Ísafold - 30.04.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 30.04.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verð árg. 4kr., erlendisö kr. eða IJdollar; borg- ist fyrir miðjan júlí erleníis fyrirfram. Lausasala 5a. eint. AFOLD Uppsögn (skrifl.) | bundin við áramót, 1 er ógild nema kom- | in só til útgefanda 1 fyrir 1. oktbr. og I só kaupandi skuld- | laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjóri : Ólafur Björnsson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavík, miðvikudaginn 30. apríl 1913. 34. tölublað I. O. O F. 94529. AlþýðuféLbókasafn Templaras. B kl. 7—9. Angnlœkning ókeypia I Lækjarg. 2 mvd. 2—8 Ðorgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—8 Bæjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Langav. 11 kl. 12—8 og 6—7 Eyrna- nef- hálslsekn. ók. Posth.gtr.HAfld. 2-8 iBlandsbanki opinn 10—2>/i og S'/t—7. K.P.TJ.M. Lestrar-og skrifstofa 8ard.—lOsiðd. Alm. fnndir fid. og sd. 8</t siod. Landakotskirkja. Gnosþj. 9 og 6 a helgum. Ijandakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn 11-2»/», B'/t—6V». Bankastj. 12-2 Landsbókasafn 12—3 og B—8. Útlán 1—8. Ziandsbúnaðarfélagsskrifstofan opin fra 12—2 Landsféhirðir 10—2 og B—6. Landsskjalasafnið hvern virkan dag kl. 12—2 Landsslminn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10—12 og 4—7. Lækning ðkeypis Þingh.str.23 þd.ogfsd. 12—1 Náttúrugripasafnið opið 1>/i—2>/r& sunnud. Samábyrgð Islands 10-12 og 1—6. Stjórnarráðsskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsimi Reykjavlkur Pósth.3 opinn daglnngt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tannlækning ókeypis Pósth.str. 14Bmd. 11—lij Vifilstaðahælið. Heirosðkiartimi 12—1 t'jóðmenjasaf'nið opið þrd., fimd. og sd. 12—2. Nýja Bíó Fljótið Loing. Inrian skerja i Svíþjóð. Skipstrandið í Norðursjón- um, eða: stúlkan frá björgunarstöðinni. Alþýðuleikrit í 3 þáttum, 60 atriðum. Selaveiðar við Nýfundna- land. Inngangur á þessa sýningu kostar 0.50, 0.40, 0.30. Pantið bílæti í talsíma 344. Op- inn hálf tíma á undan sýningum. Minningarsjóður Björns Jónssonar. Tekið móti gjöfum i skrifstofu og bókverzlun ísafoldar, pappírsverzlun- inni Björn Kristjánsson og verzlun lóns frá Vaðnesi á Laugavegi. Ofna og eldavélar selur Kristján Þorgrímsson. Norrænu stefnunni frestað. Heimsókn Færeyinga og Norð- manna, er fyrirhuguð var i sumar, verður frestað vegna þess, að Norð- menn telja sig eigi hafa haft nægan tíma til undirbúnings því ferðalagi. En Norðmanna-lausir vilja Færey- ingar ekkert fara, að því er foanes Paturson lýsir yfir í færeysku blöð- unum. Næsta sumar (1914) verður vafa- laust ekkert úr stefnunni heldur, því að þá standa til í Noregi hátiðahöld til minnihgar um aldarafmæli þjóðar- frelsis Norðmanna. Til sumars 1915 verður stefnunni því áÖ öllum likindum frestað. Erlend tíðindi ýms bíða næsta blaðs vegna þrengsla. — Símfregnir hafa engar borist að þessu sinni. Mun sjálfsagt standa í þón nú um forlög Skiitari. í stjórnmálum Norðurálfu vekur hin mikla fyrirhugaða heraukning Þjóðverja feikna umtal. Frá því stór- máli mun skýrt nánara í næsta bl. ¦«ágÍ!*$l*v<l^mj|gg«^p«PW''tv;; «?»;» • , ý^- Þjóðverkfall í Belgíu. Hugsið yður, að allir verkmenn hjá oss legðu niður vinnu? Fiskur fengist ekki dreginn úr sjó, orfið og hrífan mannlaus, allur iðnaður og verzlun í kalda-koli! Oss mundi þykja það í meira lagi ömurlegt ástand! En eitthvað þessu líkt takmark vakir fyrir ýmsum mætum mönnum í Belgíu, sem til þessa hafa ráðið og að því hafa unnið að gera alls- herjarverkýall þar í landi. Þetta verkfall hófst um miðjan aprilmánuð. Vegna hvers er gripið til þessa óyndis-úrræðis ? Til þess að vinna slig á aftur- haldsstefnunni í landinu, til þess að fi almennan kosningarrétt handa lands- búum. Svo öldum skiftir hefir Belgía verið griðastaður afturhalds í stjórn- málum og trúmálum — þangað til síðasta áratuginn. Síðustu árin hefir brotist fram megn frjálslyndisstefna í þessum mál- um, sem aðallega hefir átt talsmenn Píus X. páfi stendur fremst til vinstfi í hvítum búningi. Honnm fylgja 2 kardínálar. í baksýn hin mikla Péturskirkja. (Sbr. gr.: Frá páfastóli, hér í bl.) Frá eldgosinu. Mánudagsmorgun. Aðfaranótt sunnudags kvað mikið að eldinum eystra. Mátti t. d. sjá hér í Keykjavik greinilegan eldroða á austuihimninum i Heklu stefnu. Að austan er simað, að allan daginn i gær hafi mikinn mökk lagt á haf út frá eldunum. Öskufall hefir ekki orðið vart við. Hræringar mjög iitlar. Snjór á Heklu að bráðna. í morgun var komin landsunnan-átt og lagði nú mökk mikinn vestur yfir Búrfell. Menn eystra hræddir um að stefna eldhraunsins sé á Þjórsá. Til pess aö komast ýyrir hvar upptðk eldsins eru, stejnu hraunsins og annað, sem ýróðlegt og nauðsynlegt er að vita um eldgos petta, hefir Isaýold ýengið } nákunnuga menn eystra, ótrauða jerðamenn og athugula til að jerðast alla leið upp að eldsvaðinu. Skýrsla peirra birtist svo i Isafold, er peir koma úr ýerðalaginu. Þriðjudagskvöld. Símað er Isajold frá Eyrarbakka og viðar að austan, að miklir eld- ar hafi sést aðfaranótt þriðjudags, einkum úr nyrðri eldstöðvunum. Öskuýall hefir og orðið vart við. Guðmundur bóndi í Hörgsholti í Ytrihrepp ætlaði fram á holt eitt fyrir framan Hörgsholt á föstudagS' kvöld, til að skygnast eftir eldgosinu, og varð þá var við talsvert öskurok móti sér; settist það framan i hann og gerði súrt i augum. Vikur hefir orðið vart við talsvert á Ytri-Rangá, kolsvartur bakki af vikri sumstaðar. Nyrðri eldurinn hefir nú verið nákvæmlega miðaður og þykir sýnt, að hann sé nálægt Valahnúk. Menn þeir, er Isajold hgfir beðið að rannsaka nákvæmlega eldstöðv- arnar eru þeir: Guðm. Guðmundsson forstjóri kaupfél. Heklu á Eyrar- bakka og Þorfinnur Jónatansson í Tryggvaskála. Þeir héldu á stað í gærmorgun austur og ætluðu að fá einhvern vel kunnugan mann i Land- sveit með sér upp að eldinum. Skýrslu frá þeim býst ísafold við að geta birt í næsta blaði. Mjög er af því látið hversu stórfeld sjón hafi verið að sjá eldana úr Véstmanneyjum, hverja nóttina fætur annari. Frá Botníu, sem hingað kom i fyrradag, höfðu þeir og sést greini- lega, er hún sigldi sunnan með landi. Vanderwelde forustumaður allsherjar verkf'allsins. meðal verkmanna — jafnaðarstefnu- fýlgjenda, og raunar líka meðal ann- arra frjálshyggjumanna. En þessum flokkum hefir þó eigi tekist, enn sem komið er, að ná völdum. Því valda gömul kosningalög og úrelt, er að vísu veita öllum 25 ára karlmönnum eða eldri kosning- arrétt, en gera þann mun á, að þeir eru tvígildir, hafa 2 atkvæði, sem 2coo franka hafa í árstekjur eða meira, og embættismenn hafa 3 at- kvæði. Vegna þessarra ákvæða hafa aítur- haldsmenn jafnan orðið ofan á í kosningum. Einu sinni áður (1902) hafa jafn- aðarmenn reynt að gera byltingu með allsherjar-verkfalli, en mishepn- aðist algerlega þá, aðallega vegna vitleysislegra hryðjuverka og með öllu óþarfra, er unnin voru af fylgis- mönnum þeirra og urðu mjög til þess að skerða samúð með þeim. Þetta er annað sinni, erþeirreyna % allsherjarverkfall. Nú eru það um miljón verkmanna, sem því fylgja. Verkmenn í Belgíu njóta mikils styrks, í þessum framkvæmdum, meðal bræðra sinna í Frakklandi og Hollandi. Foringi þeirra er maður sá er hér birtist mynd af Vanderwelde, stór- gáfaður maður, stiltur og stjórn- spakur. Hann réð fram í síðustu forvöð frá allsherjarverkfalli, en þegar hann mátti eigi við margnum, tók hann í sína hönd alla tauma og og stjórnar þeim nú af slíkri fyrir- hyggju og skarpviti, að allur heim- ur dáir. Svo segir brezka blaðið Daily Mail, að daglegt tjón, það er af verkfallinu leiðir fyrir belgisku þjóð- ina, nemi 22 miljónum franka. Það má heita óhugsandi, að þjóðin rísi undir þvi feikna tjóni lengi. En yfirráðherrann Broqueville lætur samt mikinn, og telur stjórnina með engu móti mega lækka seglin eða víkja, þvi að það yrði til þess eins að drepa niður alla virðingu fyrir stjórnar- völdum og löggjafarvaldi, og því verði stjórnin hvað sem tauti, að sitja við sinn keip. Verður fróðlegt að heyra hver skjöldinn ber að leikslokum! «»¦?• Bókarfregn. —. Dr. phil. GuSm. Finnboga- son: Hugur og heimur. Hanneaar Árnasonar erindi. Keykjavík. Bókaverzlun Sigfúsar Eymundssonar. 1912. Gríski spekingurinn Sókrates hólt því fram, að menn ættu framar cílu öðru að leggja stund á að »þekkja sjálfan sig«. Þeirri meginreglu hans mun mann- kynið að vísu aldrei síðan hafa gleymt með öllu, en þó vantar enn mikið á, að allur almenningur ræki það boð- orð. Einhverjum fróðleik er reynt að koma inn í flesta — nú orðið — en það situr í fyrirrúmi, sem haldið er að kom- ið geti að mestu liði í lífsbaráttunni, svo að sjálfs-fræðslan verður út und- an. Flest læra börnin nú eitthvað um mannlegan 1 í k a m a í skólunum — þar sem þeir eru til. En um sálina er minni fræðsla boðin. Þar e» fleBt- um látið nægja, að þeir læri utan bók- ar þessa grein í kverinu eða aðra henni líka: »Sálin, sem er æðri partur manns- ins og ódauðlegur andi, hugsar og áformar og ræSur athöfnum líkamansí. YiS þessa fræðslu situr hjá öllum almenningi í þessu efni. Og liggur því < augum uppi, að það er ekkeit óþarfa- mál aS reyna aS skýra fyrir mönnum, hvernig það, sem vór köllum sál, starf- ar í líkamanum. Og sé það taliS ómiss- andi til almennrar mentunar að muna, hve marga jaxla hver tegund nagdýr- anna hefir og hve margir duftberar eru á hverri blómategund, og aS kunna skyn á óllum uggum fiskanna og munni marglittunnar, þá mætti ætla aS hver- jum manni mætti verSa þaS til and- legs þroska aS komast í skilning um, hvernig vór skynjum og skiljum það, sem umhverfis oss er. Og þar liggur viSfangsefniS hendi nærri, því aS í því efni getur hver og einn gert athugan- ir á sjálfum sór. Hverjum manni, sem fróðleik ann og gerir sór far um að skilja tilveruna, ætti að vera áhugamál aS kynnast þeim fræSum, er um sálarlífið fjalla. Um þau efni hefir harla lítið verið skrifað með þjóð vorri. En svo er fyrir að þakka göfuglyndi og forsjálni fyrsta heimspekiskennarans hér á landi, síra Hannesar sáluga Árnasonar, aS þetta mun verða á annan veg, er fram líða sfcundir. Ávextirnir af hinni fögru sjóSstofnun hans eru þegar farnir að koma í ljós. Fyrsti styrkþeginn af þeim sjóSi hefir þegar veitt almenn- ingi mikilsverSan fróSleik meS bokum sínum. Og nú hefir næsti styrkþeg-

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.