin, sem starfaði síðast- liðinn vetur, vildi ná skatti til lands- sjóðsins af steinolíueinokun þeirri, er heita má að á sé komin hér á landi, án þess að verðið hækkaði fyrir lands- búa. í því skyni að stuðla að þessu, samdi nefndin frumvarp til heimildar- laga fyrir landstjórnina, til þess að gera samning um einkasölu á þessari vöru. Stjórnin lagði þetta frumvarp fyrir neðri deild, er þegar setti nefnd í málið. Á þessu frumvarpi hefir nefndin setið allan þingtímann, þangað til nú. Skilar hún nefnaráliti með lofsöng um hina frjálsu steinolíuverzlun hér í landi og blessun þá er henni fylgi. Jafnhliða þessu nefndaráliti kemur þó tilkynning um, að olíufélögin, er ein ráða yfir þessari verzlun, færi upp verðið um 5 kr. á hverri tunnu og eins og sjá má á öðrum stað hér i blaðinu, er nokkurvegin vissa fyrir að verðið verði enn fært upp um 5 krónur bráðlega. Þessi verðhækkun eingöngu, eða nær eingöngu, af löng- un olíufélaganna til þess að græða á okkur, en ekki af því að varan hafi hækkað í verð, eins og erlendar verð- skýrslur sýna. í stað þess að greiða landinu skatt af steinolíueinokuninni, ætla félögin sér að leggja nýjan skatt á landsbúa, einkum sjávarútveg lands- ins, er meta má um 300,000 kr. á ári. Þessi er þá blessun frjálsu verzl- unarinnar með þessa vöru. Vegna þess hve áliðið er þingtím- ans, var leitað afbrigða frá þingsköp- um í neðri deild i gær, til þess að taka steinoiíufrumvarpið til meðferðar, þvi margir þingmenn hafa áreiðanlega hug á að veita stjórninni þessa heim- ild, ef ske mætti að hún gæti leyst landið tir þessum viðjum, en til þess fekst ekki nóg atkvæðamagn og er það talið etnsdæmi í þingsögunni. 1. þingmaður Reykvíkinga er aðal- höfðinginn í því liði, er ekki vill veita stjórninni heimild til þess að reyna að komast að betri kjörum fyrir lands- búa, en fyrirsjáanlegt er að þeim er ætlað við að búa. Er þó svo komið, að þingið getur ekki vanvirðulaust leitt þessa verð- hækkun hjá sér. Alþingi hefir til meðferðar í dag fyrirspurn dr. VaLtýs Guðmundssonar til ráðherra um viðskiftaráðunautsstarf Bjarna Jónssonar og má búast við að hún veki nýjar umræður víðsvegar um land um starfsemi hans. ísafold birtir hér ræðu fyrirspyrjandans, en í næsta blaði flyt'ur hún aftur svar Bjarna Jónssonar og væntanlega ummæli nú- verandi og fyrverandi ráðherra út af þessari fyrirspurn. Þegar þær ræður eru allar orðnar kunnar alþýðu manna, ætti að vera fenginn sæmilegur grundvöllur, til þess að byggja á dóm um þetta þrætumál. Ræða Valtýs Guðmundssonar. Þegar viðskiftaráðunautsstarfið fyrst var stofnað — og þó einkum dður en það var stofnað — gerðu margir sér mjög glæsilegar vonir um árang- urinn af því starfi. Menn ætluðust til, að þeir skyldu vera fleiri viðskifta- ráðunautarnir, eða verzlunarráðunaut- arnir, sem menn þá nefndu þá, og sitja sinn í hverju landi, þar sem helzt væri von um að finna nýjan markað eða markaðsleiðir fyrir íslenzkar af- urðir, og jafnframt finna ný sambönd fyrir innkaup á erlendum varningi, sem hentugri væri til innflutnings hér á landi eða meiri hagnaðarvon af að kaupa hingað beinleiðis, en gegnum milligöngumenn þá i Khöfn, sem hingað til hafa mest verið notaðir. En nú virðist vera komið annað hljóð í strokkinn; nú virðast vonirnar um árangurinn af þessu starfi vera orðn- ar ærið daufar, svo daufar, að flestir virðast nú helzt óska, að þessi starfi yrði sem fyrst lagður niður. Má vera, að þessar óskir séu nú ekki á fullum rökum bygðar, en hins vegar verður ekki með sanni sagt, að þær séu óeðlilegar eða ástæðulausar, þegar litið er til þess, hvernig þetta starf hefir hingað til verið rækt og hve nauðalítinn árangur það hefir bor- ið. Því óhætt er að segja, að árang- urinn hafi hingað til ekki aðeins orðið nauðalítill, heldur blátt áfram alls eng- inn — að þvi er til gagnsins kemur. Hinsvegar verður því ekki neitað, að þessi starfsemi hafi orðið okkur að ýmsu leyti til ógagns; en þess konar árangri virðist réttast að sleppa, því hann liggur svo fjarri því, sem til var ætlast. Að svona hefir farið, er sumpart þvi að kenna, hvernig stjórnin fram- kvæmdi hugmynd alþingis, og sum- part því, hvemig starfið hefir verið rækt af þeim manni, er til þess var kjörinn. í stað þess, eins og alþingi hafði til ætlast, að skipa fleiri við- skiftaráðunauta, sinn í hverju landi, á líkan hátt og með svipuðum launum eins og hina norsku viðskiftaráðunauta, sem hafa að launum frá 2500—5000 kr. (sbr. Alþt. 1911, A. 1383), þá skipaði stjórnin að eins e i n n við- skiftaráðunaut með 10,000 kr. laun- um, og svo lenti starfið á manni sem lítið eða ekkert skyn bar á verzlun, en sem jafnan hefir sýnt sig sem mikinn æsingamann í pólitik og eng- an skapstillingarmann, en frekan mjög til fjárins og óhlífinn við landssjóð- inn. Þegar nú hér við bætist, að sá maður, er starfinu gegnir, hefir sýnt því meiri vanrækslu, sem lengra hefir liðið, þá er ekki að furða, þótt óá- nægjan hafi orðið almenn, og því hefi eg fundið mér skylt samkv. 31. gr. þingskapanna, að beiðast skýrslustjórn- arinnar um, hvers vegna þetta er látið ganga, án þess að tekið sé alvarlega í taumana. Eitt af því, sem hvað mest á ríður fyrir alla viðskiftaráðunauta, er, að þeir séu ekki neitt riðnir við pólitik eða flokkadrætti, enda eru viðskifta- ráðunautar annara þjóða mjög grand- varir í þeim efnum. En það er öðru nær en því hafi verið að heilsa með viðskiftaráðunautinn okkar. Jafnskjótt og hann hafði tekið við starfinu, fór hann að halda pólitíska fyrirlestra og skrifa pólltískar æsingagreinar í útlend blöð, og að þessu urðu svo mikil brögð, að utanríkisráðuneyti Dana fann ástæðu til að kvarta undan þessu framferði hans, og fara fram á, að ginkefli væri stungið í munn honum. Þessu svaraði stjórnarráðið svo, að, eins og erindisbréf viðskiftaráðunauts- ins greinilega sýndi, lægi pólitísk starf- semi algerlega fyrir utan verksvið hans (sbr. Alþt. 1911, A. 1343: »Som Instruksen tydelig viser, ligger politisk Virksomhed helt udenýor Forretnings- konsulentens VirkefelU, og hefði stjórn- arráðið nú gert ráðstafanir til, að hann léti sér ekki slík orð um munn fara framvegis, sem eftir honum væru höfð, en skyldi það samt fyrir koma, þá mundi hann samkv. 6. gr. erindis- bréfsins verða sviftur staríinu og kvaddur heim tafarlaust (sbr. bréf stjórnarráðsins 17. des. 1909). En þessum úrskurði stjórnarráðsins hefir verið mjög slælega framfylgt. Því þótt viðskiftaráðunauturinn hafi að vísu siðan að mestu leyti hætt við póli- tískar æsingaræður og blaðagreinar í útlöndum, þá fer því mjög fjarri, að hann hafi hætt aílri pólitískri starf- semi. Hann hefir þvert á móti síðan stofnað og gefið út pólitískt æsinga- blað hér á landi, og hann hefir bæði haldið pólitíska fundi og setið hér á þingi mánuðum saman, bæði 1911 og nú í ár, og með því bæði vanrækt skyldur sínar sem viðskifaráðunautur og berlega brotið á móti 4. og 6. gr. erindisbréfsins, eftir því sem það er skýrt af stjórnarráðinu sjálfu, sem sarrfið hefir bréfið og tit gefið, og því ætti bezt að vita, hvernig ætti að skilja það. En hér við bætist einnig, að þegar f]árveitingin til viðskiftaráðu- nautsins var samþykt á síðasta alþingi með eins atkvæðis mun, þá var það af þeim þingmanni, sem reið bagga- muninn, gert að beinu skilyrði fyrir fjárveitingunni, að viðskiftaráðunautn- um yrði ekki látið haldast uppi að hafa hin og önnur störf með hönd- um, svo sem þingmensku, og að dvelja svo og svo lengi hér og vanrækja þannig starf sitt í útlöndum (sbr. Alþt. 1911, B. I, 272). Það hefði því að minni skoðun verið skylda stjórnar- innar, að gera viðskiftaráðunautnum tvo kosti: annað hvort yrði hann að láta bæði af þingmensku og blaða- mensku og gefa sig allan við ráðu- nautsstarfinu í útlöndum, eða þá að afsala sér ráðunautsstarfinu, því þetta tvent gæti ekki saman farið. Það er skylda stjórnarinnar að sjá um, að fjárveiting þessari, sem þingið hefir veitt til ráðunautsstarfsins, sé varið samkvæmt tilgangi þess. Én tilgang- ur þingsins var óefað sá, að viðskifta- ráðunauturinn jafnan dveldi í útlönd- um, enda segir svo í 1. gr. erindis- bréfs hans: »Viðskiftaráðunauturinn er ætlasttil að hafist við í þeim löndum, erlands- stjórnin tiltekur, og skal hann aug- lýsa, í hverju landi, hvar og hve lengi hann verður þar í það sinn. Þessi lönd munu verða Norðurlönd, Þyzka- land og Englandc (Alþt. 1911, A. 1342). Mér er mi spurn: Er það lands- stjórnin, sem hefir tiltekið, að við- skiftaráðunauturinn skyldi dvelja mán- uðum saman hér á landi við pólitisk störf og blaðamensku? Eg get ekki hugsað mér það, heldur mun við- skiftaráðunauturinn sjálfur hafa fundið upp á þessu, stundum með leyfi stjórnarinnar, en stundum, eins og haustið 1911, l beinu óleyfi hennar Þetta er beint brot á erindisbréfinu af hálfu viðskiftaráðunautsins og van- ræksla frá stjórnarinnar hálfu i að gæta hagsmuna landssjóðsins og lands- manna. Því allir sjá, að þvi fé er sama sem fleygt í sjóinn, sem varið er til að láuna viðskiftaráðunautnum, þegar hann dvelur hér á landi við önnur störf. Og það er ekki neitt smáræði, sem þannig hefir verið látið ganga í siiginn. Á fjárhagstímabilinu 1910—1911 voru árslaun viðskifta- ráðunautsins 10,000 kr. eða 20,000 kr. fyrir fjárhagstímabilið. Og af þessu tímabili ver hann ekki minna en 13 mánuðum til íslandsferða og dvalar á íslandi, og vanrækir þannig starf sitt í meira en helminginn af tímanum. Hann fer frá Khöfn til ís- lands i júlilok 1910 og kemur aftur til Khafnar í lok októbermánaðar. Það eru 3 mánuðir. Svo fer hann aftur frá Khöfn til íslands í byrjun desembermánaðar og dvelur þar allan veturinn við þingstörf o. fl., og kem- ur ekki aftur til Khafnar fyr en undir lok júnímánaðar 1911. Þetta verða 7 mánuðir. Svo fer hann aftur heim til íslands í lok ágústmánaðar eða byrjun septembermánaðar (eg hefi ekki getað fundið fyrir víst, hvort heldur er) og kemur ekki aftur til Khafnar fyr en i lok nóvembermán- aðar. Þetta verða enn 3 mánuðir. Hann hefir þannig varið 13 mánuð- um eða meira en heilu ári til íslands- ferða og dvalar á íslandi, að nokkru leyti við launað starf, eins og þing- mensku, og á þeim tima gersamlega vanrækt ráðunautsstarfið, en þó tekið 10—11,000 kr. í laun sem viðskifta- ráðunautur fyrir þennan tíma. Þetta verð eg að telja illa farið með fé landssjóðsins, og ekki kyn þótt gjald- endum landsins blæði í augum að sjá þannig farið með fé þeirra. Eg kem þá að yfirstandandi ári, árinu 1912, og er þar sizt um fram- för að ræða, að því er snertir alúð viðskiftaráðunautsins við að rækja starf sitt eðá hlífni við landssjóðinn. Fyrir fjárhagstímabilið 1912—13 er fjárveitingin til hans sundurliðuð, þannig að laun hans eru ákveðin 6000 kr., en til ferðakostnaðar má verja alt að 4000 kr. eftir reikningi. Frá þvi 1. janúar og til 24. maí þ. á. dvelur viðskiftaráðunauturinn í Khöfn, að undanskildum, að því er virðist, svo sem mánaðartíma, sem hann dvelur í Kristjaníu. Eg get ekki sagt upp á vist, hve langan tíma ferðin þangað hefir tekið, þvi skýrslur hans eru svo ógreinilegar. Svo fer hann frá Khöfn 24. maí heim til íslands, kemur hingað 2. júní og hefir setið hér síðan; en hve lengi hann ætlar að dvelja hér á landi, er enn óséð. Hann hefir mér vitanlega ekkert um það auglýst í hérlendum blöðum, og eg minnist heldur ekki að hafa séð i neinu Khafnarblaði neina auglýsingu um dvöl hans þar, né hvar hann væri að hitta, þótt slíkt sé fyrir- skipað í 1. gr. erindisbréfs hans. Og er þetta því beint brot á því, og það harla óþægilegt, ef einhver skyldi finna upp á því, að vilja nota hann eða hafa tal af honum. Að því er það snertir, hvað telja beri með ferðakostnaði, þá er svofeld regla um það sett í bréfi stjórnarráðs- ins frá 9. marz 1910 (Alþt. 1911, A. M44): »Reglan virðist eiga að vera sú, að með aukakostnaði sé pað eitt tnlið, er af jerðalaqinu leiðir umfram hitt, ef haldið hefði verið kyrru fyrir heima, þ. e. par sem dvalið er til nokkurra langframa*. En hvernig hefir nú viðskiftaráðu- nauturinn fylgt þessarireglu? Þannig að hann hefir bókstaflega reiknað öll þau dagleg útgjöld, sem hann hefir haft, til ferðakostnaðar, þó hann hafi mestallan tímann setið kyr á hala sin- um í Khöfn. Og þessi útgjöld hafa frá 1. jan.—2. júní numið kr. 1557, 12, en hve miklu þau muni nema meðan hann dvelur hér á landi, er ekki gott að vita, því þeir reikningar eru ekki enn fram komnir. Það verð- ur nógu gaman að sjá þá, þegar þeir birtast. Óg sannast að segja getur hann samkvæmt hinni settu reglu með meira rétti reiknað sér ferðakostnað, meðan hann dvelur hér, af því hann er hér á ferðalagi, þótt ekki sé það i þágu ráðanautsstarfsins, heldur en fyrir þann tíma, sem hann heldur kyrru fyrir í Khöfn. Því þá á hann sannarlega að lifa af sínum 6000 kr. launum. Til hvers væru þau annars ætluð ? Eg hefi í stjórnarráðinu fengið að sjá reikninga viðskiftaráðunautsins frá 1. jan. til 2. júní þ. á. Þeir eru 3 og hljóða þannig: I. Frá 1. Jan.—29. febr. 1912. Húsaleiga (Hótel Kongen af Danmark '—7/ii ^Ta Byes Hotel 8/i—M/i» Park- vejen "/1—17/a)......kr. 122,00 Farseðlar til Oslóar og sömu leið aftur......— S3>4o Fæði i 60 daga......— 408,00 Þjórfé...........— i°9,SO Af stöð og á.......— 5,25 Sporvagnar og bifreiðar . — 21,50 II. Frá 1. marz Húsnæði..........kr Fæði í 34 daga.....— Þjórfé Vb-8/*......- Akstur og flutningskostn.. — Matarvist á Helmershus 4/4-'°/4..........- Til neyzlu utan matvistar — Sporvagnar........— Þjóríé */4-87*......— -r- afslætti á III. Frá 1 Matvist í 24 daga . . . . kr. Til neyzlu utan matvistar — Þjórfé...........— Vagnar og flutningur . . — Ferð frá Khöfn til Rvikur — Þjórfé...........— FÍutningur.........— Við 1. reikninginn er svo látandi athugasemd: »Með fæði er talið kaffi, drukkið til hressingar utan máltíða. Þó get eg eigi fyrir umliðinn tíma sagt, hversu mikið það er«. Hins vegar er hvergi getið um vindla eða annað tóbak, né skóvið- gerðir, á reikningunum, en annars virðist þar ekkert vanta af daglegum útgjöldum. Til þess eru þá máske launin ætluð, þessar 6,000 kr. En þar sem fæðispeningarnir eru reiknaðir all- ríflega, oftast um 7 kr. á dag, stund- um meira, stundum nokkuð minna, og í maí ekki nema rúml. 5 kr., þá er þó ekki ólíklegt, að vindlar séu þar með taldir, því leitun mun á þeim matsölustöðum í Khöfn, þar sem fæði er selt svo dýrt sem reikningarnir sýna. Eg þekki þá ekki, og hefi eg þó verið búsettur i Khöfn i nál. 30 ár. Þá virðist og þjórféð vera full- ríflega reiknað, þar sem það er oftast framt að 2 kr. eða um 1,80 á dag, þó fyrir komi að það sé minna. En það sem þó hér skiftir mestu máli, er, að af öllu þessu fé ber við- skiftaráðunautnum alls ekkert, samkv. reglu stjórnarráðsins sjálfs, nema fyrir ferðina til Kristjaniu, og tel eg þvi stjórnarráðinu skylt að neita að borga þessa reikninga. En þessi ágengni við landssjóðinn hjá viðskiftaráðunautnum er engin ný- bóla. Meðan hann hafði 10,000 kr. í föst laun, gerði hann landssjóðnum reikning fyrir ráml. 1148 kr., aðal- lega fyrir lystiferðir til ítalíu og Par- ísar. Því ekki verður séð, að þær ferðir hafi verið gerðar í neinum öðr- um tilgangi en að skemta sér, enda árangurinn af þeim enginn annar. — Því þó viðskiftaráðunauturinn hafi ver- ið að reyna að fóðra þetta ferðalag með því, að benda á markað fyrir is- lenzka hesta i Rómaborg, silkikaup og ullarsölu í Mílanó, og sölu á íslenzk- um matvælum til Suður-Þýzkalands, eý flutningsgjaldið væri ekki svo hátt og tollverndin svo mikil, að þetta væri þess vegna frágangssök, þá er slíkt hjal svo barnalegt, að mann stór- furðar á, að fullorðinn maður skuli leyfa sér að bera annað eins á borð. Hann hefði alveg eins getað sagt, að góður markaður mundi vera fyrir is- lenzkan saltfisk í tunglinu, eý hægt væri að komast þangað. Og hver hefir yfirleitt verið árang- urinn af starfi viðskiftaráðunautsins ? Mér hefir ekki tekist að uppgötva annan árangur af því, en að hann hefir verið að reyna að myndast við að senda stjórnarráðinu hinar fyrirskipuðu skýrsl- ur, að minsta kosti eina á mánuði, eins og segir í erindisbréfinu. En hve húmbiigskendar þessar skýrslur oft hafa verið, má m. a. sjá af því, áð hann hefir alveg eins sent þessar skýrslur fyrir þá mánuði sem hann hefir dvalið heima á íslandi, stund- um 7 mánuði samfleytt, og verður ekki annað af þessum skýrslum séð, en hann hafi altaf dvalið úti í lönd- um og verið þar að þinga við hina og þessa útlendinga um viðskifti. Og til þess að minna bæri á þessu húm- búggi, er hann hættur að staðsetja skýrslurnar eða geta um hvar þær eru ritaðar. Og í seinni tíð er hroð- virknin farin að ganga svo langt, að hann er líka hættur að dagsetja þær, og stundum eru þær ekki einu sinni undirskriýaðar. Þannig er skýrslan fyrir ágúst 1911 bæði óundirskrifuð og ódagsett, fyrir september s. á. ódag- sett fyrir jan. 1912 óundirskrifuð, ó- dagsett og ekki getið um kvar hún er rituð; fyrir marz og apríl ódag- sett, og fyrir maí og júni vantar bæði undirskrift, dagsetning og staðsetning og meira að segja sjálft ártalið 1912. Þar stendur að eins »skýrslafyrir maí og júnh. Þá er hann og til hægðar- auka farinn að senda eina skýrsla fyrir hverja 2 mánuð, þó erindisbréfið heimti skýrslu »að minsta kosti einu sinni á mánuði*. Og þá er ekki innihaldið sérlega burðugt. Vanalegast nú orðið ekkert nema að hann hafi átt tal við hina og þessa menn um viðskifti við ís- land, en enginn árangur getað af því orðið. í hinum fyrstu skýrslum var þó dálítil viðleitni til að sýnast gera eitthvað, eins og t. d. þegar hann 1909 sendi stjórninni heilmikinn bálk af tillögum frá einhverjum dönskum lögmanni í Genúa, sem þó fekk þann vitnisburð hjá verzlunarráðuneyti Dana, að hann þætti fljóthuga og stórhuga, en fremur laus i rás, svo fara yrði varlega í að sinna tillögum hans. Hann hefði áður átt stóreignir, en kr. 258,00 væri nú illa staddur og ætti erfiðar kr. 719165 30. apríl 1912. 245,00 60,00 7,00 143.72 12,00 3,00 14,00 586,72 húsaleigu kr. 7,25 kr- 5l9,47 maí—2. júní 1912. 105/75 20,00 15,00 5,00 98,25 12,00

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.