Ísafold - 14.06.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 14.06.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verö árg. 4kr., erlendis 5 kr. eða ljdollar; borg- ist fyrir miðjan júlí erlendis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. OLD Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in só til útgefanda fyrir 1. oktbr. og só kaupandi skuld- laus viS blaSið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjópi : Ólaf ur Bjöpnsson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavík, laugardaginn 14. júní 1913. 48. tölublað I O O F. 946209. Nýja Bió sýnir í kvöld (laugardag 14. júní) og næstu kvöld: Leyndardómur hjónabandsins. Drama í 3 þáttum. Pantið bílæti í talsíma 344. Op- inn hálf tima á undan sýningum. Erl. símfregnir. Khöfn 13. júni. Stórvesír Tyrkja myrtur. Mahomed Shevket stór- vezír Tyrkja heflr verið myrtur. Mahon.ed Shevket varð stórvezir í byltingu þeirri, er Enver Bey stóð fyrir i vetur, og um leið hermálaráð- herra. Rússar miðla. Friðarvon Búlgarar og Serbar fall- ast á miðlun Rússa effcir alvarlega áskorun Rússa- keisara. Friðarvon. Svo mik:n.r skærur hafa verið með Bandaþjóðnm undanfarið, að til stór- orustu hefir dregið við Nigritza (ná- lægt Saloniki) milli Búlgara og Grikkja og biðu Giikkir lægra hlut. I simskeytinu er Grikkja að engu getið, og mun þýða, að þeir vilji enn eigi hlít.i miðlun. En naumast mun til annars koma, úr þvi Búlgarar Og Serbar eru á þá sveif snúnir. Dönsku hervaldi beitt á Reykjavíkurhöfn. Valurinn bannar islenzka fánann á róðrarbát og leggur hald á hann. Mótmæli Reykvíkinga. 12. júní sigurhátíð íslenzka fánans. Frá Stórstúkuþinginu. Blaðfregnanefnd Stúrstúkuþingsins símar ísafold i fyrnidag (12. júni) frá ísafirði: Stórstúkupingið hójst í gœr með guðs pjónnstu hér í kirkjunni. Sigtryggur \ Guðlaugsson prédikaði. 2j Julltrúar mattu og ýmsir stórstúkumenn; Jieiri vantanlegir. Helmingur Julltrúanna Jrá Reykjavik. Isfirðingar höjðu góð- an undirbúning og héldu p. <?. júni stórstákunni samsati. Útbreiðslujund- ur ttunda. Fjðlmenni. Sjö raðumenn. Indriði Einarsson stjórnar pinginu, stór- templar jjarverandi. Aðalstarjið enn í nejndum. Blíðviðri komið ejtir kulda- storma. Almenn dnagja. Þau gerðust tíðindi -hér í höfuð- staðnum siðastliðinn fimtudag, 12. júní, er lengi munu í minnum höfð, — tíðindi, sem »settu bæinn á annan endann«, einsogsagt er, — tiðindi, þann veg vaxin, að jöfnaðu með jörðu allan flokka-ágreining og per- sónuværingar, — tíðindi, sem skipuðu öllum íslendingum í höfuðstaðnum undir einn hatt og létu eigi þar við sitja, heldur drógu Dani flesta hér í bæ með yfir í hóp íslendinga, þótt í hlut ættuámóti eigin landar þeirra,— tíðindi, sem á örstuttnm tima eyddu dönskum fanum A fánastöngum bæ- jarins, — tíðindi, sem fjölguðu íslenzk- um fánnm svo mjög, að aldrei hefir bænnn skartað eins i íslenzkum lit- um. Og hver voru svo tiðindin ? Þau voru atferli varðskipsins danska Islands Falk gagnvart islenzka Jánan- um hér úti A höfn þ. 12. júni. Einar Pétursson verzlunarmaður, 1 bróðir Sigurjóns glímukappa, var maðurinn, sem tilefnið gaf til þess- arra tíðinda. Er bezt að láta hann sjálfan segja Irá með hverjum hætti atburðimir urðu og fer þvi hér á eftir kæra sú, er hnnn um hidegi í fyrradag sendi stjórnarráði Islands: Fánatíðindin og Danir. Hér í bænum hellr sú fregn flogið fyrir i dag, að uppþot ætti að vera í dönskum blöðum út af tiðindunum 12. júní. En þetta mun alveg út í bláinn, eftir því, sem ísafold hefir komist næst. Hvorki blöðunum né stjórnarráðinu hafa komið nein skeyti um þetta. Vorhlóm Hi-ingsins til ágóða fyrir berklaveika verða seld á morgun. Eldur í Vestu. í síðustu ferð Vestu til Danm.kvikn- aði í lest skipsins og brann nokkuð af vörum og farþegaflutningi. Eldur- inn kendur óvarfærni eins farþega. 0 Trúmálahugleiðingar J. H. koma í næsta blaði — urðu að biða vegna þrengsla. Kæra Eínars Péturssonar. Reykjavík, 12. júní 1913. Kl. á tíunda timanum i morgun var eg að skemtiróði i á einmennings kappróðrarbát hér á hojninni, i ajtur- stajni hajði eg- litinn fána, livítan kross í bláum Jeldi. Visú eg eigi Jyrr en kallað var til min á dönsku Jrd róðrarbát, sem kom á ejtir og mér og sagt að stanza. Gerði eg pað. Var petta bdtur Jrá Islands Falk. Yfir- maður sem á bátnum var, bað mig að koma með sér að Islands Falk. Gerði eg pað. Var mér par boðið að ganga upp d skipið. Var eg svo leidd- ur niður í kdetu til skipstjóra. Segir hann mér par, að hann skyldu sinnar vegna verði að skora d mig að aj- henda sér fánann á bdtnum, sem svo muni ajhentur bajarjógeta. Var pvl ncest dáta boðið að taka fánann aj bátnum og gerði hann pað. Reri eg siðan i land. Með pví mér pykir mir með pessu sýndur yfirgangur og gerður óréttur, par sem tekið er aj mér aj óviðkom- andi manni með valdi flagg, sem eg á, án pess að nokkur heimild sé til pessa mér vitanlega, pá leyfi eg mér hérmeð að kara skipstjórann á Islands Falk, herra Rode, Jyrir greint athafi og vanti pess, að hið háa stjórnarráð hlutist til um að rannsókn sé pegar hafin og ej skýrsla min staðjestist við pá rannsókn, pá verði shipstjóranum rejsað svo sem lög heimila Jyrir ojan- nefnt athafi og mér skilað ajtur Jdn- anum. EJ hið hda stjórnarráð sér sér eigi Jart að hejjast handa á annan hdtt pd vanti eg pess, að pað hlutist til um pað, að ajtra pvi, að eg eða aðr- ir verði Jyrr slikum búsijjum ejtir- leiðis. Virðingarjylst. Ein ar Pétursson, verzlunarmaður. Klapparstig 27. Til stjórnarráðs Islands. Hafln mótmæli Reykvík- inga. Þegar Einar kom i land 02; sagði tíðindin vildu menn alls eigi trúa fyrst í stað ! En er gengið varð úr skugga um, hvað orðið var — fyltust allir bæjar- búar svo mikilli gremju og voru svo samtaka um, að eins dæmi munu vera. Margir fánar danskir höfðu verið dregnir á stöng um morguninn vegna komu Sterlings, en laust eftir hádegi var búið að draga alla danska Jána niður. Tóku flestir dannebrogs- eigendur þetta bragð upp hjá sjálfum sér. Að eins á einum stað var sögð tregða nokkur á því að draga niður fánann. íslenzku fánunum fjölgaði aftur því meir sem lengra leið á daginn. Margir flaggstanga-eigendur,sem aldrei hafa veifað þeim fána fyr, tóku hann upp í fyrradag. Að afiíðandi hádegi fóru þvi næst nokkurir menn á báti út á höfn og höfðu 7 islenzka fána innanborðs. Reru þeir út að Valnum og kring- um hann, beint í því skyni, að fá tækifæri til þess að mótmæla til- tektum Vals-manna, því að þeir töldu víst, að eitt væri látið yfir alla ganga, er hefðu þetta ferlega flagg á bátum sínum. En Vals-menn hreyfðu sig ekki þá og var þó foringinn á skipsfjöl. Sama máli var að gegna nokkru síðar, er vélarbátur með tvo báta alskipaða íslenzkum fánum fór út á höfn. Var þá sunginn fánasöngurinn og ýms ættjarðarkvæði, meðan siglt var kringum Valínn. En enginn á Valnum hreyfði hönd né fót. Með pessu var i raun réttri Jengin játning peiria Vah-manm «m, að peir hejðu látið teymast oflangt í morqun- tiltakinu. Þegar bátarnir komu utan af höfn fór allmikill mannfjöldi upp að minn- isvarða Jóns Sigurðssonar. Var ís- lenzki fáninn breiddur framan á fót- stallinn, fánasöngurinn sunginn og hrópað húrra fyrir fánanum. Meðan þessu fór fram, var foringi Valsins staddur uppi í stjórnarráði. Var um þetta leyti krökt af fólki um stræti miðbæjarins og nærri hver maður bar íslenzku litina á einhvern hátt. Þingmenn Reykvíkinga stofna til mótmælafundar. Þegar þingmenn Reykvíkinga, þeir Lárus H. Bjarnason prófessor og Jón Jónsson docent spurðu þessi tíðindi, tóku þeir sig þegar til og boðuðu til mótmælafundar um kvöld- ið i Barnaskólagarðinum. Var það skjótt og vel af sér vikið. Til fund- arhaldsins voru þeir studdir af öll- um, án flokksgreinarálits og fund- urinn sjálfur sýndi það, að á hon- um voru ekki flokkar, heldur einn og óskiftur flokkur Islendinga. í ræðu þeirri, er 1. þingm. Reyk- víkinga, L. H. B., flutti, eru færð rök fyrir ólögmati Valsatjerlisins og er hún prentuð hér á eftir. Vísum vér til hennar í því efni. Mótmælafundurinn í Barnaskólagarðinum. Undir kl. 9 tók fólk að streyma suður að Barnaskóla. Laust eftir 9 var garðurinn troðfullur orðinn og talsvert af fólki fyrir utan grindur. Er það ágizkun manna, að fundinn hafi sótt eitthvað milli 4 og j pús- und manns. Fundarstjóii var kos- inn Magnús dýralæknir Einarsson, en skrifarar ritstjórarnir Björn Pálsson og Ólafur Björns^on. Ræður fluttu á fundinum Lárus H. Bjarnason, |ón Jónsson sagn- fræðingur, Bjarni Jónsson frá Vogi, Árni Pálsson sagnfræðingur og Arni Árnason. frá Höfðahólum — allir á eina leið: að mótmæla Fálka-atferlinu. Að lokum voru tvær tillögur born- ar upp, hin fyrri frá þingmönnum Reykjavíkur, hin síðari frá Bjarna Jónssyni alþm. Þingmanna-tillagan hljóðaði svo: Fundurinn mótmælir eiu- dregið hervalds-tiltektum „Fálkans" á Reykjavíkur- hðfn í morgun sem hæði ólögmætum og óholandi. Var tillaga þessi samþykt í einu hljóði. Tillaga Bjarna hljóðaði svo: Fundurinn telur sjdljsagt, að hér ejtir verði einungis islenzkur Jáni dreg- inn á stöng hér i banum og vantir pess, að svo verði um land alt. Þessi tillaga var sömuleiðis sam- þykt í einu hljóði. Áður en fundinum var slitið stakk Olafur Björnsson ritstj. upp á þvi, að mannsöfnuðurinn gengi fylktu liði með lúðrahljóm í broddi að minnisvarða Jóns Sigurðssonar. Var undir það lekið með lófataki. Hér fara á eftir ræður L. H. B., Jóns Jónssonar og Bjarna frá Vogi. Raða Lárusar H. Bjarnason. Við þm. Rvk. höfum talið það skyldu okkar, öðrum fremur, að gefa kjósendum vorum kost á að lýsa skoðun sinni á Fálkatiltektunum i morgun. Því höfum við stofnað til þessa fundar, og leggjum til, að Magnús Einarsson dýralæknir verði kosinn fundarstjóri. Skal eg svo segja söguna með sem fæstum orðum: Kl. 9—10 í morgun réri ungur maður, Einar Pétursson, litilli báts- skel, einmennings kappróðrarbát, um höfnina og varð á sii óhæfa — að hafa dálitið bláhvitt flagg í afturstafni. Fálkaforinginn stóðst ekki þessa ægilegu sjón, mannaði þegar út bát með 4 hermönnum undir stjórn eins yfirliða sins, en — skotvopn eða bitvopn hafði hann þó ekki fengið mönnum sínum. Bátsformaðurinn náði Einari fljótt, skipaði honum að nema staðar og fylgja sér til Fálka- foringjans. Einar gerði það og tjáði Fálkaforinginn honum, að hann yrði að taka af honum flaggið, en leyfði Einari þó að fara — með fjöri og frelsi. Síðan sendi Fálkaforinginn bæjar- fógeta flaggið og lét því fylgja meðal annars bréflega þessi orð: »Jeg har observeret en Robaad, der förte et Flag, som ikke er til- ladt for Skibe og Fartöjer i det danske Monarki«, eða á íslenzku: Eg hefi orðið var róðrarbáts, og fór hann með flagg, sem skip og bátar í hinu danska konungsveldi mega ekki nota. Munnlega hafði Fálkaforinginn tekið það fram, að hann hefði gert þetta beint eftir erindisbréfi sínu, sem ekki yrði misskilið. Sagði, að sér hefði ekki verið það ljúft, sér væri ljóst, að það væri ekki til þess fallið að efla frið, en hann hefði orðið að gera það. Sama hafði hann sagt stjórnarráðinu, borið fyrir sig erindisbréf sitt. Tiltektir þessar munu eiga að byggjast á 2 dönskum tilskipunum frá 1748 og 1776, sem banna dönsk- um skipum að flagga með öðru flaggi en ríkisflagginu, en á þeim ákvæð- um verða þær ekki bygðar. Að vísu hefir verið farið eftir þeim ákvæðum i ómunatíð um hérlend hafskip, en það væri ómögulegt að teygja þær lengra en til skrásettra skipa. Og það vita allir, að kappróðrarfleytur eru ekki skrásettar. En þó að tilskipanir þessar ættu við slíkar fleytur, hvar sem flytu, þá væri herferð Fálkaforingjans samt tvímælalaust brot á lögum vorum. Hann má ekki taka sér lögregluvald hér á höfninni fremur en á þurru landi voru. Það vald ber undir bæjarfógetann. Fálkaforinginn hefði getað kært Einar fyrir lögreglustjóra, en lengra mátti hann ekki með nokkru móti fara, enda hafa bátar oftar en einu sinni farið hér um höfoina með bláhvíta fánann á stöng fyrir aug- unum á Fálkamönnum, og enginn fundið að. Og þó að Fálkaforinginn hefði ekki farið um lög fram, þá hefði hann þó með þessu tiitæki sínu lítils-

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.