Ísafold - 06.09.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 06.09.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verð árg. ||| 4 kr., erlendis 5 kr. eða ljdollar; borg- ist fyrir miðjan júli erleiiíis fyrirfram. |l| Lausasala 5 a. eint. ISAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in só til útgefauda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjóri: Óiafus* Bjðpnsson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavík, laugardaginn 6. sept. 1913 71. tölublað I. O. O P. ^'4959. Alþýoufél.bókasafn Templaras. 8 kl. 7-P Augnlaikning ókeypis i Lækjarg. 2 mvá. ?¦ -8 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 1 8 Bæjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 7 Bæjarpjnldkerinn Laugav. 11 kl. 12—8 og ¦> 7 Eyrna- nef- halslækn. ók. Pósth.str. UA fir > ¦ & tslandsbanki opinn 10—2'/t og B'/i—7. K.F.U.M. Lestrar-og skrifstofa 8árd.—10 tftl. Alm. fundir fid. og sd. 8'/i aiod. Landakotskirkja. Ounsþj. 9 og 8 4 h«l» «ra. Landakotgspltali f. •jnkravitj. 11—1. Landsbankinn ll-2«/i, 6»/t—8'/i- Bankast.j. 12-2 Landsbókasafn 12—3 og 5-8. Útlan 1—8 Landsbúnaöarfélagsskrifstofan opin fra d 2 Landsféhiroir 10—2 og B—8. Landsskialasafnio hvern virkan dag kl. 12 -2 Landsslminn opinn daglangt (8—9) virka riaga helga daga 10—12 og 4—7. Lækniner ókeypis >ingh.str. 28 þd. og ftfd. lr 1 Náttúrugripasafnio opið l'/i—Si1/* a sunnrj í Samábyrgð Islands 10—12 og 4—8. Stjórnarraosskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsimi Reykjavikur Pósth.8 opinn daglnngt (8—10) virka daga helga daga 10—9. Tannlækning ókeypis Pósth.str. 14Bmd. 1) 12 Vifilstaoahælio. Heimsókt-artimi 12—1 Þjóomenjasafnio opio & hverjum degi 12- 2. Nýja Bíó sýnir í kvöld og næstu kvöld: Aukamynd. Björgvin. Hvífa amdáffin. Norræn listmynd í 50 atriðum. Urræðin í samgöngumálinu. Það hefir farið svo, sem Isajold gerði ráð fyrir á miðvikudag, að ræzt hefir úr öngþveiti því, er Sam. fél. ætlaði að stofna alþingi í um úrræði í samgöngumálinu, með mánudags- skeytinu víðfræga. Sí mánudagur verður áreiðanlega ekki oss til mæðu. Miklu fremur virðist þetta skeyti ætla að verða að hæfilegu og bitru vopni á Sam. fél., svo sem verðugt var. Eins og getið var í síðasta blaði símaði ráðherra þegar, fyrir tilmæli samgöngumálanefnda alþingis, til Björgvinjarfélagsins og spurðist fyrir um,hvort það vildi ganga að 2 ára samn- ingi um strandferðir þær, er það gerði tilboð um til 5 ára. Svar kom um hæl. Kvað fél. ekkert til fyrirstöðu að semja fyrir 2 ár, og bæta við einhverjum höfn- um (á Húnaflóa), svo sem fram á hefir verið farið. Tilboð Björgvinjnrfélagsins er á þá leið, að 2 skip á stærð við Flóru, og með sama útbúnaði, fari 14 ferð- ir alls að sumrinu á Y2 mánaðar fresti, annað frá Rvík vestur, norður og austur um land, en þaðan til Noregs 7 ferðir alls, hitt frá Bergen, austur, norður og vestur um land til Rvk., en þaðan suður um land til Austfjarða og síðan til Bergen. Fyrirhugaðir við- komustaðir eru: Fáskrúðsfjörður, Eski- fjörður, Norðfjörður, Seyðisfjörður, Vopnafjörður, Húsavík, Akureyri, Siglufjörður, Sauðárkrókur, einhver höfn á Húnaflóa, ísafjörður, Önund- arfjörður, Dýrafjörður, Bíldudalur, Patreksfjörður, Stykkishólmur, Vest- manneyjar. Auk þessara sumarferða býðst fé- lagið til að fara 5 vetrarferðir með viðkomustöðum á Austur-, Suður- og Vesturlandi, en ekki á Norðurlandi. Fyrir þessar ferðir fer félagið fram á 30 þús. kr. árlega. Þær eru horfur í þinginu, að þessu tilboði verði tekið með nokkurum breytingum á áætlun, og, ef svo lízt, bætt við einu strandferðaskipi, aðal- lega til vöruflutniuga. Með þessu móti eru fengnir all- góðir og vel við unandi strandferða- kostir næstu 2 ár. Þótt eigi verði þær eins góðar, þessar strandferðir, eins og beztar hefðu getað orðið, einkum fyrir af- skektari hafnir, tjáir landsfólkinu ekki að fárast yfir því. Aðalatriðið var að sýna Sam. fél. fram á, að vér vær- um eigi upp á það komnir. Og það hefir tekist mjög vel, eftir því sem sakir stóðu, eftir því hvað í eindaga var komið. Það óhapp henti Ed. í gær, að rígbinda alla styrkveiting til Eimskipa- félags íslands við, að félagið taki þeg- ar að sér strandferðir árið 1916. Þessi samþykt stafar vafalaust af mis- skilningi hjá deildinni. En svo er sem sé mál með vexti, að þetta skil- yrði getur orðið til þess að kyrkja Eimskipafélagið í fæðingunni, alveg eins og til var stofnað af Sameinaða félaginu. Boðsbréfið til félagsstofnunarinnar er bundið við þetta tvent, a ð félagið að svo stöddu taki ekki að sér strand- ferðirnar, og a ð alþingi styrki félagið þegar í byrjun. En með samþykt Ed. er brotið móti einu aðalatriðinu í boðsbréfinu og þar með kipt undan félagsstofn- aninni einni grundvallar-stoðinni. Enginn má samt skilja orð vor svo, að vér séum því mótfallnir í sjálfu sér, að Eimskipafélagið taki að sér strandferðirnar, síður en svo. Vér teljum þvert á móti sjálfságt að Eimskipafélagið taki að sér strand- ferðirnar á sínum tíma. En að svo komnu máli má eigi gera strandferð- irnar að úrslitaskilyrði fyrir styrk- veiting, vegna þess, nð það kippir al- veg undirstöðunni undan hlutafjár- loforðum landsmanna. Ef þessu skil- yrði er haldið til streitu, er það sama sem að gera að engu hin mörgu hlutafjárloforð. Það yrði þá að hætta við þetta félag og stofna af nýju til annars félags. Vér þykjumst vita, að eigi hafi verið tilætlun deildarinnar að svo færi og eý Efrideildarmenn sannfærast um, að þessar verði afleiðingarnar, teljum vér víst að þeir greiði öðruvísi at- kvæði um þetta atriði áður en málið verður til lykta leitt. Þeir munu ekki vilja verða til þess að »skemta skr.......«• Út um landið hefir »símskeytið góða« eins og áður er getið orðið til þess, að þó nokkru af nýjum hlut- um hefir verið lofað. En um það hefir verið nauðalítið hér í höfuðstaðnum. Enn eru þó hokkurir kaupmenn eftir, sem enga hluti hafa tekið í Eimskipafélaginu, þótt furðulegt sé. Nú ættu þeir eigi lengur að láta á sér standa. Ef þeir þverskallast enn, þá fer viðskiftamönnum þeirra, þ. e. þjóðinni, að ofbjóða! Fáninn í Efrideild. í dag var fánafrv. afgreitt til 3. umr. i Ed. formerkislaust. Ráðherra lagðist móti frv. Eirikur Briem bar fram rökstudda dagskrá um að afgreiða ekki fánamálið á þessu þingi, en hún var feld með 7 : 6. Þessir 6 voru: Steingrímur, Guðj., Júlíus, Þórarinn, Einar J. og Eirikur. Samþykt var með 7:5 að skella /flKíís-formerkið framan af orðinu fáni. Fyrsta grein samþ. með 7: 4 og málinu visað til 3. umr. með 7:4 atkv. Fánavinirnir 7 í Ed. eru: Björn Þorl., Guðm. Björnss., Jón Jónatanss., Hákon, Sig. Eggerz, Sig. Stef. og Jósef Björnsson. Haldi þessir 7 menn saman við 3. umr., og er engin ástæða til að efa það, þá kemst fánafrv. sennilega fram með góðu fylgi þingsins — ýormerkislaust. Frá alþingi. Bannbreytingin. Meirihluti nefndar þeirrar í Ed., sem kjörin var var til að athuga bannbreytinga-frv. L.H.B., hefír komist að þeirri niður- stöðu að veita »ræðismönnum fram- andi ríkja, sem þar hafa fæðingar- rétt«, heimild til að flytja frá útlönd- um einu sinni á ári áfengisforða, er nemi alt að 800 lítrum, til heimilis- þarfa sinna um 1 ár í senn. »Þó má áfengið ekki hafa meira í sér af áfengisvökva en 15%«. Öllum öðr- um skal bannaður innflutningur eða flutningur úr skipi í annað skip eða úr skipi í land. I meiri hluta eru G. Björnsson, Björn Þorláksson (skrifari og fram- sögum.), Sig. Stefánsson (með fyrir- vara) og Jón Jónatansson (með fyrir- vara). í minnihluta er Sig. Eggerz. Hann vill enga tilslökun láta gera frá hin- um gildandi bannlögum. Reykjavíkur dómkirkja. Fjárlaganefnd Ed. flytur svo látandi þingsályktunartillögu: Efri déild alþingis ályktar að skora á stjórnina að hlutast til um, að Reykjavikurdómkirkja verði sett undir umsjón og eftirlit biskups, og að sama skipun komist á reikningshald hennar, sem fylgt er við aðrar kirk- jur landsins. Að eins ísl. texti: Þeir Bj. frá Vogi, Benedikt og Skúli flytja frumv. um að hætt skuli að gera opinberar þýðingar á dönsku af ís- lenzkum lögum. Tóbakssölubanu. í N.deild kom á öndverðu þingi fram frumv. um að banna sölu á tóbaki til barna og unglinga. Nefndin í því máli (Sig. Sig., Matth. ÓL, Halld. St., Skúli og Einar) hefir út af því frv. borið fram svo látandi þingsályktun: Neðri deild alþingis ályktar að skora á landsstjórnina að hlutast til um, að fræðslumálastjórn landsins afli sér upplýsinga um tóbaksnautn ungm. og barna um land alt, og einkum í ungmenna- og barnaskólum lands- ins, svo og um áhrif þau, er tóbaks- nautn virðist hafa á andlegan og lík- amlegan þroska barna og ungmenna, og hverra tóbakstegunda einkum er neytt, og að fræðslumálastjórnin leggi fyrir stjórnina skýrslur þær, er hún fær um þetta efni, ásamt bending- um til umbóta, ef hún álítur þess þörf. Pánamálið. Þess var getið í síðasta blaði, að meiri hluti fána- nefndar Ed. vildi samþykkja fánafrv. og þar af 3 formerkislaust. Minnihl. nefndarinnar telur einn mann, Stgr. Jónsson. Hefir hann látið frá sér svofelt ágreinings-álit: »Eg hefi eigi getað orðið með- nefndarmönnum mínum samferða í þessu máli. Eg lít svo á að það sé ekki heppilegt fyrir þjóðina og held- ur eigi fyrir sjálft fánamálið að frum- varpið gangi fram á þessu þingi. Málið stendur i svo nánu sam- bandi við sambandsmálið, að mjög örðugt er að greina þar á milli. Auk þess er málið mjög viðkvæmt til- finningamál, bæði fyrir Dani og ís- lendinga, ekki sízt fyrir Dani. Frumvarpið er svo óákveðið og óljóst orðað, og úr því bætir breyt- ingartillaga meiri hlutans ekki, að óttast má að iðulega muni rísa upp ágreiningur milli landanna um notk- un hins nýja fána, og mundu þau ágreiningsatriði jafnan verða mjög óþægileg. Það er því brýn nauð- syn, að í fánalögunum séu greinileg og ótvíræð ákvæði um notkun fán- ans, þar sem tekið er fult tillit til allra gildandi lagaákvæða, svo ótví- ræð, að ágreiningsatriði í einstökum tilfellum séu útilokuð, svo sem frek- ast- er unt að gera slíkt með lögum. Þá virðist mér óviðkunnanlegt, að eg ekki segi ókurteist, að konungur skuli ekki hafa tillögurétt um gerð fánans, eða notkun hans, því það er þó alkunnugt, að fánar flestra landa eiga rót sína að rekja til konungs- valdsins og standa í nánu sambandi við það. Fáninn er miklu fremur veldis en þjóðernismerki. Hin eðlilegasta og heppilegasta leið til þess að leysa úr þessu vandamáli er að minni hyggju, að þingið vísi því til stjórnarinnar með áskorun um að ráðherra beri málið upp fyrir hans hátign konunginum og fái sam- þykki hans til að leggja fyrir næsta alþingi frumvarp um fána íslands. Með því er bygt fyrir ágreining milli þjóðanna út af þessu mál og alþingi sýndi þá konunginum skylduga kurt- eisi. Eg mun því bera fram í háttv. deild tillögu um að vísa máli þessu til stjórnarinnar*. Eins og menn sjá, eru ástæður minnihl. veigarýrar, og því vonandi, að Ed. styðji fánafrv. formerkislaust. Fjárlögin í Efrideild. Fjár- lögin voru til 2. umræðu í Ed. og stóðu umræður frá kl. 11 Va árdegis til kl. 2 í nótt. Töluverðar breyt- ingar voru gerðar á frv. Nd. þar meðal lávarðanna. Hér skulu taldar helztu breytingarnar: Fjárveitingin til eftirlits með fiski- veiðum í landhelgi úr landi færði Ed. niður úr 10,000 kr. árlega niður í 4500 kr. með 11 atkv. gegn 1 (Jón Jónatansson). Tillagið til Heilsu- hælisins vildi fjárlaganefnd færa nið- ur um 1000 kr. hvort árið, en sú tillaga var feld með 7 : s (Fjárlaga- nefndin). Utanfararstyrkur tií Rögn- valds Ölafssonar 1200 kr. samþ. með 12 samhlj. atkv. Felt var að fella niður 400 kr. persónulega launaviðbót við Jón Þor- láksson landsverfr. með 9 : 2 (Hákon Björn Þorlákss.). Fjárveiting til brúar á Jökulsá á Sólheimasandi 78000 kr. var feld með 7 : 5 (Hákon, Jón Jónatansson, Jósef, Jálíus og Sig. Eggerz). Brú á Bleikdalsá feld með 10:1 (Jón Jónatansson). Þjóðvegur í Austur- Skaftafellssýslu feldur með 9 : 3 (Hákon, Jón Jónatansson, Sig. Egg.). Fjárv. til Eskifjarðar vegar éooo kr. breytt í 3000 kr. til vegarins um Völlu í Suður-Múlasýslu. Fjárv. til þjóðvegar frá Bitrufirði um Korrsár- dal að Gilsárbotni féld með 9:4 (Guðjón, Jón, Júlíus, Þórarinn). Brú á Þverá syðri feld í einu hljóði. Svofeld athugasemd við fjárveiting til Eimskipafélags Islands sþ. með 11 samhlj. atkv.: »Styrk þenna er stjórninni einungis heimilt að veita Eimskipafélagi íslands, ef það kemst á fót og tekur til starfa 1915 og ef samningar takast við það um strand- ferðir eigi síðar en 1916«. Felt var með 7 : 6 að lækka styrk til bátaferða á Breiðaflóa úr 9000 kr. niður í 7000 kr. Samþ. með 10 samhlj. atkv. að hækka styrk til báta- ferða úr Vík á Eyrarbakka úr 4800 upp í 6000 kr. Sþ. með 9 samhlj. atkv. að lækka styrkinn til Hvítár- báts úr 800 kr. niður í 600 kr. Samþ. með 9 samhlj. atkv. að veita 300 kr. árl. til mótorbátaferða milli Patreksfjarðar og Rauðasands. Felt með 11 samhlj. atkv. að hækka laun símastarfsmannanna Pauls Smiths og Gísla J. Ólafssonar. Samþ. með 11 samhlj. atkv. að veita 14000 kr. til kaupa á símstöðvahúsi Ákureyrar. Tillaga um að veita 20,000 kr. til viðgerðar Rvíkur-dómkirkju feld með 12 atkv. TiIIaga um að færa námsstyrk há- skólans, 8500 kr. niður í 7200 kr. samþ. með 7 : 4 (G. B., Sig. Egg., Hákon, Einar), og húsaleigustyrk úr 4000 í 3600 sþ. 7 : 4. Tillaga um að veita 500 kr. hvort árið til þess að undirbúa efnisskrá yfir islenzk lög að fornu og nýju, sþ. með 11 samhlj. Persónuleg launaviðbót (200 kr.) til Geirs Zoéga yfirkennara, sþ. með 10 : 1 (Sig. Egg.)- Fjárveiting til aðgerðar á gamla skólahúsinu á Hólum (5150 kr.) sþ. með 7:3 (G. B., Hákon, Guðjón). Fjárv. til að reisa peningshús á Hól- um alt að 12,000 kr., sþ. með 7 : 2 (Hákon, Sig. Egg.). Hækkun á fjárv. til kvennaskólans í Rvík úr 1500 kr. upp í 1675 sþ. með 10 : 1 (Hákon). Hækkun á styrk til Blönduóss-kvenna- skóla úr 3000 kr. upp í 3600, sþ. með 10 atkv. Hækkun á launum 2. bókavarðar Landsbókasafnsins úr 1000 kr. upp í 1200 kr. sþ. með 7 : 1 (Sig. Egg.). Fjárv. til Lands- skjalasafnsins, til þess að láta afskrifa og ljósmynda skjöl í Ríkisskjalasafni Dana, og öðrum útlendum skjala- söfnum, er snerta ísland, 1000 kr. árlega, sþ. með 9 : 4 (Björn. Þork., Stgr., Jón og Sig. Egg.). Breyting á skáldlaununum, færsla frá fyrra ári yfir á bæði árin, sþ. með 10 atkv. og hækkun á skáldlaunum Guðm. Guðm., úr 800 upp í 1000 kr. ár- lega, sþ. með 7 : 4 (Stgr. J., Jósef, Þórarinn, Sig. Stef.). Tillaga um að Einar Jónsson mynda-

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.