Ísafold - 23.04.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 23.04.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verð Árg. 4 kr., erlendis 5 kr. eða l^dollar; borg- ist fyrir miðjan júlí erleníis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. ISAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in sé til útgefanda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Rltstjóri : Ólafur Björnsson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavík, miðvikudaginn 23. apríl 1913. 32. tölublað I O. O F. 944189._________ ¦Alþýðufél.bókasafn Templaras. 8 kl. 7—9. Augnlækning ókeypis i Lækjarg. 2 rnvd. 2-3 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—3 Bæjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Langav. 11 kl. 12—8 og 5—7 Eyrna- nef- halslækn. ók. Pósth.str. HA fid. 2-3 Islandsbanki opinn 10—2>/t og P/t—7. K.F.U.M. Lestrar-og skrifstofa 8 árd.—10 siíld. Alm. fnndir fid. og sd. 8'/i slod. Landakotskirkja. Guðsþj. 9 og 6 á helgum. Landakotsspitali f. sjiikravítj. '11—1. Landsbankinn ll-2'/i. 5Vi-6'/>- Bankastj. 12-2 Landsbókasafn 12—3 og B—8. Útlan 1—8. Landsbo.naðarfélags9krifstofan opin frá 12—2 Landsféhiroir 10—2 og 6—6. 9 Landsskjalasafnið hvern virkan dag kl. 12—2 Landsslminn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10—12 og 4—7. Lækning ókeypis Þingh.str.23 þd.ogfsd. 12—1 NAttúrugripasafnið opið l'/i—iá'/a a snnnud. Samábyrgð Islands 10-12 og 4—6. Stjómarráosskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsimi Reykjavikur Pösth.3 opinn daglangt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tannlækning ókeypis Pósth.str. 14B md. 11—12 Vifilstaðahælið. Heimsðki.artlmi 12—1 Þjóðmenjasafniö opið þrd., fimd. og sd. 12—2. Nýja Bió Geusisfór og skemfiíeg syningarshrá: 1. Norskt landslag. 2. Frakkneskt bændalíf. 3. Æfintýri á gönguför eftir C. Hostrup. 4. Endurminningar móðurinnar. Dagbók móðurinnar segir frá. Pantið bílæti í t.ilsíma 344. Op- inn hálí tima á nndan sýningum. Leikfél. Reykjavíkur: Æfintýri á gönguför etir C. Hostrup loikið snnnndag 27. apríl kl. 8V2 i sfðasta sinn. Aðgöngumiða má panta i Bókverzlun ísnfoldar. Erl. simfregnir. Skutari unnin. Minningarsjóður Björns Jónssonar. Tekið móti gjöfum í skrifstofu og bókverzlun Isafoldar, pappirsverzlun- inni Björn Kristjánsson og verzlun lóns frá Vaðnesi á Laugavegi. London 23. apríl kl. 10 f. h. — Skutari var tekin af Svartfellingum í nótt kl. 2. Svartfellingar settust um Skutari p. 11. okt. í haust, og hafa þannig verið 204 da$a að ná borginni á sitt vald. Er það mikil eíja og þolgæði, sem lýsir sér i því. Hitt er þó furðumeira og ein- kennilegra, að þeir hafa borgina tek- ið i blóra við öll hin máttugu regin — stórveldin með tölu! Öll stóru orðin þeirra og hótanir, ef eigi væri hætt umsátinni, hafa reynst hégóminn einn. Sennilega verður þetta afrek Svart- fellinga til þess að bæta mjög aðstöðu þeirra i friðargerðinni. Þessi bannsett vitleysa! Ofna og eldavélar selur • Kristján Þorgrímsson. Eldsvoði. í fyrri viku (aðfaranótt 16. apríl) brann Möllershúsið á Blönduósi til kaldra kola. Ókunnugt um upptök eldsins — annað en það, að i kvikn- aði kjallarn, þar sem ekki er neitt með eld farið ella. Húsið kvað hafa verið virt (með útihúsum) á 16000, en á því hvílt 14—15000. Eigendur Þórarinn alþm. á Hjalta- bakka og tveir aðrir bændur i Húna- þingi. »Mér dettur víst ekki í hug að leggja mína peninga í þessa bannsetta vitleysu«, segið þér göfuga frii og háttvirti herra, er íslenzka eimskipa- félagið berst í tal. Fyrst pér segið það verð eg að trúa þvi. Þér hafið að sjálfsögðu njiklu meiri þekkingu á eimskipa- útgerð en forgöngumennirnir. Þér hafið auðvitað talið vandlega saman tekjur og gjöld og séð að félagið hlyti að fara á höfuðið. Svona sæmdarfólk eins og þér, göfuga frú og háttvirti herra, fer al- drei með neina staðlausa stafi! En mér þykir leitt að heyra þetta. Við fáfróðu mennimir héldum, að útlendingarnir, sem flytja vörurnar fyrir okkur milli landa græddu á þvi, annars mundu þeir ekli gera það. Við héldum að við gætum keypt skip og kol með líku verði og þeir, að skipstjórar okkar rötuðn yfir hafið og væru ekki kaupdýrari en útlend- ingar. Við töldum líklegt að oss farnaðist ekki miklu ver en þeim, að vér gætum grætt á siglingunum, ekki sízt ef vér sigldum skemri leið og krókaminni en útlendingarnir. Og það var allskonar barnaskapur sem fyrir oss vakti: Vér héldum að þetta væri atvinnuauki og fram- faraspor fyrir sjómannastétt vora. Vér héldum að mörgum farþegum, sem ekki skilja nema sitt móðurmál, þætti viðfeldnara að það væri talað á skipunum. Svo fanst oss vegur ís- lendinga aukast, ef þeir gætu af eig- in ramleik siglt sinn eigin sjó. En fyrst svona fólk segir það, þá eru þetta sjálfsagt skáldagrillur. Nei því var ekki einusinni gefandi svo virðulegt nafn. Það var slétt og rétt bannsett vitkysa. Þá vitum við það! G. ----------------.»-»-«•---------------- Konurnar og þjóðmálin. »Hvað ætlið þið að gera með kosn- ingarréttinn, sem þiðeruð að heimta?« spyrja margir. Viljið þið ekki fyrst sýna i einhverju, að þið teljið ykkur með þjóðinm, þið felið ykkur bak við búrhurðina og gægi t út um eld- húsgættina. En að koma fram úr eld hiisinu, út i dagsljósið og sólskinið og vinna þar að ykkar og þjóðarinnar eigin málum, að svo miklu leyti, sem ykkur er unt, að því gerið þið svo lítið«. Nokkuð er hæft i þessu. En til þess að við konur getum notið okkar er kosningarrétturinn nauðsynlegur. Við sjáum daglega, hversu lítið mark karlmennirnir taka á kröfum okkar, skoðunum og tillögum í stjórnmál- unum, og það er af .þvi að við get- um ekki lagt það eina í vogarskálina sem dugar: atkvæði okkar þegar um ýms alþjóðarmál er að ræða. Meðan við ekki getum það, og meðan við vinnum svo lítið að þvi, bæði í orð- um og verkum að fá það, þá verður lítið mark tekið á því, sem við segj- umst vilja. Nú gefst oss tvöfalt tækifæri til þess að sýna í verkinu vilja.okkar á þess- um málum. Undirskriftir kvenna undir áskorun þá, sem nii er að ganga manna á milli, verður annar sýnilegi vottur þess. Ef vér viljum bæta kjör sjálfra vor, tryggja oss konum sömu lagaleg réttindi og karlmönnum, og fá breytt ýmsum gömlum álögum, sem koma hart niður á oss konum, bæði giftum og ógiftum —¦ pá á kver einasta kona komin til vits og ára, að skrifa undir áskorunina. Þá á þeim öllum að vera það áhugamál, að allir sjái að hér standi eindreginn vilji kvenna bak við. Og ef vér viljum geta tekið jafnan þátt i þeim áhugamálnm þjóðarinn ar, sem snerta vor dýrustu réttindi og barna vorra, þá getum vér það því að eins, að vér höfum sama að- gang að löggjöf lands vors eins og karlmennirnir. Annars megum vér horfa á, að menn, sem ef til vill hafa gagnstæðar skoðanir oss, sem vinna á móti áhugamálum sjálfra vor verði kosnir til þess að gera út um þau, settir í löggjafarsessinn á al- þingi, af því vér áttum ekkert at- kvæði um það, hverir þangað yrðu sendir. Til að koma í veg fyrir, að slikt geti komið fyrir, eigið þér allar að skrifa undir áskorunina. Standa þar allar samhliða sem heil fylking, með heilan og óskiftan vilja og áhuga Og til þess að sýna, að vilji okkar byggist á skilningi á því gagni, sem vér viljum vinna landi og lýð, þá býðst oss nii hið bezta tækifæri. Önnur áskorun berst nii um landið, bæði tit, karla og kvenna, til allra landsins barna. Það er áskorunin um að stojna innlent evmkipajilag, leggja fyrsta hyrningarsteininn undir það, að þjóð vor geti með tímanum átt sinn eigin skipastól og þurfi ekki um aldur og æfi að vera annara far- þegar bæði fjarða og landa milli. í þessu máli getum vér konur tekið þátt, þótt vér höfum ekki mikil efni. Það er áreiðanlegt, að sigursæll er góður viiji. Hvað gera ekki konurnar viða erlendis, þegar um landvarnir fósturjarðar þeirra er að ræða? Þær mynda félög, hefja samskot og gefa stórfé. í Noregi gáfu konurnar fyrir nokkrum árum landinu nýttherskip, með öllum útbúnuði, sem hafði kostað svo miljónum skifti. * Og sænskar konur gáfu sínu landi helm- ingi meira. í Danmörk hafa kon- urnar sitt landvarnarfélag — »For- svarsforening« — og i vetur hafa þar verið stórfeld samskot til að efla landvarnirnar. Við íslenzku konurnar erum svo hamingjusamar að þurfa hvorki að sjá á bak sonum vorum né fiármun- um til hernaðar eða landvarna á þann hátt. En þetta fyrirhugaða Eimskipa- félag gæti komið í staðinn fyrir það. Það er fyrsta sporið, sem vér stigum til þess að gera oss efnalega sjálf- stæða. Eg er viss um að það er hverri íslenzkri konu eins mikið hjártans mál að fósturjörð hennar verði sem frjálsust og sjálfstæðust í öllu tilliti og íslenzkum karlmönnum. Sýnum það nú í verkinu. Leggj- um allar okkar skerf, þótt lítill sé, í þetta hlutafélag. Með því gerum við það í orðsins fylstu merkingu alment. Anðvitað höfum við lítið fé undir höndum. En mikið má ef vel vill. Þær konur, sem ekki geta lagt heilan 25 króna hlut geta sam- einað sig við aðrar konur. Og til þess að geta það eru ýms ráð. Hjálpræðisherinn heldur sína sjálfs- afneitunarviku. Það sama gera oft Kvenréttindakonur í öðrum löndum, til þess að afla sér fjár. Menn neita sér þá um eitthvað: t. d. kaffi, s'/k- ur og ýmsa hluti sem þeir ætluðu að kaupa sér o. s. frv. Því geta ekki ísl. konur og karlar gert slíkt hið sama? Finst þeim það svo hlægilegt? Það sýnir þó viljann til áð vera með, og »kornið fyllirmæl- irinn«. Margar konur geta lika vel verið með, það er ekki svo litið fé, sem bæði karlar og konur eiga í sparisjóðum hér. Ogef menn vilja. þá eru það handbærir peningar. Giftar konur ættu að láta skrifa sig fyrir helmingnum a/ því, sem menn þeirra leggja af félags- búinu. Það sýndi karlmönnunum bezt vilja kvenna, að taka jafnan þátt í skyldum þjóðarinnar og byrðum, eins og í réttindunum. Sumir menn vilja ekki byrja á þessu fyrirtæki, nema trygging sé fyrir því, að það geti ekki mishepnast. En slika tryggingu er ómögulegt að fá. AUar hlutafélagsstofnanir geta mishepnast. Og ef vér eigum ekki að byrja fyrr en girt er fyrir það, þá getum vér aldrei byrjað. Sumir telja þessa smáu hluti ekk- ert hafa að þýða. Það muni ekkert um þá. En með þeim einum mætti þó fá nóga fjárhæð, ef allir væru samtaka. Og það hefði þann stóra kost að þjóðin fyndi þá, að þetta væri hennar eigið fyrirtæki, sem hún þá að líkindum léti sér enn þá ann- ara um. Það lætur nærri að hér á landi muni konur vera um 44 þúsund. Setj- Til Þorleifs Jónssonar Ragnh. Bjarnadóttur við jarðarýör sonar peirra 19. apríl /913. Nú sitjið pið, vinir, með knípinn ku% 0% kjörtun svo ýull aý trega, pótt sólbjartar minningar séu par um son ykkar elskuleqa. Þœr voru léttar o? léku sér sem Ijóssreislar. oýan á bárum. Nú eru pcer pun$ar orðnar sem ýarg og umvaýðar harmi sárum. £f ýundið keý sjálýur Jóður-karm, sem Janst mér eg gati' ekki borið. En móður-harmur er keitari pó, eins og heitara' er sumar en vorið. Þið vonuðuð alt um hinn unga mann, sem ástvakin skapað tar práin. Og svo er pvi ðllu sópað á burt — og sonurinn ykkar er dáinn. Svo huqsaði' eg áður. Svo kugsum viða, er kormunga dynur á stundin. Oss finst sem að aldrei %eti graðst svo geiqvœnleg saknaðar-undin. En, elsku-vinir, þafl er okkar reynd, að örugt er kærleiks-bandið, 0? dauðinn ekkert annað en hlið inn d eilífðar Jramjara-landið. Nú li%$ur sú vitneskja svajð aj sorq — eða svo kefir mér áður Jarið. En pegat hún vaknar, pá verður par er var áður háljdautt skarið. [Ijós, Og sonar-minningar sólbjartar pd verða' œ sœlli með fjölgandi drum, og verða pá léttar og leika sér sem Ijósqeislar ojan á bdrum. E. H. um nii að þar af séu um 24 þúsund 18 ára. Ef nú 10,000 af þeim, eða tæpur fimti hlutinn af öllum konum landsins, legði einar 10 krónur hver, þá væru þar strax fengnar 100,000 kr. Og það væri fallegur skerfur frá íslenzknm kon- um, og góð formæli fyrir okkar kosningarrétti, því það sýndi að við værum þess verðar að takast með, og værum góðir liðsmenn, sem á mætti treysta. Nei, ef við öllleggjumstáeittíþessu máli, þá er þessi fjársöfnun hægðar- leikur. Það mundi ávinna íslenzku þjóðinni tiltrú og virðingu i augum allra erlendra manna. Það mundi verða byrjun að nýjum framkvæmd- artimum. Þetta er að eins litill vís- ir, sem getur vaxið og orðið að stóru tré, ef við að eins erum öll samtaka og trúum á það sjálf. Litum sann- ast á okkur hin gullfögru orð Björn- sons: »Vér mörgu, vér 'smáu, vér vinnum þetta verk, en vilji ei hinir skilja, þá fram með tygin sterk. Sú þjóð, sem veit sitt hlutverk, er helgast afl um heim, eins hátt, sem lágt má falla fyrir kraftinum þeim«. Bergpöra.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.