Ísafold - 24.05.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 24.05.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verð árg. 4kr., erlendis 5 kr. eða 1 Jdollar; borg- istfyrir reiðjan júlí erleníis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. ISAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin viðáramót, er ógild nema kom in só til útgefanda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- Iaus við blaðið. ísafoldarprentsmið j a. Ritstjöri : Ólaf ur Björnsson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavík, laugardaginn 24. maí 1913. 42. tölublað I. O O F. 94599. Alþýðufél.bókasafn Templaras. 8 kl. 7—9. Angnlæknine ókeypis i Lækjarg. 2 mvd. 2—8 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—8 Bæjarfógetaskrifstofan opin r. d. 10—2 og 4—1 Bæjargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—8 og 5—7 Eyrna- nef- halslækn. ók. Pósth.str. 14A fid. 2—8 Islandsbanki opinn 10—2'/« og 6*/»—7. K.7.TJ.M. Lestrar-og skrifstofa 8 árd.—10 siöd. Alm. fnndir fld. og sd. 8>/« slod. Landakotskirkja. Gu&sþj. 9 og 6 á helgnm. Landakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn ll-2>/i, 5>/«-6>/i. Bankastj. 12-2 Landsbðkasafn 12—8 og 5—8. Útlán 1—8. Laodsbúnaðartélagsskrifstofan opin fra 12—2 Landsféhiroir 10—2 og 5—6. Landdtikjalasafhið hvern virkan dag kl. 12—2 Landssiminn opinn daglangt (8—ö) virka daga helga daga 10—12 og 4—7. Lækning ókeypis I»ingh.str.28 þd.ogfsd. 12—1 Náttúrngripasafnio opið l>/s—2>/« é. sunnud. Samábyrgð Islands 10—12 og 4—6. Stjórnarráðsskrifstofurnar opnar 10—4 dagl.| Talsimi Eeykjavikur Pósth.8 opinn daglangt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tannlækning ókeypis Pósth.str. 14Bmd. 11—12 Vifilstaðahælið. Heimsóktartimi 12—1 Þjóoraenjasafmd opið þrd., fimd. og sd. 12—2. Vegaskilvindan og lí Reynast beztí Endast lengstí Jafoframt ódýrast. Nýja Bíó sýnir i kvöld (laugardag 24. mai) og næstu kvöld: Heljarstökk á hestbaki ofan úr Cirkus-hvelfingunni. Hið voðalega fall Willys greifa og hests hans efst ofan úr Cirkus-hvelf- ingunni og niður á gólf, tekur öllu öðru fram, sem hingað til hefir verið sýnt í kvikmyndaleikhúsum. Pantið bilæti í talsima 344. Op- inn hálf tíma á undan sýningum. Þeir kaupendur ISAFOLDAR hér í bænum, sém skift hafa um heim- ili, eru beðnir að láta þess getið, sem- allra fyrst, í afgreiðslu blaðsins, svo peir fái blaðið með skilum. sam- Þingkosning. í fyrradag voru atkvæði talin an í Barðastrandarsýslu. Þingmaður var kosinn Hákon J. Kristójersson bóndi i Haga, með 187 atkv. Snæbjörn Kristjánsson hreppstjóri í Hergilsey hlaut 120. Við síðustu kosningar (1911) skift- ust atkvæði þann veg, að Björn heit. Jónsson fékk 235 atkv., en Guðm. sýslumaður 119. A þvi mun enginn vafi, að Snæ- björn í Hergilsey hefir nú fengiðað súpa seyðið af framkomu sinni við kosningarnar 1911. Erl. simfregnir. Khöfn 23. maí kl. 2,05 árd. Rikisþingið kvatt saman. Stjórnarskifti ? Rikispingið er k-qatt saman p. 12. júní. Líkindi til pess, að stjórnin se%i aj sér. Christopher Krabbe látinn. Christopher Krabbe lézt i %œr (22. mal). Christopher Krabbe var um langt skeið i fremstu röð danskra sjórn- málamanna — fólksþingsmaður frá 1864—1884 og 1894—1910, forseti fólksþingsins frá 1870—1883, land- varnarráðherra í Zahle-ráðuneytinu 1909—1910. Fylgdi jafnan hinum frjálslyndari hluta vinstrimanna og gerbótamönnum eftir að vinstri flokkurinn tvístraðist. Krabbe neydd ist til þess að leggja niður þing mensku árið 1910 samkvæmt kröfu flokks síns, fyrir þær sakir, að hann tók við Kammerherra-nafnbót um leið og hann lagði niður ráðherra- dóm. Krabbe varð rétt áttræður (f. 1833). Hann var bræðrungur Haralds Krabbe prófessors. Frá Balkan-ófriðnum. Nikulás Svartfellinga-konungur gaf Skutari upp, eins og símað hefir verið, þegar alveg var að því komið, að til ófriðar drægi milli Austurríkis og Montenegro. Nikulás kvaðst selja Skutari í hendur Evrcpu — til þess að vernda friðinn. Nii sitja »regin á rökstólum«, sendiherrarnir á fundi í Lundúnum, til þess að semja friðarkostina. Þ. 13. maí voru friðarskilmálarnir lagðir fyrir bandaþjóðirnar og höfðu 3 þeirra látið yfir þeim liklega, en Grikkir miður. Ýms erl. tíðindi. Island erlendis. Dómur um Knút Berlin frá hans eigin löndum. I danska blaðinu Social-Demokrat- en stóð nýlega þessi greinarstúfur um Kntit Berlin: Hér er í Kaupmannahöfn, þótt fáir viti, prófessor að nafni Knutur Berlín, sem þjóðþingsnefnd ein fekk einu sinni til að gefa sér lýsingu á stjórnarskipun ýmsra ríkja. Hann fletti svo upp í nokkrum fjölfræðis- orðabókum og samdi lýsinguna. Siðan hefir nú maðurinn haldið að hann væri spekingur í ríkisréttar- fræðum og að þau stjórnskipulagslög Dana, sem nú eru á döfinni, geti með engu móti orðið til án hans aðstoðar. Hann ryður mi í bJöð og tímarit hægrimanna fiaðrafoki af greinum, hér um bil eins og Hind*- enburg sálugi. (Alkunnur blaðapeðr- ari). Þetta er álit Dana sjálfra á viti og lærdómi þess manns, sem þeir hafa haft að kenniföður i ríkisrétti íslands og viljað láta okkur lúta i auðmýkt. Þeir eru góðir handa rökkunum, uggarnir þeirral Oröur og titlar í Noregi. Stór- þingið norska er um þessar mundir að taka til meðferðar ajnám orða 0% titla, og er búist við að frumvarp það nái fram að ganga. Alþýðuverkfallinu í Beigiu lauk i öndverðum þessum mánuði og hafði þá staðið 10 daga, en 400,000 verk- menn tóku þátt i því. Það endaði á bræðing milli málsaðila. Stjórnin gekk að því að skipa nefnd til þess að íhuga kosningaréttarmálið. Talið er að verkfallið hafi kostað landið 50—60 milj. króna. Kosningarréttur kvenna á Bret- landi. Þ. 5. þ. m. hófust umræður um það mál í neðri málstofu Parla- mentisins. Öll flokksbönd voru rift. Meira að segja var svo mikið sam- komulagsleysi í ráðuneytinu um þetta mál, að aðal-formælandi þess var Edvard Grey utanríkisráðherra, en Asquith yfináðherra aðal-andmælandi, Frumvarpið gjörði ráð fyrir að veita 6 milj. Brezkra kvenna kosn- ingarrétt. Um kvöldið þ. 6. maí var frum- varpið felt með 266 atkv. gegn 219 atkv. Með frv. greiddu atkv. 151 stjórnarmenn, 22 íhaldsmenn, 34 af verkmannaflokki og 12 írar, en móti því 133 ihaldsmenn, 78 stjórnarmenn 55 bjóðflokksmenn. Af ráðherrunum voru m. a. Lloyd George og Grey með frv., en Asquith og Churcill á móti. Morflingi Grikkjakonungs fremur sjálfsmorð. Schinas, sá er myrti Georg Grikkjakonung i vetur, framdi sjálfsmorð þ. 6.'mai. Hann var ný- kominn inn til rannsóknardómarans og vörður hans liit til annarar hliðar; þá hljóp Schinas að glugga i salnum og fleygði sér út um hann. Þetta var í 18 álna hæð og steinrotaðist hann þegar. BerklaveikismeBal Friedmanns ónýtt. Þýzkur læknir, dr. Fried- mann, lét það boð út ganga í vetur, að hann væri biiinn að finna óygg- jandi meðal við berklaveiki, meðal er hann ynni úr skjaldbökum. Þessi boðskapur vakti eftirtekt mikla, eigi sizt í Vesturheimi. Var svo Fried- mann pantaður þangað í vetur til að lækna sjiika. — En þ. 12. maí gaf heilbrigðisráð New-York-borgar út yfirlýsingu um, að það væri búið að rannsaka meðal og aðferð Dr. Fried- manns og hefði komist að þeirri niðurstöðu, að það eigi hefði þá kosti, er af hefði verið látið. Kvenróttindastyrjöldin brezka. Ný spellvirki fremja þær, kvenréttinda- konurnar brezku, á degi hverjum að heita má. Segir svo í brezkum blöðum, að orðið hafi, þeirra vegna, að loka flestum söfnum og opinber- um stofnunum í Lundiinum. — En þetta er talið muni draga mjög úr ferðamannastraumnum i sumar. -Bóndinn á Hrauni, leikrit Jóhanns Sigurjónssonar, var, eins og áður hefir verið getið, leikið fyrsta sinni í kgl. leikhiisinu í Khöfn þ. 3. maí og fekk góðar viðtökur. Helzti leikdómari Dana, skáldið Sven Lanqe, ritar allitarlegan dóm um leikinn í Politiken. — >Sérstaklega góðan þokka býður það af sér þetta leikrit«, segir S. L. m. a., »þótt eigi jafnist það nándanærri við Fjalla-Ey- vind frá skáldlegu sjónarmiði*. Lange þykir meðferð leiksins í kgl. leikhús- inu heldur þunn, og leikurinn hvergi nærri njóta sín þar á leiksviðinu. Sjóður þorvalds viðförla. Mule gamli, háskólapedel, hafði, eins og áður hefir verið minst i IsaJ., af eftirlátnum eignum sínum stofn- að m. a. sjóð með ofangreindu nafni og skyldi verja vöxtum hans til að styrkja fátækan, íslenzkan stúdent við Khafnar-háskóla. — Sjóðurinn nemur 5400 kr.; styrkurinn þá sennilega um 300 kr. Styrkinn á að veita fyrsta sinni í næsta mánuði. Vilhjálmur Finsen Marconi- símari hefir nýlega náð fundi hins stór-snjalla hugvitsmanns, Edisons, og ritar hann um þá heimsókn langa grein í danska blaðið Politiken. Einar Jónsson i Studio. í hinu stórmerka listatímariti Breta, Tke Studio, hafa nýlega birzt 6 mynd- ir at listaverkum Einars Jónssonar og grein um hann. Er það sæmd- arauki mikill hverjum listamanni, að fá myndir eftir sig teknar í þetta vandaða rit, liklega vandaðast sinnar tegundar í heimi. I greininni er farið tnjög lofsam- legum ummælum um list Einars — meðal annars þessum (i lausl. þýð.): »Einar Jónsson er villimaðurinn meðal norrænna listamanna. Verk hans eru svo sérstæð, svo ákveðið fóstur eigin anda hans, að listdóm- ararnir lenda i vandræðum við að »flokka« þau. Einar fylgir auðsjáan- lega engri ákveðinni stefnu. En í hverju einasta verki sínu hefir hann eitthvað sérstakt að segja — ein- hvern sannleik að leiða í Ijós, gegnum fegurðina i hverrilínu mynda hans, sannleik er hann eygir, svo sem spámaður væri, en seinni tímar fá að skýra betur. Gömlu meistararnir hafa eigi kent Einari neitt, nema ef vera skyldi að þræða sína eigin braut, eins og þeir hafa sjálfir gert«. Meðal listaverkanna, sem myndir eru af, eru Ingólfslikneskið og Ský- strokkurinn. Enn nm afreksverk Stúdentafél. Grein mín í 39. tbl. ísafoldar þ. á., Afreksverk Stúdentafólags- i n s, hefir auðsjáanlega komið við kaun- inj enda var henni það ætlað. Svar- greinarnar eru orðnar þrjár. Og hver veit, hve margar þær kunna að verðaí FormaSur Sfcúdentafólagsins, hr. H a 11 - dór Jónasson, rlður á vaðið. Það var eðlilegt — ef hann hefði nokkuð að segja, sem bætti hans málstað. Hann ber aðalábyrgðina á hneykslinu. Þegar götuauglýsing Stúdentafólags- ins var komin upp á húsin, var til- rœtt um það meö nokkrum háskóla- kennurunum, að þetta »gaman«, sem í vændum væri, kynni að vera nokkuð viðsjált. Einn prófessorinn fann þá rektor háskólans að máli um þetta. Rektor var sjúkur, og treysti sór ekki til þess að fara að hafast ueitt aS, en sagSi, að menn yrðu aS treysta þvl, að Stúdentafólagið ióti ekkert hneyksli frá sór fara, einkum þar sem formaður þess væri »alvarlegur maður«. I trausti til formannsins var alt látið afskiftalaust. En álitamál mun það nú vera í meira lagi, hvort H. J. hefði ekki held- ur átt að taka þann kostinn að þegja. Hann segir, aS leikritiS hafi verið lesið fyrir stjórn félagsins. Eg sagði í grein minni, að stjórnin hafi ekki get- að áttað sig á því, að hór væri um neitt viösjált að tefla. Eg gekk aS því vísu, að mennirnir væru að því leyti saklausir, að þeir hefðu ekkert varhugavert séS. En hvaS segir nú H. J. sjálf ur, þeg- ar hann er aS verja leikinn og gjörSir stjórnarinnar 1 Honum farast bvo orS: Brauða-umsóknir. Um Holt undir Eyjafjöllum sækja þeir síra Kjartan Kjartansson á Stað í Grunnavík og cand. theol. Jakob Ó. Lárusson. Um Garðaprestakall sækja m. a. Björn Stefánsson, aðstoðarprestur í Görðum. Heyrst hefir og, að Tryggvi Þórhallsson cand. theol. muni sækja. Um Skútustaði kvað sækja síra fónm. Halldórsson á Barði. Leiðrétting. Sira Asmundur á Hálsi er skipaður prófastur, en ekki settur. »Þau áhrif, sem leikritiðhafSiástjórn- ina, voru í sem styztu máli, að það væri meinlaust og talsvert fyndiS með köflum, en skaðlaust, sórstak- lega ef vel væri meS það farið á leiksviði.1). Svo að það þurfti, eftir dómi stjórn- ariunar sjálfrar, að faravel með þ a ð, ef óhætt átti að vera um, aS það væri skaðlaust! Ef illa og ógætilega var farið með það, gat það jafnvel orðið — skaðlegt! Þessi voru »þau áhrif, sem leikritiS hafði á stjórnina« sjálfa, eftir frásógn formanns- ins sjálfs — ef hann hefir vitað, hvað hann var að segja, þegar hann ritaði þetta. Ánnars neitar hann engu sórstöku atriði, sem eg hefi um leikinn sagt. Hann neitar því einu, »aS Stúdenta- félagiS hafi ætlað að fara að reisa Stead nokkurn m i n n i s v a r S a með þessu riti«, — sem eg hefi aldrei sagt. Hann lætur sór nægja að segja, að eftir mína frásögn hirtist nú ýms atriSi í leikn- um í »algerlega n/ju ljósi«. Eg geri ráS fyrir, aS hann segi þaS satt um sjálfan sig og suma aðra. En meðan ekki verða leidd rök að því, aS þaS ljós só neitt villuljós — sem eg vík dálítiS aS síðar — er ekki víst, aS hon- um sé þaS neinn frægSarauki aS þurfa aS fá þáS ljós frá mér. Og hann kannast sjálfur við þaS, aS áhorfendur hafi ekki verið alveg sammála um það, »hvort það og þaS í honum (0 : leiknum) væri s m e k k - 1 e g t eSa ekkU. Jæja — þó þaS! Hann gerSi sjálfur leikendum vi5- vart um þaS — eftir frásógn eins leik- andans — aS áhorfendur skildu at- ferlið i rúminu þann veg, sem eg gat l) L«turbreytingin eftir mig.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.