Ísafold - 05.02.1916, Blaðsíða 1

Ísafold - 05.02.1916, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verð árg. 5 kr., erlendis 7l/2 kr. eða 2 dollar;borg- ist fyrir miðjan júlí ; erlendis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint ISAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in só til útgefanda ; fyrir 1. oktbr. og i só kaupandi skuld laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjóri: Dlafur Björnsson. Talsími nr. 455. XLIII. árg. Reykjavík, laugardaginn 5. febrúar 1916. 9. tölublað AlþýBnfél.bókasafn Templarns. 8 kl. 1—9 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daf?a 11—8 Bœjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og i -9 Bæjargjaldkerinn Laufásv. 5 kl. 12—8 og 5 íslandsbanki opinn 10—4. KJ\TJ.M. Lestrar-og skrifstofa 8 árd.—10 »i»d. Alm. fundir fid. og ad. 8*/i siod. Iiandakotskirkja. ftuðsþj. 9 og 6 á helgvum Jjandakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn 10—8. Bankastj. 10—12. Iiandsbokasafn 12—8 og 5—8. Útlan 1—8 Tjandsbúnaoarfélagsskrifstofan opin fra Í2— 2 Landsféhiroir 10—2 og 6—«. Iiandsskjalasafnio hvern virkan dag kl. 12—2 Landssírnmn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10—12 og í—1. Nattúrugripasafnio opio 1'/«—2'/« * sunnud. Pósthúsio opio virka d. 9—7, sunnud. fi—1. Samabyrgo Islands 12—2 og 4—6 Stjórnarraosskrifstofnrnar opnar 10—4 dagl. Talsfmi Beykjavlknr Posth.8 opinn daglangt 8—10 virka daga, helga daga 10—9. Vinlstaoahælio. Heimsóknartimi 12—1 Þjöomenjasafnio opio sd., þd. fmd. 12—2. aiiríTimiTirttitiirrTrrri Klæðaverzlun H. Andersen & Sön.fi Aðalstr. 16 Stofnsett 1888. Simi 32. | þar eru fötin sanmuð flest þar eru fataeMn bezt. nri íÉii mmrmi n rrrrrE Hæst verð greiðir kjötverzlun E. Milners, Laugavegi 20 B, fyrir nautgripi, eldri og yngri, einnig kálfa. Borgað samstundis. Flano 01 lypl flöt og upprétt, frá H. Hindsbergs konurigl. hirðhljóðfærasmiðju í Kaup- mannahöfn. Sérstaklega ágæt, ódýr og hæfileg í hús hér eru smáflýge þaðan. Hljóðfærin hafa hlotið ein- róma lof og 1. verðlaun á sýning- unni i London 1909. Borgunarskilmálar ágætir. Einkaumboðsmaður íyrir ísland. Yigfús Einarsson, bæjarfógetafulltrúi í Reykjavik. Erindi um duíræn eftii flytur Tlermann Jónasson sunnudaginn 6. þ. m. kl. 5 síðdegis í Bárunni. Verða þar sagðar ýmsar mjög merkar sagnir og draumar. Eru sagnirnar allar islenzkar og nær undantekningarlaust frá síðustu tim- um. Mikla athygli mun vekja vott- festur draumur frú Guðrúnar Er- lingsson, um frásögn Þorsteins Er- lingssonar, sem hana dreymdi 3. jan. 1916 og rættist viku síðar. Meðal annars verður og sagður draumur, sem Hermann dreymdi 17—r8 dögum eftir að ráðherrafrú Ragnheiður Hafstein dó, og fleira er stendur í sambandi við hann. Allar sagnirnar óþektar áður. Inngangur 50 aurar. Aðgöngunnðar verða seldir i dag í Bókverzlun ísafoldar og Sigf. Ey- mundssonk og við innganginn. Skilnaðartal íDanmörku. Þess var lauslega getið hér i blað- inu um daginn, að íslandsmál hefðu verið á dagskrá í Atlantseyjafélaginn danska fyrir skömmu. Finnur Jónsson prófessor hafði flutt erindi um íslenzk stjórnmál og meðal annars hafði hann látið í ljós þá skoðun, að fæstir íslendingar mundu æskja skilnaðar, þar sem ís- land væri enn eigi fært um að vera án sambands við sér stærra ríki. En þessu hafði dr. Valtýr Guð- mundsson andæft, eftir því sem segir í dönskum blöðum og stað- hæft, að unnið væri að skilnaðar- markinu hér á landi með ráðnum hug og meira að segja þegar ákveð- ið, að skilnaðurinn eigi að komast í framkvæmd árið 1930 — á þúsund ára afmæli alþingis. Með þessum formála hafði hann talið mjög á Dani og einkum ríkisþingið fyrir afskiftaleysi um islenzk mál og látið þá áskorun fylgja, að á þessu yrði breyting og betur höfð augu á því, sem hér væri að gerast — frá danskri hálfu. Um sjálft skilnaðartal þeirra land- anna tveggja í Atlantseyjafélaginu skal eigi farið mörgum orðum. Það sem nú er að gerast hér í landi og von- andi verður framhald, af er það, að reynt er að vinna af kappi að því af góðum' mönnum, að hin islenzka þjóð nái sem mestu efnalegu og andlegu sjálfstæði, komist úr kútn- um og geti sem bezt staðið á eigin fótum. Þessi sjálfstceðisstefna er að grafa meira og meira um sig í hug- um landsmanna og mun vaxa þrótt- ur og megin, ef eigi er spilt sam- komulaginu innanlands, með óþarfa þversumskap. En þar sem þvi nær allir stjórn- málamenn íslenzkir eru nú á einu máli um það, að deilumálin út á við skuli látin hvílast, virðist það nokk- uð furðulegt, að íslendingar skuli á dönskum vettvangi vera að burð- ast með allra-viðkvæmasta sambands- málið. Sé ummælum dr. Valtýs rétt lýst í dönskum blöðum hefir hann eigi sæmd af þeim. — Ef hann trúir sjálfur á, islenzkur maðurinn, að þetta sem hann er að segja sé satt og rétt, að íslendingar yfirleitt séu að búa sig undir skilnað, þá vitum vér eigi hvað kalla á þá framkomu að vera að hvetja Dani til þess að >passa upp á« að hefta i tima allar tilraunir íslendinga í þessa átt. En öðruvísi verða ummæli doktors- ins eigi skilin, ef rétt er með farið hjá dönskum blöðum. Haldi doktor- inn þetta um skilnaðaráhugann og starfsemi í þá átt vor á meðal, og telji hann fásinnu vera, þá á hann að snúa sér til samlanda sinna sjálfra og telja pá ofan af »vitleysunni«, en eigi að fara að vara hinn máls- aðilann við o. s. frv. >Patriotisktf, er það verk að minsta kosti ekki. Trygging fyrir að fá vandaðar vörur fyrir lítið verð, er að verzla við V. B. 7i. Landsins mestu birgðir af: Vefnaðarvörum Pappír og ritföngum Sólaleðri og skósmíðavörum Pantanir afgreiddar um alt ísland. Heildsala. Vandaðar vörur. Smásala. Ódýrar vörur. Verzlunin Björn Kristjánsson, Reykjavík. Símnefni: „Business" Símar 550 á 283. Jón Síverfsen assssm íngóifssfræfi 10 vfCeilósala í íínum, nefjagarni, Roéíum Ressians o. s. Jrv. ^ímðoéssaía i *3í o l u m & S a 11 i. kæna íslenzka pólitík, framsýni þina verð eg að viðurkenna* — hrópar Berlín um leið og hann hellir sér yfir eftirgefanleik dönsku stjórnanna í þessu máli, i fánamálinu og stjórn- arskrármálinu, er Zahle-stjórnin í vor slepti skilyrðmu um afskifti ríkis- þingsins af uppburði sérmálanna. Svo mörg eru orð Berlins, sem aldrei virðist ætla á því að þreytast að reyna að æsa sína eigin litlu þjóð, sem vissulega vill reyna að vera sem minst upp aðra komin, upp á móti öllum tilraunum, enn miklu minni þjóðar, í þá áttina að sækja fram og koma undir sig fótum, þótt smá sé ,og fámenn, svo að sem minst þurfi til annarra að sækja. Sú er bótin að hingað til hefir Berlin eigi verið tekinn sérlega al- varlega af þeim stjórnmálamönnum Dana, sem ábyrgðina bera og svo verður og framhaldið væntanlega. Enda svo bezt fyrir alla framtíð- ar-sambúð þjóðanna. Þessi Atfanzeyjafélagsfundur hefir gefið vorum gamla >vinic Knúti Berlin kærkomið tækifæri til að hefja vehjulega samúðar- og sanngirnis- raust sina og ritar hann tvær all-lang- ar greinar í blaðið »Köbenhavn« með fyrirsögninni: >Stefnir að skiln- aði?< Ekki vill hann beint fallast á orð dr. Valtýs um árið 1930 sem fast- ákveðið skilnaðarár, en hitt er hann eigi í vafa um, að skilnaðar-starfið sé í fullum gangi hjá oss. Að svona sé komið, kennir hann skammsýni og fávizku danskra stjórna um íslenzka hagi og fer þó verstum orðum um Zahle-stjórnina, sem nú er við völd. Mesta skammsýnisbragðið þykir honum enn sem fyrri þetta, að nokkurntima skuli hafa verið tekið í mál að leyfa íslendingum að fá sinn eigin fána. Vill hann gera mjög litið úr landhelgis-takmörkun- inni á notkun hans, einkum þó, þegar íslendingar fari sjálfir að verja land- helgina með eiqin stjórnarskipum, sem eftii fána-úrskurði konungs geti farið um alla landhelgina undir islenzka fánanum. Muni þau naumast fara að draga hann niður, þótt þau þurfi að elta erlenda botnvörpunga rétt út fyrir linuna. Endirinn muni á þessu verða sá, að »dönsk stjórnar- völd sjá þann kost vænstan, til þess að komast hjá alþjóðadeilu-atriðum að útvega hinum íslenzka fána viður kenning hjá öllum ríkjum, sem full- komnum verzlunar- stjórnar- og flota- fána hvar sem er á höfum veraldar- innar*. >Og það ef til vill ekki svo fáum árum fyrir 1930« — með þeim erðum endar Berlin greinina. Annar þyrnir í augum Berlins; annar skilnaðarstarfs-votturinn er aukningin á landssjóðstillaginu til landhelgissjóðsins á þinginu í sum- ar — úr 5000 kr. upp í 20.000 kr. Hafi verið byrjað með fyrra tillaginu er hann kallar »hlægilega litið* bor- ið saman við sektafiilguna árlegu, til þess eins að gera Dani eigi óró- lega. En svo fært sig upp á skaftið eins og venjan sé í íslenzkum stjórn- málum gagnvart Dönum. >Ó, kæna, Trú og hermannalíf. iii. Nl. Bæiarstjðrnarkosningin. Stutt hugleiðing. Þá minnist höf. á sku^ahliðar trú- arlífsins, eins og það mótast á víg- stöðvunum, hvort heldur er tilfinn- inga-trúarinnar eða triiarinnar, sem sprettur að hættum þeim, sem her- maðarinn er staddur i. Aðalskugga- hliðarnar eru annars vegar hin megna hjátrú, sem er samfara vígstöðva- trúrækninni, hins vegar sú vöntun siðferðile^ra áhrifa, sem venjulega einkennir hana. Hið síðartalda vekur grun um haldleysi þessarar trúrækni, enda kvarti herprestar mjög alment yfir siðferði hermanna, og það ekki síð- ur trúhneigðra en annara. »Jafn fús- ir og þeir eru,< segir einn þeirra i bréfi til höf., »til að sækja guðs- þjónustur vorar, hvenær sem færi býðst, jafn skjótir eru þeir að leita uppi veitingastofur og vændiskvenna- hús, þegar komið er til einhvers bæjarinsc Þeir eru oft fljótastir til að vikna og vökna um augu á guðs- þjónustum, sem kærulausastir eru og léttúðugastir, bæði á undan og Hún fór eins og búast mátti við. Verkalýðurinn, sem stóð sameinaður (karlar og konur), kom sínum mönn- um að öllum (3); allir aðrir mjög sundraðir og áhugi enginn, engin pólitík með i leiknum, enda fjöldi hinna venjulegu atkvæða flokk- anna, einkum Sjálfstæðisflokksins, í verkamanna-samtökunum. Sérstak- ur kvenna-listi fekk engan byr. Þótt þannig væri dauft yfir kosn- ingum þessum, nema úr einni átt, gefa þær þó nokkuð tilefni til at- hugunar i ýmsan veg. Þær sýna fyrst, að ærið vafamál er það, hvort nokkur meining er í eftir. Reynslan synir, að »gamli Adam< sé ekki sá óvinurinn, sem auðveldast veiti að vinna bug á. í rauninni sé þetta skiljanlegt, eins og lífi hermanna sé háttað. Minnir höfundurinn í því sambandi á orðin, sem höfð eru eftir Vilhelm Bech, danska heimatrúboðs-leiðtoganum al- kunna, á guðræknissámkomu einni, þar sem umtalsefnið var dagleg bar- átta kristins manns gegn syndinnit »Það hefir verið sagt, að vér ættum að drekkja honum »gamla Adam« með daglegri iðrun og yfirbót. Eg hefi reynt að drekkja honum. En eg hefi lika daglega rekið mig á, að hann er syndur eins o% selur, porpar- inn!< Hafi öðrum eins manni og Bech reynst gamli Adam syndur, er sízt að furða þótt hermönnunum á vigstöðvunum reynist hann svo, og veiti erfitt að drekkja honum! Þá er hjátrúin meðal hermanna all-átakanleg og alls ekki farið i launkofa með hana. Sérstaklega er triiin á verndarqripi (amuletter) mjög algeng. Að bera á sér einhvern slikan grip á að vera óbrigðult verndarmeðal gegn dauðanum. Venjulega eru það ýmiskonar nisti, sem eiga að vera gædd þessum

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.