Ísafold - 25.11.1916, Blaðsíða 1

Ísafold - 25.11.1916, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar 1 í viku. Verðárg. I f> kr., erlendis l1^ kr. eSa 2 dollar;borg- Ist fyrir miðjan jiilí erlendis fyrirfram. • Lausasala 5 a. eint. ISAFOLD Uppsögn (skrlfl. bumdin við áramót, er ógild nema kom- in só til útgefanda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- ; laus v!5 blaðlð. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjcri: Qlafur Biörnsson. Talsimi nr. 455. XLIII. árg. Reykjavik, laugarda*inn 25. nóvember 1916 91, tölublað Viljirðu eiga »Bllc þá hlýddu eðlistilvisan Jrirmi. hún segir »þú skalt kaupa. FOHD TOURING CAB og neitaííu ekki sjálfum þér um þann hag og ánægju sem þab gétur veitt þór. Tíminn er peningar, og Ford Touring Car eykur verogildi tima og peninga. Ford bllar eru odýrastir allra bila, léttir ao stjórna og Auðveldastir i vibhaldi. Ford bilar eru beztu fólks- og flutnings- tœki sem komib hafa til landsins, og fást ab eins hjá. undirritubum, sem einnig selur hin heimsfrœgu DTJNLOP DEKK og SL0NGUB, fyrir allar tegundir btla. P. Stefánsson, Lækjartorgi 1. ^ ^_t„jjffi aa I '¦•-¦Ky/ Alþýbufél.bókasafn Templaras. 8 kl. 7—B Borgarstjóraskrifst. opin dagl. 10-12 og 1—8 Beojarfógetaskrifstofan opin v. d.10—12 og 1—6 Biejargjaldkerinn Laufasv. 5 kl. 10—12 og 1—5 tglandsbanki opinn 10—4. K.F.U.M. Lestrar- og skrifstofa 8 árd.—10 siðd. Klm. fundir fid. og sd. 8»/« síbd. trtindakotskirk.ia. Gubsþj. 9 og 8 á helgum l,«ndakots8pltali f. sj-iikravitj. U—1. íiandsbankinn 10—3. Bankastj. 10—12. JUandsbókasafn 12-8 og 5-8. Útlán 1—8 'liandsbnnabartélagsskrifstoían opin frá 12—S Jj*ndsféhirbir 10—2 og 5—6. J^rtndsskialasafnib hvern virkan dag kl. 18—8 Huidsslminn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10—12 og 4—7. , Mstasafnib opib sd., þrd. og fimtud. kl. 12—2 Natturugripasafnib opib l'J«—*/• » sunnnu. Posthúsib opib virka d. 9—7, sunnud. 9—1. gamábyrgb Islands kl. 1—6. «tj6marrabsskrifstofurnar opnar 10—í dagl. TalHirni Keyk.iavlkur Pósth. 8 opinn 8—12. Vífilstabahælib. Heimsóknartimi 12—1 »jóbmen.iasafnib opib sd„ þrd. og fld. 12-2. Laun embættis- og sýslunarmanna nú. Hagstofan hefir gefið út í 6. blaði Hagtíðinda skýrslu um smá- sóluverð flestra nauðsynjavara i Rvík, eins og það var í júlí 1914 fyrir styrjöldina og eins og það var í október í haust. Hefir Hag- stofan komist að þeirri niður- stöðu, að verðið hafi hækkað að meðaltali um 70% síðan í júlí 1914. Þó hefir sumt hækkað síð- an Hagstofan gerði útreikning ginn, t. d. miólk. Alkunnugt er, að ýmsar vörur hafa stórum hækk- að, sem Hagstofan telur ekki, svo eem allskonar vefnaðarvörur og skófatnaður. Mun mega gera ráð fyrir þvi, að reikningur Hagstof- unnar muni sanni nærri, þannig að hækkunin nemi 70°/0 að með- altali. Ef nú spurt er um, hvers virði séu laun, sem voruborguð út í júlí 1914 eftir gangverði peninga nú, verður útkoman þessi: í júlí 1914 jafngilda i okt. 1916 500 kr. — kr. 294,12 1000 — — — 588,24 1500 — — — 882,36 2000 — — — 1176,47 2500 — — — 1470,59 3000 — — — 1764,72 3500 — — — 2058,81 4000 — — — 2352,94 4500 — — — 2647,06 5000 — — — 2941,20 5500 — — — 3235,32 6000 — — — 3529,44 6500 — — — 3823,56 Hið ðfluga o«r alþekta brunabótafélag W0LGA (Stofnað 1871) tekur aS sér allsk. brunatryggingar. Aðalumboðsm. fyrir ísland Halldór Eiríksson, bókari Eimskipafélagsins. Umboðsmenn óskast. 7000 — — 4117,68 7500 — — — 4411,70 8000 — . — — 4705,82 8500 — — — 4999,94 9000 — . — — 5294,06 9500 — — — 5588,18 10000 — — — 5882,30 o. s. frv. Með öðrum orðum: Sá, sem hefir t. d. 6000 kr. árslaun, er ekki betur settur með það en kr. 3529.44 í júlí 1914. Sá, sem hefir 3000 kr., er líkt settur nú og ef hann hefði haft kr. 1764.72 aura i júlí 1914 o. s. frv. Ef dæminu er snúið við þann- ig að spurt er, hversu mikið mað- ur ætti nú að hafa til þess að vera jafn vel settur jiu og hann var í júlí 1914 með tekjur sínar, verður útkoman þessi: Sá sem hafði 1914 þyrfti að hafa 500 kr. 850 kr. 1000 — , 1700 — 1500 — 2550 — 2000 — 3400 — 2500 — 4250 — 3000 — 5100 — 3500 — 5950 — 4000 — 6800 — 4500 — 7650 — 5000 — 8500 — 5500 — 9350 — 6000 — 10200 — 6500 — 11050 — 7000 — 11900 - 7500 — 12750 — 8000 — 13600 — y 8500 — 14450 — 9000 — 15300 — 9500 — 16150 — 10000 — 17000 — o. s. frv. Nú er það alkunnugt og viður- kent af Alþingi 1913, sem að visu feldi launalagafrumvarp stjórnar- innar þá, að launakjör embættis- manna fyrir striðið hafi verið óviðunandi. Þingið 1913 veitti sem sé ýmsum persónulegar launa- viðbætur, enda þótt það vildi ekki samþykkja frumvörp stjórnarinn- ar, og játaði þar með, að launin væru þá of lág. En hvað er nú? Nú er orðið 70°/o dýrara a& lifa en þá var, og hvernig eiga starfsmenn lands- sjóðs nú að íieyta sér og sínum fram á launum sínum? Þeir græða þó ekkert á hærra verði á innlendum afurðum eða hærri verkalaunum. Þetta hvorttveggja, og þó sérstaklega verðhækkun ís- lenzkra afurða, einkum kjöts og mjolkur, hlýtur að koma niður á þeim. Sjcávar- og sveitabóndi þarf auðvitað líka að borga nú hærra útlendu vöruna, sem hann kaupir, en hann fær það uppborið með hærra verði á vörum þeim, sem hann framleiðir. Og auk þess leggur sveitabóndinn mikið af vöru i bú sitt, er hann fram- leiðir sjálfur, t. d. mjólkurmatinn, og honum verður eigi jafn þung- bært gjald að, eins og mannin- um, sem kaupa þarf þá vöru markaðsverði. Mælt er, að embættismenn hér r og sýslunar muni ætla að reyna að snúa sér til þingsins með þetta málefni og reyna að fá dýrtíðar- uppbót. Er ólíklegt, að þingið geti með nokkru móti skelt skolla- eyrum við kröfum, sem virðast jafn réttmætar og sjálfsagðar. Baldur. V íí Ritdómur og svör. í síðasta hefti danska tímarits- ins »Tilskueren« hefir docent Hol- ger Wiehe ritað allítarlega um bók Einars Hjörleifssonar Kvaran >Sálin vaknar« og lokið á hana maklegu lofsorði, og munu tekin upp í ísafold síðar helztu atriðin úr ritdómnum um sjálfa bókina. En i upphafi ritdómsins minnist hr. Holger Wiehe á islenzku skáld- in erlendis á þann hátt, að bæði Gunnar Gunnarsson og Jóhann Sigurjónsson hafa andmælt mjög eindregið í sama timaritinu á eftir ritdómi H. W. Það sem Wiehe segir um ís- lenzku skáldin erlendis er þetta: Ummæli Wiehe. »Nokkrir ungir íslendingar hafa upp á síðkastið vakið á sér at- hygli með skáldsögum og leikrit- um, sem þeir hafa skrifað á dönaku. Og ekki verður fyrir það synjað að bækur eins og »Gestur ein- eygði« og »Fjalla-Eyvindur« eiga sinn hróður skilinn. Frá listar- sjónarmiði er mikið í þær spunnið. Samt sem áður eru skiftar skoð- anir um það meðal manna hér á íslandi, hvort þessi skálda-útflutn- ingur sé ánægjuefui. Sumir líta svo á, að það sé eingöngu sómi íslandi, að íslenzk skáld geti sér orðstír erlendi's, aðrir skoða þá föðurlandssvikará (Fædrelands- svigtere), enda þótt þeir oftast þýði bækur sínará islenzku eftir á. Lakara er það, sem einkum er þó gefið Gunnari Gunnarssyni að sök, að þau (skáldin) hafi gleymt ástandinu heima fyrir og láti eigi sjaldan frá sér skakkar lýsingar á því. í þessu er nokkuð til. Minsta kosti er sumt skrítið i »Ormari örlygssyni* og >Dönsku frúnni á Hofi«, og furðulegt að danskir ritdómarar skuli eigi hafa rekið augun í það. Einkum á þetta við um lýsinguna á Katli presti. /1Ít*ni0 að vátryggja eigur yðar gegn eldi Iögjðld hvergi lægri en hjá c£fie iSiriíisR Hbominions Senaraí *3nsuranc& @o. JSíó.f JSonéon. Aðalumboðsmaður Talsími 281. Garðar Gísfason. Ný bók: Kirkjan og ódauðleika-sannanirnar. Fyrirlestrar og prédikanir eftir Harald Níelsson, prófessor í guðfræði. Efnisyfirlit: r. Um svipi lifandi manna. (Fyrirlestur fluttur í Reykjavik (3. apríl 1914) og víðar). 2. Kraftaverkin fyr og nú. (Fyrirlestur fluttur i Frikirkjunni 13. marz 1915)- 3. Áhrif sálarrann8Óknanna á hinar kristilegu trúarhugmyndir. (Fyrirlestur fluttur í Hólakirkju n. júli 1915). 4. Kirkjan og ódaKÖIeikasannanirnar. (Fyrirlestur fluttur í Reykjavik 2. og 5. apríl 1916). 5. AuðgaBir af fátækt hana. (Prédikun flutt í Frikirkjunni jóladag 1915). 6. Páskagieðin. (Prédikun flutt í Reykjavikurdómkirkju páskadag 1909). 7. Vottar. (Prédikun flutt i Frikirkjunni hvítasunnudag 1915). Verð kr. 2.40. — Fæst hjá bóksölum um land alt. — Hvernig fer nokkur danskur lesandi að láta sér detta í hug að það sé sönn lýsing á íslenzk- um högum eðaíslenzku skapferli? Ketill mundi talin sálfræðileg fjar- stæða hvar sem væri í veröld- inni. En nóg um þetta. Það er ekki ósk mín að draga úr skáld- hróðri Gunnars Gunnarssouar, heldur vil eg að eins vara landa mína við því að skoða hann áreið- anlegan hlutsœis höfund (realistislc Skildrer), hann er of rómantiskt skáld til þess.« Svar Gunnars Gunnarssonar. Gálginn? — eða geðveikrahæl- ið? Úr því er það, sem þarf að skera! A hvorum staðnum á eg heima að réttu lagi? Sem land- ráðamaður vafalaust á fyrri staðn- um, en sem sekur um að hafa búið til »sálfræðilegar fjarstæður* sennilega helzt á síðari staðnum. Eg viðhef orðið landráðamaður. I hinni — raunar nokkuð sögu- burðarlegu — frásögn um orð og álit sumra manna á íslandi, sem herra docent Wiehe hefir álitið tímabært að leggja fram fyriral- menning, notar hann hið dálítið linara orðatiltæki: »Fædrelands- svigter«, þ. e. bókstafleg útlegg- ing íslenzka orðsins: föðurlands- svikari, sem þýðir sama ogland- ráðamaður. Sakargiftin sú er hörð. Skyldi nú vera nokkurt sann- gjarnt samhæfi milli sakar og sakargiftar? Eg hefi leyft mér að rita og senda frá mér nokkurrar bækur á danska tungu. Hefði það eigi mátt nægja, að kalla það »mikið gáleysi«? Nei! Við höfum orð hr. Wiehe docents fyrir því, að til sé fólk, er telji það landráð! Það er bezt eg snúi mér dálítið að ástæðunni til þess, að eg hefl gert mig sekan um þenna glæp: Fyrsta rit mitt á dönsku — áður voru komnar út nokkurar smá- Bögur á íslenzku — var sent sam- tímis dönsku og íslenzku forlagi. Danska forlagið tók þegar bók- ina til útgáfu, en á íslandi gekk hún milli bókaútgefendanna. Hér (i Danm.) kom hún út 1912, heima 1915. Og frá íslenzka útgefand- anum fekk eg 150 kr. ritlaum Heimanað hefi eg fengið 500 eða í hæsta lagi 600 krónur fyrirrit- störf mín. Það verða nálægt 100 krónur á ári — og mun víst mega telja það, einkum á ófríðartimum, naumt til viðurværis. Hingað til hefir mér ekki tekist að lifa af engu — þó skollið hafi nærri. Eg hefði að vísu getað haldið ruddu þjóðbrautina — þ. e. fyrir mitt leyti: gerzt vinnumaður heima hjá föður minum og siðan með tímanum tekið við jörðinni. Þá hefði eg aldrei orðið skáld. Eg er ekki til þess hæfur að vera skáld — »í hjáverkum«. Enskáld vildi eg verða. Þess vegna framdi eg glæpinn: kendi mér sjálfur með margra ára ströngu striti dönsku, svo að eg varð nokkurn veginn fær í málinu. Og fór síð- an að rita og gef a út bækur mín- ar á dönsku. Hefndin hefir ekki látið á sér standa. Við níig er

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.