Ísafold - 11.04.1921, Blaðsíða 2

Ísafold - 11.04.1921, Blaðsíða 2
ÍSAFOLD Hitt er óhæfa, að gagnrýni þingsÍM nefnd þess í nefndaráliti sínu, að hún gagnvart sjálfu sér sé svo lítil, að það hafi átt mjög erfitt ineð að skapa sér skuli viðgangast ár eftir ár, að þingm.! rökstuddan dóm um það. vaði elg og mæli fásinnu í þingsölun- um. í þeim orðaflaumi týnist margt, vinnulagið verður óhentugt, og afköst- ín engin og eigi gerður sá greinarinun- ur á mikilsverðum málum og smávægi- legum, sem skyldi. Þess eru mörg dæm in, að smámálunum er mestur gaumur gefinn, en stórmálum flaustrað af íhug tinarlítið. Tilviljunin ræður of mikl« í þingstörfunum. En ábyrgðartilfinningin. Hvar «r Mn? Andvari. Til sanigöngumála er á frv. stjórn- arinnar veittar 160.000 kr. Frá sam- vinnunefnd samgöngumála komu fram 3 brtill., 3000 kr. aukafjárveiting til Breiðafjarðarbáts, 8000 kr. aukafjár- veiting til Rangár, 60.000 kr. til Eim- skipafélags Islands. Breytingatillögur þessar voru samþyktar svo og við- aukatill. frá Þorl. J. og Sv. ÓL um 15.000 kr. styrk til mótorbátsferða milli Hornafjarðar og Seyðisfjarðar. 4. gr. frv.; viðbót við 14. gr. fjárl. (kirkju- og kenslumái) var samþ. á- samt brtill. fjárv.nefndar. Stjórnin hafði þar m. a. áætlað 10.000 kr. til mentamálanefndar. Brtill. fjvn. voru: Til húsabóta á Útskálaprestssetri kr. 8000, styrkur til þess að reisa hús á Frv. það til f járaukalaga fyrir árin J prestssetrinu Stað í Grunnavík kr. 11- 1920 og 1921, sem stjórnin lagði fyrir i °00- Dýrtíðaruppbót á namsstyrk áraukalögin. hinni frá H. Kr. um heimild fyrir landsstjórnina til að lána 8000 kr. til að kaupa fyrir jörð til læknisseturs fyrir Reykhólahérað. Ollu frumvarpinu með áorðnum breytingum var vísað tii 3. umr. með 26 samhlj. atkv. Að norðan. Valþingi, var tli umræðu fyrra miðvikudag, föstudag og laugardag. UmræSunum var lokið á laugardag síS- degis og frvumvarpið afgreitt til 3. um- ræðu. mentaskólanemenda kr. 3000, þóknun til Sveinbj. Egilssonar fyrir fyrirlestr- arhald við stýrimannaskólann kr. 300. Skrifstofukostnaður til fræðslumála- stjóra kr. 1200. Styrkur til unglinga- Milli 1. og 2. gr. hafði fjárveitinga- skólans a NÚPÍ kr- 2000 og dýrtíSar- nefnd, sem hafSi frv. til meSferSar,! uPPbót tU Páls Eriingssonar sund- skotið inn alveg nýrri grein, sem mikl- ! kennara kr. 1800. pessar brtt. voru ar umræður urðu um. Hún var um! samP- nær allar { einu MJoði- 4000 króna launaviðbót til hvers ráð-1 5. gr. frv., viðbót við 15. gr. fjárl. htrra og 9500 kr. styrk til Ara Arn-' (vísindi, bókmentir, listir), var samþ. alds sýslumanns á .Seyðisfirði, til þess í einn hlj. Helstu fjárveitingar þar að geta verið f jarverandi frá embætti ' voru: Til útgáfu minningarrits lands- eitt ár sér til lækninga, en haldið bókasafnsins kr. 4500, til að fullgera fullum launum þó. ; hús yfir listaverk Einars Jónssonar Jón Sigurðsson andmælti báðum'kr. 50.000 og til að gefa út Faust- styrkveitingunum, taldi launaviðbót; þýðinguna kr. 2500. Nokkrar brti.ll. ráðherranna hljóta að hafa þær af- lágu og fyrir frá nefndinni viS þessa leiðingar, að aðrir starfsmenn ríkis- grein. Voru það einkum styrkir til ins færu fram á sams konar viðbót, einstakra manna. því að ef ráðherrárnir gætu ekki lifað Ásmundur Sveinsson kr. 1000 til af 10.000 krónum, þá gætu póstmeist- j framhaldsnáms við listaháskólans i ari, landlæknir, biskup og fleiri með j Stokkhólmi (samþ. að viðhöfðu nafna- 9500 kr. hámarkslaunum alls ekki lif- kalli með 16 :11 atkv.), Jóhannes að af þeirri upphæð. Fyrri styrkveit- Kjarval kr. 1500 (sþ. 15 :12). Davíð ingin var feld með 15 :10 atkv., en Stefánsson frii, Fagraskógi kr. 2000 sú síðari samþ. með 18 : 4 atkv. suðurgöngu (sþ. með 14 :2 atkv.), Sem viðbót við 12. gr. f járl. (lækna- ; Jóh. L. L. Jóhannesson kr. 3000 (dýr- skipun o. fl.) var í frv. stjórnarinn- j tíðaruppbót) samþ. með 14 shlj. at- ar áætlaðar kr. 158.000. (Til þess að kv. Brtill. fjárveitinganefndar um Ijúka við læknabústaðinn á Vífiísstöð- námsstyrki til Steins Emilssonar (kr. um kr. 55.000, kostnaður við b^rkla- ,"2000), Valdimars Sveinbjörnssonar veikisnefndíria kr. 12.000 o. ft). pessi; íþróttanema (kr. 1500), hjónanna Arn- grein frv. var samþ. með 22 sauhlj. | órs Sigurjónssonar og Helgu Krist- atkv. og einnig breytingatill. þssr sðni: jánsdóttur (kr. 2000) og verkfræðinem- f járveitinganéfnd hafði gert við grAn- \ anna Brynjólfs Stefánssonar og Steins ina, styrkur til „Líknarí' kr. 3000 '¦¦ Steinssonar (kr. 2000, hvor) voru og og uppbót til P«t«rsen ítöðvarst jóra ! samþyktar. Nokkrar umræður urðu um í Vestmeyjum kr. 5000, feld. Nefndin; þessa styrki, eins og ávalt þegar um hafði og lagt til, að sjúkrahúsinu ; f járveitingu í þessu skyni er að ræða. „Grudmans Minde" á Akureyri yrðu; Til verkfræðilegra fyrirtækja eru veittar kr. 20.000, en viðauka tillaga á frv. stjórnarinnar veittar um 15.000 frá M. P. um að veita að eins 17.000' kr. Tvær brtill. komu fram frá f jvn. kr. var samþykt. Miklar umræðnr urðu um uppbót- ina til stöðvarstjórans í Vestm.eyjum. og voru samþyktar ásamt greininni. 7. gr. stjórnarfrv. var um eftir- laun handa Sig. Jónssyni fyrv. at- Þótt lítið yrðu þær til þess að greiða I vinnumálaráðherra kr. 3000 ásamt úr sjálfu málinu. Af einhverjum á-' venjulegri dýrtíðaruppbót. Urðu nokkr stæSum hafði maður þessi verið látinn j ar umræður um þennan útgjaldaliS, segja lausri stöðu sinni og fór nú þar eð ýmsum þm. þótti varhugavert fram á 18 þúsund kr. skaðabótakröfu j að fara að veita eftirlaun nú, þar eð eem uppbót á launum sínum. Ýmsir j eftirlaunalögin fyrir skemstu væru af- þingm. kröfðust ástæðna fyrir því, að j numin. Greinin var þó samþykt ásamt maður þessi hafði farið frá. Atvinnu-' 3 brt. frá nefndinni, uppbót á eftir- málaráðherra gerði tilraun til að skýra! launnm ekknanna Sigr. Hjaltadóttur frá ástæðnm og færði þar til það j (kr. 900) og Ingileifar Aðils (kr. 500) tvent, að maðnrinn hefði ekki þótt' og eftirlaun til ekkju síra Matthíasar gegria starfi sínn svo vel, sem þurft Jochumssonar kr. 2400 ásamt venjn- hefði og að þegar loftskeytastöðin var \ legri dýrtíðaruppbót reist í Vestmannaeyjum(!!!)hafSi hannj Síðasta grein frv. var um kostnað orðið að segja lausri stöðu sinni, þar j við fyrirhugaða konungskomu kr. 200- eð hann skorti hæfileika til þess að'. 000 og 500 kr. styrkur til Sigurðar gegna því starfi. En frá landsíma-1 Jónssonar trésmiðs, Berlín. Var hún stjóranum lá vottorð um að þessi mað- samþ. ásamt brt. frá f jvn. usi 60000 nr hefði stáðið mæta vel í stöðu sinni; kr. lán til byggingar sýslumannsseturs og í umræðunum upplýsti Jakob M8U- \ ins í Borgarnesi og 2 viðaukatill, er að alls engin loftskeytastöð væri annari frá atvinnumálaráðherra um í Vestmannaeyjum! Mál þetta virðist j heimild til að láta starfrækja silf ur- vera mjög flókið, enda getur f jáv. [ bergsnámuna í Helgustaðarf jalli og Akureyri 7. apríl. Tíðarfarið. Einmuna tíð hefir verið hér norðan- lands. Er orðið mjög snjólítið niðri um sveitir. Mun heyjaforði bænda vera með allra mesta móti nú um þetta leyti árs. Útgerðin. Mjög slæmt útlit er með útgerð hér á Akureyri þetta vor, er vafa- samt að fleiri en 3—4 skip gangi til vei()a ; ., sem hér er. Og á fleiri sviðum eru horfur heldur daprar. Afli Fiskafli hefir verið hér góður fram að þessu. Smásíld hefir veiðst nokkur. Og nú síðast hefir veiðst mikið af hrognkelsi. Slysið á Gullfossi. Meðan Gullfoss var hér fór fram rannsókn á slysi því er varð á skip- inu þegar maðurinn féll útbyrðis skamt fyrir utan Hólmavík. Vitnaðist það, að slysið hafði borið að með þeim hætti að maðurinn var að draga kaðal í járnstólpana sem eru á brúnum pallsins yfir hliðarstiganum. Hélt hann ran eirm jáTnstöpulinn. En svo mikill fúi var kominn í pallinn að stöpullinn hrökk úr og féll þá mað- urinn útbyrðis með stöpulinn í hend- inni. Skaut honum upp aftur og hélt hann þá enn á járnstöplinum. Skeði þetta í besta veðri og svo sem hálf- ti'ma siglingu fyrir utan Hólmavík. Prestkosning stendur nú yfir í Grundarþingum. Var þar settur í fyrra síra Gunnar Bene- diktsson. Er talið áreiðanlegt að hann muni verða kosinn. Radiumlækningar 1919-1920. Stjórn Radíumsjóðs íslands f'esti kaup á radium í Lundúnum síðla árs 1918 fvrir milligöngu þáverandi um- boðsmanns ]arldsstjórllarinnaJ¦ í Bret- landi, herra Björris Sigurðssonar. Radi um þetta var frú Standard Chemical Co., Pittsburgh í Vesturheimi, enda munu Brotiar hafa fengið mestalt radi- «m sitt þafian á strfðsárunum. Breska stjórnin veitti útflutningsleyfi oghnfði verið samið um kaup á 200 milli- gi-ömm Badimnsttlphat; hreinn radium- málmur er ekki notaður til lækninga. Seljandinn í Lundúnum var Watson & Sons.-* Við nánari rannsókn reyndist þunginn 202,76 milligr. og er þettaþví s:': radíumforði sem Radiumsjóður ís- lands hefir eignast og notað er til l.-r-kninga á radiumstofunni. Radium þetta var geymt um t!ma í eld- og þjóftryggu rúmi í The Radi- um Institute í London undir umsjá Dir. Alton, sem veitir forstöðu efna- r.ninsóknarstofu nefndrar stofnunar og tók haim að sér að vega radium okkar sundur og útblia það til lækn- inga í hylki og plötur sem hér segir: Gjalddaginn er I. maí. Samkvæmt reikningum skaðabóta- nefndar bandamanna í París og í sam- ræmi við 235. grein fríðarsamning- anna eru skaðabætur þær, sem Þjóð- verjar eiga að greiða innan 1. maí næstkomandi 20 miljarðar gullmarka. Hefir skaðabótanefndin sent þýzku stjórninni áminningu um, að Ijúka þessari greiðslu skilvíslega. En fyriu 1. apríl átti stjórnin að hafa samið um við nefndina, hvernig greiðslurini skyldi háttað og hve.mikið pjóðverjar mættn greiða í vörum, og þá hvaða tegundir.. Enn fremur áttu Þjóðverjar innan sama tíma að hafa leitað fyrir sér um lán erlendis til þesa að geta int þessa greiðslu af hendi, og yfir- leitt að hafa undirbúið greiðslurnar að öllu leyti. Ummæli Briands, þau sem sagt er frá í skeyti hér í blaðinu í dag, virð- ast benda á, að pjóðverjar hafi ekki búið nógu vel um hnútana, hvað greiðslunni við víkur. Hótanir for- sætisráðherrans gefa það í skyn, að Þjóðverjar hafi látið alt dankast af eins og áður, og muni ætla að draga alt á langinn fram til 1. maí og koma þá fram með mótbárur og af- atínu-hylki: 1 stk. 40 — 1 — 40 — 10—8 — 1 — 6.76 — 4-4 ötur: 3—4 — 4—2 Skifting radiums-forðans. milligr. radiutBBulphat 40 40 80 6,76 16 12 8 rn.gr. Þannig er um búið að radium- hylkin eru tvöföld, hið innra úr gleri, en hið ytra úr platínu. Plöturnar eru úr nikkel og komið fyrir á þeim radium-duptinu í sambandi við vulcanit-kvoðu. Radiumtækin eru geymd í rammgerðum járnskáp. Ýmisleg áhöld sem notuð eru við radium'-lækningar, svo sem síunartæki — „filtra" — voru gerð af kirurg- iska Instrument Fabriks Aktiebolaget i Stokkh<51mi; eru það nikkel-klædd blýverkfæri með margvíslegri gerS og lögun til ntvortis og innvortis notk- unar. Eru áhöld þessi notuð til þess að geialamir valdi síöur sárum og nota inegi sem sterkasta geisla. Húsnæði hefir Radiumstofan í húsi Nathan * Olsen og hafa verið tekn- ar þar á leigu tvær rúmgóðar stofur á sömu hæð sem* Röntgenstofnunin. I annari þeirra eru áhöld ýmisleg og starfað þar að innlagning radiums í sjúklinga; hin stofan er verustofa sjúklinganna meðan þeir hafa radium All3 202,76 m.gr. í sér eða á; eru þar tvö sjúkrarúm, handa sjúklingum, sem þurfa að vera til geislunar allan sólarhringinn. Hjúkrunarfólk hefir Radiumstofan í samlögum við Röntgenstofnunina. Forstöðumaður Radiumstofunnar hafði mestallan radiumforðann með sjer frá Lundúnum í maílok 1919, en fáein milligröm sem ekki var lokið við að búa um, voru send í júní s. á. Lækningarnar hófust þ. 1. júlí 1919 og voru fyrstu sjúklingarnir tvær kon- ur með legsjúkdóma, sín af hvorn lands- horninu; önnur norðan úr Þingeyjar- sýslu, en hin úr Vestmannaeyjum. BáSir þessir sjúklingar fengu fullan hidíx ug ^ona eg, að þessi góða byrj- un sé fyrirboði þess, að starfið á Radiumstofunni verði farsælt. Ann- ars mun síðar og á öðrum stað verða birt skýrsla um árangurinn af lækn- ingunúm. Hér fer á eftir skýrsla um aðsókn að I/ukningunuin og þá sjúkdóma, sem. teknir hafa verið til meðferðar. Sjúkdómar og sjúkl.tala júlí des. 1919 og 1920. Sjúkdómar. Aetinomycosis (sveppsjúkd.) Arthroitis tub. (berklar i liðum) Cancer (krabbamein) Eczema (húðsjúkdómur) Epithelioma (hörundskrabbi) Fibromyoma uteri (leg-æxli) Glioma oculi (augnmein) Granuloma (e. k. æxli) Hæmangioma (valbrá) ' Hæmang. hyper-trof. exulcerans (ill- kynjuð valbrá) Keloid (örþykni) Lupus vulgaris nasi (hörundsberklar í neíi) Lymphadenitis tub. (berklar í kirtlum) Menorrhagia (blóðlát) Sarcoma (illkynj. mein) Ulcus tub. (berklasár) 1919 1920 V, -31/ /ll' Sj. frá f. á. Nýjir sj. Alli 1 1 1 1 5 2 2 1 l 2 2 5 3 3 1 1 1 3 4 4 1 1 1 3 3 2 5 1 1 6 6 3 3 1 1 1 1 Alle 20 28 32 Alls hafa því á síðara misseri árs- ins 1919 og árið 1920, 52 sjúklingar leitað sér radiumlækninga og nefir flestum sjúklinganna verið vísað hing- aS af öðrum læknum. ÁstæSa er til þess að gera ráð fyrir að sjúklinga- talan á ári hverju aukist frá því, sem veriS hefir, þar eð lækningarnar eru í byrjun hér á landi og því ekki svo kunnar læknum né sjúklingum sem síð ar mun verða. Reyndar verfiur sjúkl- ingafjöldinn aldrei mikill í fámenn- inn hér á landi, þar eð radíum er notað við tiltölulega fáa sjúkdóma. Eins og undanfarandi skýrsla ber með sér, hafa sjúklingarnir haft 16 teg- undir sjúkdóma, og mun ekki sem stendur vera um marga fleiri sjúk- dóma að ræða. En athugandi er, að radiumlækningar eru að eins fárra ára gamlar og engum vafa undir- orpið, að svið þeirra vex með ári hverju. Af ofantöldum ástæSuio ver8- ur því óhjákvæmilegt að afla sér meira radiums; innan fárra ára, enda unnið að því að gera hinar einstöku geislanir æ sterkari og sterkari, án þess að sjúklinginn saki, en til þess.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.