Ísafold - 25.11.1916, Blaðsíða 1

Ísafold - 25.11.1916, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar i i í viku. Verð arg. *, kr., erlendis «'v kr. eða í y^ dollar; borg- is't fjrrir miðjan júli erlendis fyrirfram. i Lausasala 5 a. eint. * ¦_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________' ISAFOLD r Uppsögn (skriíl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in sé til útgefanda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skold- laus vio blaðið. «^<MVW<MVMA ísafoldarprentsmiðja Ritst]órl: Dlafur Bjömsscm. Taisimi nr. 455 XLIII. árg. Reykjavík, laugardaginn 25. nóvember 1916. 90. tölublað. Ófriðar-annáll. 16. okt—5. nóv. Kaupm.höfn, 5. nóv. Hér á Norðurlöndum hefir mönn- um orðið einna tíðræddast um við- skifti Norðmanna og Þjóðverja. Eins og fyr er um getið, létu Norðmenn það boð út ganga 13. okt., að þeir bönnuðu stranglega kafnökkvum að koma í landhelgi sína, nema ef skips- höfn væri í sjávarháska. Þótt bann þetta næði til allra þeirra ríkja er í ófriði eiga, tóku Þjóðverjar þetta undir eins til sin, þótti banni þessu beint að sér. Var í blöðum þeirra svo að heyra, sem Noiegur gerði bann þetta eftir vís- bendiugu frá Bretum — og réttast væri nú að skoða Noreg sem ófull- veðja ríki, undir handarjaðri Bretans. Þeir góðu Norðmenn hlytu þó að vita það, að Þjóðverjar væru menn til þess og fyrir það gefnir, að borga fyrir sig í fullum mæli. Vítanlegt væri það, að Norðmenn hefðu selt skipastól sinn að miklu leyti á leigu, í flutninga fyrir herstjórn Samherja. Jafnframt þessu létu Bretar ánægju sina i ljós yfir gjörðum Norðmanna. Telja það vera hið rétta og sanna hlutleysi, að banna öllum kafnökkv- um í laadhelgi sína. — En fari svo að oístopi og ráðriki Þjóðverja leiði til ófriðar milli landanna, þáséþeim ekkert kærara, »v:rndurum smáþjóð- anna«, en styðja þá og styrkja eftir megni. Og i París létu blöðin einna ófrið- legast fyrir mánaðamótin. Þaðan bárust einlægar fréttir daglega, að gagnkröfur Þjóðverja til Norðmanna væru svo harðar, að ekki væri annað fyrir hendi, en friðrof milli land- anna. En það sanna er, að orðaskifti þeirra Norðmanna og Þjóðverja hafa ekki verið fyllilega auglýst almenn- ingi. Svar Þjóðverja upp á boðskapinn 13. okt. kom til Kristjaníu 21. s. m. Um leið skýrir þýzka sendisveitin i Kristjaníu frá, að sá áburður Norð- manna á Þjóðverja sé eigi sanngjarn, að þeir geri sér það að reglu að óþörfu, að sökkva þeim skipum er þeir komast í tæri við, í stað þess að þeir eigi að fara með þau í höfn. Afstaða Þjóðverja á hafinu sé þannig, að þeir geti ekki rekið skip norðan úr íshafi suður í þýzka höfn. — Norðmenn verði líka að taka tillit til þess, að Þjóðverjar heyi baráttu upp á lif og dauða, en fyrir Norð- mönnum sé ekki annað í húfi en litil fúlga af ófriðargróðanum. Þótt mikilsháttar blöð Frakka og Breta hafi gert mikið úr ófriðar- hættunni, hafa Norðmenn tekið öllu slíku tali með mestu stilliugu. Þeir hafa haldið þvl fast fram, að gerðir þeirra hafi i engu farið lengra en Svía i júní i sumar, er þeir bönn- uðu kafnökkvunum landhelgi sina. En þeir segji um leið, að ekki sé gott að vita, hvort himagangur Þjóð- verja sé sprottinn af því, að bann þetta geri þeim óleik i verunni, eða af því að þeir vilji koma i veg fyrir víðtækari bönn frá hendi Norðmanna, eða þá að þeir hreint og beint vilji ósátt á milli þeirra. Til þessa hafa þýzk blöð svarað, að bannið geri þeim engan óleik. En kala þann er þeir finni í boðskap Norðmanna gagnvart sér, geti þeir ekki samrýmt við algjört hlutleysi. En Norðmenn ítreka að bannið sé alment frá þeirra hendi, og komi ekki Þjóðverjum við frekar en öðr- um. Um hin góðu og vinalega boð Breta, um alskonar hjálp eftilófrið- ar kæmi, geta menn hugsað eftir vild. Þeir hafa nú 7 smáríkia undir vernd sinni, af þeim eitt óskaddað — Portugal, fjögur íir sögunni, og tvö — Grikkland, Rúmenía — langt komin. Meðan á öllu þessu umtali stend- ur, halda Þjóðverjar óspart áfram að sökkva norskum skipum. í október söktu þeir einum 20. Vátryggingar- verð þeirra var um 16 miljónir króna. — Hafa Norðmenn þá mist um 102 miljónir króna í skipum frá ófriðar- byrjun og 149 manns týnt lifi. Fregnir frá Kristjaniu 1. nóvbr. herma, að þá sé alment talið þar í landi, að öll ófriðarhætta sé um garð gengin í þetta sinn, samkomulag muni svo langt komið við Þjóðverja. Slikri fregn er tekið mjög fagnandi um öll Norðurlönd, því svo er álitið alment, að stjórnir Norðurlanda hafi á samfundum sínum bundist þeim fastmælum, að þau tóti öll eitt yfir sig ganga. Rúmenia. Allmikið skurk hefir Mackensen gert þar upp á síðkastið, og þykir Samherjom sárt að sjá hvernig fer fyrir liðsmönnum sinum þar. Þaun 17. okt. eru harðar ávítur í enska blaðinu Daily Chronicle til Sam- heja fyrir það, hve seint þeir hafi fengið skilning á, að Miðveldin ætli sér að gera algerlega út af við Rú- meniu. A þann hátt geti þeir hald- ið öruggir opinni leið til Miklagarðs. í Rúmeniu séu og miklar birgðir al matvöru og oliu, er komi Miðveld- unum í góðar þarfir. Ástæðurnar fyrir framkomu Konstantins Grikkja- konungs liggi í þvi, að hann sjái af- drif Riimeniu. — Telur blaðið fár- legt, hve aðgerðir Sarrails á Saloniki vigstöðinni séu daufar. Þ. 19. okt. hermir fregn frá Ber- lín, að þá séu RúmeDir hörfaðir al- gjörlega út úr Siebenbúrgen og inn fyrir eigin landamæri sín, og her- deildir Falkenhayns, er þar ræður Miðveldahernum, séu sumstaðar komnar alt að 12 km. inn í Rúmeníu. — I sama mund fréttist og þaðan, að Rússar væru farnir að vantreysta svo dug Rumena, að þeir væru fam- ir að dytta að vigbúnaði við borgirn ar Kitw og Odessa á Suður-Rúss- landi. Um sama leyti skrifar ráðuneytis- forseti Ástraliu, Hughes, í ensk blöð um Rúmeníu. Heldur hann því fram að ef Samherjar geti frelsað Rúmen- íu nú, þá muni þeir geta gert útaf við Austurríki-Ungverjaland í vor. Komist þeir inn í Austurríki á ann- að borð, þá séu þeir komnir Þjóð- verjum i opna skjöldu, þar eð eng inn vígbúnaður sé milli þeirra landa. Vist sé um það, að nú sé Rúmenía orðin Samherjum þung byrði, i stað þess að hún átti að létta undir með þeim. Eflaust hafi verið ætlast til þess, að Rúmenir kæmu norðan að Búlgaríu, jafnframt sem Sarrail kæmí sunnan að. En Rúmenir skildu ekki hiutverk sitt er til kom. Þeir skeyta lítið um Dobrudscha, en ráðast inn í Siebenburgen. Skíija mætti aðferð þá á þann hátt, að í Siebenburgen búa undirokaðir Rúmenir, og átti þið að vera hugsjónin, sem bæri þá áfram í ófriðnum, að frelsa þessa landa sina undan útlendu oki. I þessum ófriði hafa slikar hugsjónir mjög mikla þýðingu. Kröfurnar eru svo harðar, svo miskunnarlausar til einstaklinganna, að hver og einn þeirra þarf að eiga einhverja hugsjón, er hann vinnur fyrir, keppir að, ti' þess að hann betur geti gleymt hag sínum og afdrifum, en runnið saman við her- og þjóðarheildina. Nú eru tveir mánuðir siðan Rúm- enia lagði út í ófriðinn og er líklegt að fjórði hluti hersins sé þegar liðinn undir lok. Þ. 19. okt. byrjaði Mackensen stór- mikla árás i Dobrudscha. Þ. 23. vann hann bæinn Konstanza, og rétt á eftir bæinn Cernavoda. Er hann við Dónáíbiúna miklu, sem er 17 km. á lengd, með öllum görðum og járnbrúm. Var brú sú einna mesta mannvitki, sem gert hefir verið. Stærstu seglskip gátu siglt undir hana. En Mackensen lét sprengja hana, er þangað kom. Er hann var búinn að ná þessum tveim bæjum, var eina járnbrautin frá Búkarest til Svartahafsins á hans valdi. Almennileg brú er heldur engin yfir Dóná norðar en við Cerna- voda. Nokkur hluti Rúmena-hersins fór yfir briina, er þangað kom, en meiri hlutinn hörfaði norður eftir Dobrudscha. En það liggur í augum uppi, að aðstaða hersins þar er hin versta. Ailir aðflutningar til hans yfir Dóná hinir seinlegustu, og við- búið er, ef framrás Mackensens held- ur áfram, að hann geti þarna króað þá inni sunnanvið ána. Þ. 24. okt. barst sú fregn frá Ber- lín, að stjórnendur Rúmeniu hefðu ákveðið, að láta sér nú nægja vörn- ina eina, gera engar árásir að fyrra- bragði, fyr en Rússar séu komnir svo langt, að þeir séu búnir að vinna Kowel og Lemberg. Ferdinand konungur vili segja af P. B» Ji, Vandaðar vörur. Ódý rar vorur. Léreft bl. og óbl. Tvisttau. Lakaléreft. Rekkjuvoðir. Kjólatau. Cheviot. Alklæði. Cacliemire. Flauel, silki, ull og bóm. Gardinutan. Fatátau. Prjónavörur allsk. Regnkápur. --------- Gólfteppi. Pappír og Ritföng. Sólaleður og Skósmíðavörur. ^fíarzlunin cfijorn cföristjánsson. sér stjórn hermála og iohanrikismála — eða Samherjar vilja að svo verði. Ea vesalings drotniugin skrifar keisarafrúnni rdssnesku og biður hana gera sitt til þess, að nauðsynleg hjálp komi til landsins. Ea hiin fekk það svar frá keisarafrúnni, að hún gæfi sig ekki víð hermálum — en vildi helzt að ófriðurinn tæki enda sem fyrst. Er i þetta óefni er komið fyrir Rúmenum, beinist hugur Samherja að Riissum, þeim standi næst að koma til hjálpar. Franski ritstjórinn Hervé heimtar, að þeir sendi hálfa miljón manna stax, og láti Lemberg og Kowel eiga sig í bili. Þótt Asquith fullyrði i parlament- itm að allir séu reiðubúnir til þess að hjálpa þeim, þá gagna þær full- yrðingar lítið, á meðan Mackensen heldur óhindrað átram i Dobrudscha. Þ. 28. okt. er hann kominn á hálfa leið frá járnbrautinni Cernovada— Constanza og norður að Dóná. Eftir mánaðamótin er þó að sjá sem Riimenía hafi fengið talsverða hjálp í Siebenbiirgen. Einkum eru það stórskotatæki og flugmenn, er þi vanhag-r um. En örðugra að koma liðinu í Dobrudscha til hjálpar, og er viðbúið að Mackensen hafi rutt Dobruscha áður en Jangt um líður. Salonikiherinn altaf jafn linur. Serbar, sem þó hafa verið taldir skárstir af liðsmönnum Sarraiis, hafa heldur látið undan síga nú upp á síðkastið. Fregnirnar þaðan tala mest um óhagstætt veður, og er slikt aldrei góðs viti, ef vænst er eftir aðgerðum, svo um muni. Grikkland. Frá Grikklandi er ýmislegt frétt- hæmt eins og fyrri daginn. Fyrst eftir að Venizelos kom til Saloniki, buldi heilmikið í honum. 1 ræðu er hann hélt fyrir lýðnum, hélt hann þvi fram, að konungurinn hefði að réttu lagi ekki vald til þess að taka fram fyrir hendurnar á þjóðinni. Eftir ófrið yrði að kalla saman þjóðfund, til þess að koma i veg fyrir, að kon- ungsvaldið léki þjóðina oftar svo grátt. Póstsamband milli Aþenu og Sa- loniki hætti, og búist var við því að Venizelos myndi þá og þegar koma til Aþenu með her manns og taka algjörlega stjórnartaamana. Flokkur Grikkja i Ameríku sendi Venizelosi boðskap um hollustu sina °g fylgi gegn konungi. Þann flokk skipa ein 300 þiisund manns. — En þeir geta nú galað hátt í Ameriku, eins og kunnugt er. En eftir 20. okt. fer að hallast á aðra sveif. Konstantin er ákveðinn sem fyr, en Lombroe forsætisráðherra er hinn stimamjúkasti við Samherja, svo sendisveitir þeirra í Aþenu taka að semja við hann, og snúa um leið baki við Venizelosi: — Og kosning- arnarl Svo var ákveðið að þær ættu að fara fram 7. október, en þar er ókosið enn. Hér í sumar ætluðust Samherjar til, að við þær kosning- ar ætti þjóðin að gera út um hvoru megin hiin væri. En nú skeyta þeir ekkert um þær. Ekkert er liklegra^ en að þeii óttist, að fylgismaður þeirra bíði ósigur, þ. e. að meiri hluti þjóð- arinnar sé með konungi — þrátt fyrir allar sögurnar um fylgi Venizelosar^ og um stjórnarbyltinguna, sem sagt var að gripi um sig um alt landið. Vist er, að Samherjar hafa ekki enn viðurkent stjórn Venizelosar, og því líklegt að þeir treysti hernum eins og áður. Þora ekki að gera hann að forsætisráðherra, þvi þá lík- iegt að komi upp sú bylting og róst- ur, sem gætu orðið Sarrail erfiðar. Liklegast er því að Samherjar hugsi sér nú að basla með Lombroe, halda bara vel i tauminn með honum. Ekki er annað sjáanlegt af siðustu fregnum, en að sögurnar um fylgi- Venezelosar hafi verið mikið orðum auknar. En Samherjar hafa eftirlit með öllum fregnum, er úr landina berast. Og enn heyrist frá Verdun. Þann 24. okt. geia Frakkar rögg á sig og hefja þar stórfelda árás 4 7 km. löngu svæði. Kömust þeir £ skömmum tíma alt að 3 km. áfram og vinna þá i skorpunni Haudromont, Thiaumont, Donaumont; fjóraskóg- ana Chapitie, Fumin, Caillette, og Chenois og vigið Damloup. — Að þvi búnu hægja þeir á sér. StóSu þá eins að vigi eins og fyrir 5 mán- uðam. — En 1. nóv. vinna þeir Vaux-vígið, og eru þá búnir að ná aftur varnarkerfinu kringum Verdun, standa nú þar á sömu stöðvum og.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.