Ísafold - 18.06.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 18.06.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Vórö árg. 4 kr., erlendis 5 kr. eða 1J dollar; borg- istfyrirmiðjan júií erletiíis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in só til útgefanda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- laus viS blaSiS. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjóri : Ólaf u'v Bjömsson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavík, miðvikudaginn 18 júní 1913 I. O. O F. 946209. Alþýðufél.bókasafn Templaras. 3 kl. 7—9. Augnlækning ókeypis i Lækjarg. 2 mvd. 2—3 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—3 Bæjnrfðgetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—3 og 5—7 Byrna- nef- hálslækn. ók. Pósth.str.UAfld. 2-8 íslandsbanki opinn 10—2^/n og ö1/^—7. ÍL.F.D.M. Lestrar-og skrifstofa 8 árd.—10 slðd. Alm. fnndir fid. og sd. 8»/« siðd. Landakotskirkja. öuðsþj. 9 og 6 a holgnm. Landakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinh ll-2i/í, B'/s—61/"- Bankastj. 12-2 Landsbókasafn 12—3 og 5—8. Útlán 1—8. Landsbúnaðarfélagsskrifstofan opin frá 12—2 Landsféhirðir 10—2 og^5—6. Landsskjalasafnið hvern virkan dag fcl. 12—2 Landssiminn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10—12 ogJ4—7.JJ Lækning ókeypis Þingh.str. 23 þd. og fsd. 12—1 Náttúrugripasafnið opið l'/s—2>/« & sunnud. Samábyrgð Islands 10—12 og 4—6.^ Stjórnarráðsskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsimi Heykjavikur Pósth.3 opinn daglangt (8—10) virkajdagalhelga daga 10—9. Tannlækning ókeypis Pósth.str. 14Bmd. 11—12 Vífilstaðahælið. Heimsóki.artimi 12—1 p>jóomenjasaf'nið opið þrd., fimd. og sd. 12—2. Ofna og eldavélar selur Kristján rVgrímsson. 49. tölublað í næsta blaði mun Isaýold birta umsagnir nokkurra lögfræðinga hér í bænum um Vals-afrekið. Hér í bænum hefir sú saga geng- ið, að stjórnarráðið hafi átt að fá skeyti frá notamálastjórninni dönsku viðvíkjandi þessu fánamáli, en það er eigi satt, eftir því, sem ísafold hefir fengið vitneskju um. Fánamálið. Tvær hliðar. Löggilding á alþingi. Nýja Bfó sýnir í kvöld (laugardag 14. júní) ,og næstu kvöld: Lista-teikfimi. ínnbrotsþjófur t)já sjálf- um sér. Nvernig kvenfóíkið á að fara með eiginmenn sína. pað sem attir ungir menn þurfa að vifa. Abætir. Fr,í fánadegiaum, (skrúðganga, rmnnisvarðinn og Jón Sigurðsson). _ Takið eftir! Nýja Bíó er hið einasta leikhús bæjárins, sem sýnir þessar myndir og jafnan mun sýna myndir af þvi, sem mesti eftirtekt vekur í bæuum. Pantið bílæti i talsíma 344. Op- inn hálf tírha á undan sýnmgum. Erl..simfregnir. Khöfn 18. jiiní. Danir um Vals-afrekið. Dönsk blöð létu sér í fyrstu nægja aðallega að skýra frá atburðunum. Einstöku þeirra létu í Ijósi, að þeím þætti fyrir þessu. Eftir bírtingu síma- Skýrslu Vals-skipstjó rans erfána-hertakantalinfylli- lega lörum samkvæm. Mótmæliu talin vottur um skilnaðarhug- íslend- inga. Að svo stöddu skal ekki farið frekar út í þessa umsögn danskra blaða. Það mun koma í ljós á sín- um tíma, að lögmæti-fullyrðing þeirra er Htils virði. Og gaman er að sjá þau benda á Jón Jónsson, Larus H. Bjarnason o. s. frv., sem íslenzka skilnaðar- menn. Hvar sem til hefir spurst um land alt hefir Vals-afrekið 12. júní spurst jafnilla fyrir — og alstaðar hefir það gefið fána-hreyfingunni íslenzku nýjan byr undir vængi. Vals-afrekið hefir á sér 2 hliðar, laga-hlið þ. e. lögleysu- og þjóðern- is-hlið, þ. e. móðgun við íslenzkt þjóðerni. ísafold hefir átt tal við marga lög- fræðinga vora síðustu dagana, og meðal þeirra einhverja beztu lög- fræðinga landsios. Allir eru þeir á einu máli um það, að framin hafi verið skýlaus lögleysa af Vals-manna hálfu, er fáninn var tekinn, og engir þeirra viljað viður- kenna, að S'ókrigsartikelbrev frá 1752, sem skírskotað hefir verið til, sé að noWru nýtt til varnar afrekinu. Þetta bréf eða reglugerð talar ekki um bata, heldur koýfardi-sk'vp og kaper-skip. Það hefir aldrei verið birt hér á landi — og getur því af þeirri ástæðu eigi komið til greina. Loks mæla íslenzk lög, svo sem lög annara þjóða tvímælalaust svo fyrir, að haýnir heyri jafnan undir lög- sagnarumdæmi hlntaðeigandi lögreglu- stjóra. Fra laganna sjómirmiði mun það þvi aldrei varið, að rétt hafi verið að farið af Valsmannaforingjanum. Afrekið er og verður lögleysa, sem að sjálfsögðu verður að njótmæla af hálfu íslenzkra stjór-arvalda af ein- beittri lestu og alvöru. En pótt svo væri, að Vals tiltekt- irnar yrðu fóðraðar með lagakrókum og bjargað úr lögleysudýinu — þá verður móðgunin, sem hér hefir sýnd verið islenzku þjóðerni, aldrei burtu skafin. Islenzki fáninn bláhvíti er orðinn miklum meirihluta þjóðarinnar tákn hins íslenzka pjóðernis, þótt eigi sé löggiltur og engn síður viðkvæmt mál en löggiltir fánar annara þjóða eru þeim. Fyrir stórmiklum meiri hluta þjóð- arinnar er það svo, að honum finst þjóðerni sínu misboðið, þegar fán- anum er misboðið. Svo er það og tjáir því eigi að neita. Og enginn vafi er á því, að í aug- um þeirra Vals-manna hefir fáninn verið hið sama — tákn íslenzks þjóðemis — og pess vegna með hann farið eins og gert var. Dettur nokkurum manni í hug, að Valsmenn hefðu farið að gera út her-tökubátinn, ef í afturstafni kapp- róðrarbátsins hefði veiið dreginn upp vasaklútur Einars Péturssonar eða »svunta kærustunnar«, eins og J. Ól. alþm. kemst að orði? Nei, siður en svo! Og ef vasaklútur hefði verið, dettur þá nokkurum manni í hug, að orðið hefði orsök þeirra tíðinda í landi, sem raun varð á? Það nær eigi neinni átt! Nei, á bak við öll þessi tiðindi liggur fyrst og fremst þetta: Fáninn er þjóðernis-tákn vort og þjóðernis- tilfinningu vorri var sár móðgun sýnd — með a f r e k i n u, Þetta er það, sem kveikt hefir gremjubálið í hjörtum íslendinga um land alt. Var það mjög illu heilli, að Vals- menn skyldu verða til þessa verks, því að nú leit svo út, sem misklíða- öldurnar milli vor og Dana mundi lægja, þar sem það var eindreginn vilji orðinn þjóðarinnar að leggja á hilluna fyrst um sinn aðal-deiluefnið: Sambandsmálið. En gott er til þess að vita fyrir oss, að ef nýtt skæru-bál verður úr þessu milli þjóðanna, þá eru það eigi vér, sem upptökin eigum, Nii veltur alt á því, hvað hin danska stjórn segir um Vals-tiltektirnar, hvort hún lýsir vanþóknun eða vel- þóknun á hinu framda verki. Geri hún hið fyrra og láti sjá það í framkvæmdinni, þá megum vér því vel una. En verði hitt uppi á teningnum, virðist það ótvirætt benda til þess, að ný stefna sé i upprás sunnan um haf frá Eyrarsundi — skilgetin systir þeirrar, sem gagnvart Finnum er beitt af Rússa hálfu og — eftir því sem Danir sjálfir halda fram — einnig þeirrar, sem landar þeirra eiga við að búa á Suður-Jótlandi. Og er þá að taka því eins og mbnnum sæmir. 17. júní. En hvað sem öðru líður, þá er eitt, sem alþingi í sumar má eigi undir höfuð leggjast. Það verður að Tbggilda islenzka fánann eins vítt frekast leyfir. Þá er ekkert til lengur, er tálmi því, að hann verði upp tekinn á allar fánastengur þessa lands. Stefnum að því! og valdsvið þess Carl Kuchler er væntanlegur hingað til Reykja- vikur þ. 28. júní ásamt dóttur sinni. Hann er nú staddur á Færeyjum, fer þaðan þ. 18. júní á Ceres til Seyðisfjarðar, dvelur þar frá 21. til 26. júní og kemur svo hingað á Skálholti. Héðan ætla þau feðgin að fara gangandi til Þingvalla. Geysis, Heklu og Eyjafjalla, fara svo norður til Akureyrar þ. 3. ágúst, og ætla gangandi þaðan til Mývatns. Heim fara þau aftur þ. 30. ág. á Ingólf frá Akureyri. Þessa ferð fer Kuchler á eigin spítur, í því skyni mest að kynna iandið dóttur sinni. Kilchler hefir jafnan verið mjög vinsamlegur í vorn garð, gert mikið tii að auka þekk- ingu á íslandi út um heim. Slikum mönnum sæmir oss að taka vel á móti og sýna góða gestrisni, hvar sem kö"s \ í gær var 102 ára afmæli Jóns Sigurðssonar. Þess var minst hér í bæ þegar frá morgni með því,. að dregnar voru veifur á stöng um allan bæ. En sá var munur frá fyrri árum, að í gær sást ekki einn einasti dansk- ur ýáni um alla borgina, nema hvað sagt er, að 2 klst. um morguninn hafi hann sést a hegningarhúsinu, en síðan yerið dreginn piður. Var þetia au5Y.itaÖ "^^ 5var við tiltektunum 12. júní, sællar míntí- ingar. Opinberar byggingar drógu eng an fdna á stöng, og svo var og um nokkura kaupmenn, en víðast hvar blasti sá bláhvíti við loft. Skaftaði bærinn i hreinum íslenzkum litum á 102 ara afmæli Forseta, og hefir aldrei sómt sér betur. Til stóð, að efnt yrði til hátíða- brigða á íþróttavellinum um kvöld- ið og eins, að söngfélagið 17. júní syngi úti, en hvorttveggja fórst fyrir af óviðráðanlegum ástæðum. En með því, að leitt þótti, að eigi yrði af- mælisins minst eitthvað sérstaklega og bdist við, að almenningur mundi lítt una þvi — tók stjórn stúdenta félagsins sig til síðari hluta dags og gekst fyrir skrdðgöngu að minnis- varðanum á Stjórnarráðsblettinum um kvöldið kl. 9. Hófst lúðrahljómur á Austurvelli kl. S1/^, en siðan gengið í skrúð- göngu með íslenzka fána í fylking- arbroddi um Kirkjustræti, Aðalstræti og Austurstræti upp að minnisvarða. Var þar saman kominn mikill mann- söfnuður. Upp við minnisvarðann mælti Ölafur Björnsson ritstjóri nokkur orð fyrir minningu Jóns Sigurðsson- ar1) og var undir tekið með ferföldu húrrahrópi. Síðan mælti formaður Stúdentafélagsins, Halldór Jónasson cand. fyrir minni ísleuzka fánans og var hrópað fyrir honum ferfalt húrra. Loks var íslands minst með ferföldu húrra. En í milli lék lúðraflokkur- inn ættjarðarlög. Var svo aftur gengið í skrúðgöngu niður á Austurvöll og skildu menn þar. Stúdentafélagið lét Ieggja vegleg- an pálmaviðarsveig, með bláum pg hvítum silkibðndum, framan á minn- isv'atðann. Ymsar verzíanir í bænum skreyttu glugga sína fagurlega íslenzkum litum og höfðu frammi myndir og smástyttur af Jóni Sigurðssyni. Flest- ar verzlanir voru Iokaðar síðari hluta dagsins. í Nýja Bíó var auk venju- legra mynda sýndar skuggamyndir frá Fánadeginum (12. júní) og að lokum stór mynd af Jóni Sigurðs- syni. Var henni tekið af miklum fögnuði og lófataki. Yfirleitt mátti segja, að 17. júní væri veglega minst í gær, en lengst munu menn samt minnast þess, hve mikið var um þann b 1 á h v í t a og lítið um þann rauðhvita. x) Þess er rétt að geta, að eldri menn og sjálfsagðari miklu til að minnast For- seta, synjuðu, er þeir vorn Deðnir, með þvi að bundnir vorn flestir á Bókmenta- félagsfundi og þ e s s v e g n a tók Ó. B. að sér — á siðustu stuadu — að segja nokkur orð. Prestskosningin um Holt undir Eyjafjöllum fór fram laugardag 14 þ. m. og var Jakob Óskar Lárusson kosinn með 199 atkv., sira Kjartan Kjartansson hlaut 8, eitt atkv. ógilt. Trúmála-hygleiðingar frá nýguðfræðilegu sjónarmiði. XI. Jesús Kristur guðs sonur. (SíSari hluti). Postulatímabilið skildi við hina miklu vandaspurningu um guðs sonerni Jesú Krists óútkljáða. En kirkjan gat ekki látið þar við sitja. Fyr eða síðar varð bún að taka spurninguna upp til ræki- legrar meðferðar, það því fremur sem þegar áður en postulatímanum lýkur er tekið að bóla á kenningarstefnum, sem gátu beint orðið háskalegar fyrir hina ungu kristni, næðu þær að festa rætur meðal manna. Þegar hór er komið sögunni hafði spurningin um guðs-sonernið að nokkru leyti breytt viðhorfi. Þetta orsakað- ist af því, hversu megináherzlan í með- vitund safnaðanna hafði smámsaman, eftir því sem leið á postula-tímabilið, færst yfir á guðlegu hliðina á persónu Krists. Var það eðlileg afleiðing þess, að trúarefniðer nú: guðs sonur, hafinn til dyrðar, miklu fremur en guðs son- ur, opinberaður í holdi. Nú er ekki lengur spurt um það, hvernig maður- inn Jesús geti jafnframt verið guðs sonur, heldur um hitt, hvernig guðs sonurinn Kristur hafi jafnframt getað verið maður. 1 þeirri mynd taka hinir svo uefndu Gnóstikar spurninguna til meðferðar. Og þeir sjá enga leið til að sameina þetta tvent, svo að niður- staðan verður sú, að þeir neita m an n - d ó m i Krists. Hann hafi að vísu birzt á jórðu í manns líkama, en að réttu lagi hafi þetta verið einber sjónhverf- ing. En þeirri niðurstöðu gat kirkjan ekki unað. Svo sannfærðir sem kristnir menn voru nú orðnir um, að »skylt só að hugsa um Krist svo sem um guð, svo sem dómara lifenda og dauðra« — eins og komist er að orði í elztu kristilegu pró dikuninni, sem til er utan nýja testa- mentisins (hinu svo nefnda ' s í ð a r a Klemensarbrófi) — vegna þess starfs, sem hann hafi leyst af hendi, þá var sannur manndómur hans altof augljós og áþreifanlegur til þess, að nokkur skynsemi þætti í því að synja fyrir hann. Kirkjan var um þessar mundir orðin aðallega heiðingja kirkja, sem átti erfitt með að átta sig á kristindómi Páls, svo mjög sem þar gætti gyðing- legra hugtaka. Aftur á móti var guð- fræði Jóhannesar guðspjallsins miklu aðgengilegri hugsun þeirra kristinna manna af heiðinglegri rót, sem nú voru orðnir langsamlega meiri hluti í söfn- uðunum, auk þess sem hugmyndin um hið guðlega »orð«, sem þar var að finna, var einmitt ein af uppá- haldshugmyndum þeirra tíma, bæði innan og utan kirkjunnar, einkum með- al Stóumanna. Til þessarar hugmynd- ar, eins og Stóuspekin fylgdi henni fram, gripu því trúvarnarmenn 2. ald- ar fegins hendi, til þess að sanna mönu- um hve vel það gæti farið saman, að Kristur væri hvorttveggja í senn guðs sonur og sannur maður : Kristur só guðs sonur af því að »orðið« (þ. e. hin guðlega alheimsskynsemi, sem eftir skoðun Stóumanna átti að hafa skilið sig frá guðdómnum, til þess að starfa í heiminum) hafi tekið sér bústað í honum. Þetta guðlega orð só »guð«, af því að það sé útgengið frá guði. Því só Jíka Kristur guð; þó ekki í algerðri merkingu, því að í algerðri merkingu só ekki nema e i n n guð, faðirinn. Kristur sé óæðri guð, annar í röðinni eða »hinn annar guð«. Sam-

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.