Ísafold - 19.07.1921, Blaðsíða 1

Ísafold - 19.07.1921, Blaðsíða 1
Vikublað. Verð: 5 kr. áirg. — Ggalddagi 1. j-ölí. Símar 499 og 500. ISAFOLD Ritstjórar: Vilhjálmur Finsen og Þorsteinn Gíslason. Afgreiðsla og inn- Iheimta í Lækjargötu 2. — Talsími 500. ísafoldarprentsmiðja h.f. XLVIII. árg. Reykjavik, Þriðjudaginn 19 júlí 1921. 29. tölublað. Auglýsingar þær, sem sendar eru Lögréttn eða ísafold, birtast i báðum blöðunum og ná þannig mestu útbreiðslu um landið, sem fáanleg er — Verðið þó hið sama og iður var í öðru blaðinu. Sv. Jónsson & Co. Kirkjustræti 8 B. Revkjavík. hafa venjulega fyrirliggjanði mikl- ar birgöir af fallegu og enöingar- góðu veggfóöri, margs konar pappfr og pappa — á þil, loft og gólf — og gipsuðum loftlist- um og loftrósum. Talsími 420. Símnefni: Sveinco. Meðan Reykjavík var á öðrnm endanum útaf konungskomunni gerð- ist si merki atburður hér i bænum, að fyrsta landbúnaðarsýningin, sem haldin hefir verið hér á landi, var háð. Sýningarstaðurinn var við Lsuf- isveg sunnarlega, sumpart i Gróðrar- stöðinni og að cokkru leyti i Kenn- araskólanum. Það er gleðilegur vottur um nýj- an áhuga og kjark stjórnar hins ís- lenska Búnaðarfélags, að ráðist hefir verið í að halda sýningu 4 búsáhöld- um nú 4 þessum síðustu og verstu tímum, þegar barinn er lómur 4 hverju landshorni. Og sýningin bar þess vott, að aðstendur hennar höfðu ekki reist sét hurðarás um öxl. Hún var til sóma og hugsandi mönnum lærdómsrík. A búnaðarþinginu 1919 var fyrst tekin ákvörðun um sýningu þessa. Og 4 siðasta Iri var fyrir alvörn farið að vinna að undirbúningi henn- ar. Boðsbréf voru send út um all- ar sveitir og til útlanda og skýrt frá væntanlegri tilhögun sýningar- innar. Var sýningargripum skift í II deildir: jarðyrkjuáhöld, garðyrkju- áhöld, heyvinnuihöld, flutningatæki, reiðskap, girðingarefni, mjólkur- áhöld, matreiðslugögn, áhötd við hirðingu búf)ár, raftæki og ýmisleg áhöld. Af ýmsum orsökum, bæði vegna húsnæðisleysis en þó einkum vegna þess, að ýmsir af stærri sýn- endunum vildu hafa sina muni út- af fyrir sig í sérstökum deildum, var ekki hægt að halda hinni áætl- uðu flokkun til fullnustu á sýning- unni. Það sem maður rak fyrst augun i er komið var inn á sýningarsvæðið í Gróðrarstöðinni var safn mikið af jarðyrkjuihöldum. Þar var Ólafsdals- plógurinn gamli, margar tegundir herfa, ekikum frá Hugo Hartig i Stokkhólmi, hestarekur, spaðaherfi pg mikið safn af útlendum plógum úr ýmsum áttum. Einnig tréslóði íslenskur frá Hvauneyri. Næst var vagnasýning frá Moelven Bruk. Sendi verksmiðjan mann hingað með munum sínum og virðast marg- ir þeirra munu vel hæfa íslenskum staðháttum. Þar var heyvagn, sem einkar hentugur mun til þess að flytja súrhey i, fjaðrakerra, vinnu kerra, flutningsvagnar og sleðar. Eru vagnar þessir allir sterklegir en þó ekki þungir, og verðið fremur lágt. Sunnar á svæðinu voru vinnu- ihðld ýms, margar tegundir sláttu- véla, sem nú hafa verið reyndar i Vífisstöðum, rakstrarvélar og snún- ingsvélar af tveimur mistnunadi gerð- um. Þar voru einnig forardælur og heyþurkunarvél Þorkels Clementz, Vöruflutningabifreið frönsk va'r enn- fremur i sýningunni, að ógleymd- um togurum (traktorum) tveimur, sem mjðg drógu að sér athygli gesta, einkum þegar þeir voru að verki við plægingatilraunir sem gerð ar voru í Gróðrarstöðinni og ná- grenni hennar. í tjaldi einu stóru á sýningar svæðinu var safn mikið af ýmsum áhðldum, einkum jarðyrkju og garð- yrkjuáhöldum. Mest bar þar á út lendum sýnendum, einkum Brödre ne Brincker frá Greisdal, sem höfðu mjög mikið safn af allskonar áhöld- um, svo sem: hökum, rekum, skófl- um, stungukvíslum, garðhrífum, og heykvíslum, og ennfremur má minn- ast á fjölbreytt úrval af líkum i- höldum frá Hermann Raffel i Kaup mannahöfn, Chr. Olsen i Oden se, og Thomas Scott 1 Glasgow. í ihaldahúsi Gróðrarstöðvarinnar höfðu Natan & Olsen sýningu fyrir ýms útlend verslunarhús, er þeir hafa umboð fyrir hér i landi. Varð þar fyrst fyrir sýning frá The Whitecross Co. i vírtegunum ýmis konar og virnetum. Þar var hinn svonefndi Gauchada-gaddavír, er hann úr svo haldgóðu efni, að hann hefir meira þol i hlutfalli við gild leik en flestar eða allar gaddavfrs- tegundir er hingað hafa flutst áður. Ennfremnr voru þar sýndir vir- kaðlar og þar var vél er sýndi þan- þol hinna ýmsu virtegunda og var margur spottinn i henni prófaðnr meðan i sýningunni stóð, en allir stóðust þeir það þolmark sem lofað hafði verið og flestir miklu meira, Eftirtektarverð var einnig sýning N. A. Christeusen í Nyköbing F., i ofnum og eldavélum, einkum þóttu miðstöðvarofnar og eldavél- arnar einkennileg og munu ireiðan- !ega ná mikilli útbreiðslu, ef tækin verða ekki of þurftarfrek á eldivið, því þægindi hafa þau mikil i för með sér. Frá sama firma voru ýms- ar aðrar steypuvörur, pottar og pönn ur, straujárn, o. þ. h. Þá vareinnig á sama stað sýning á ýmsum olíu- og áburðartegundum, smjör- lit og ostalit frá L. C. Glad & Co. í Kaupmannahöfn, og sýning á prímusum og smáum suðupottum frá »Radiusc i Stokkhólmi. Suðu- pottarnir voru með einkennilegri, nýrri gerð að því leyti að þeim fylgdi laust skaft sem taka má af og setja á eftir vild. Uppi á lofti i sama húsinu var allmikið af ýmsum innlendum tækj- um. Þar gaf til dæmis aö lita dún- hreinsunarvélar, dengingarvélar, reipi, brýnsluvélar, hnakka, söðla, reiðinga, hnappeldur, skeifur og ljái. Þar var einnig skurðplógur Eggerts V. Briem, sem allir munu minnast er sáu í notkun og telja má hið mesta þing. Endist enginn til þess að telja upp það af munum, sem þarna var sam- an komið, en fátt var þar, sem vakti sérstaka athygli. Ræktunarfélag Norðnrlands hafði flutt suður nokkrar trjáplöntur úr Gróðrarstöðinni á Akureyri og gróð- ursett í reit á sýningarsvæðinu. Þar gaf að líta reyni, birki, skógfuru, ýmsar grenitegundir, lerkir o. fl. og var sýning þessi hin snyrtileg- asta og bar þess ljósan vott, að ræktun útlendra trjátegunda befir miðað betur áfram á Norðurlandi en hér. í Kcnnaraskólanum höfðu nokkur herbergi kjallara og á fyrstu hæð verið tekið undir sýninguna. Þar nrðu fyrst fyrir hagfræðilegar töfl- ur til skýringar búnaði á Islandi, svo langt aftur í timann, sem hag- skýrlur ná til, yfirlit yfir tölu hesta, nautgripa og sauðfénaðar frá ári til árs, drittmyndir yfir veðráttufar i ýmsum irum, jarðabætur búnaðarfé- laganna og þess hittar. íslandsnpp- drittur var þar og, sem vegamila- stjóri hefir markað i þéttbýli i ls- landi, i þann hitt að grænn hringur mismunandi stór var utan um hvern kirkjustað i landinu sýndi mann- fjöldann i hverri sókn og var upp- drittur þessi igætur til yfirlits. Þi var i Kennaraskólanum sýning 4 ýmsum tilbúnum iburði og töflur yfir reynslu þi, sem fengist hefir af honum við ræktunartilraunir. Þar bar einkum i sýningu fri Norsk Hydro, saltpétursverksmiðjunum nor- sku við Rjukan, er vinna iburð úr loftinu og fri Dansk Gödningskom- pagni. Gunnlaugur Kristmundsson sandgræðslnmaður sýndi mel og blöðku og ihöld sem notuð eru við sandgræðslu, Haraldur Arnason prjónavélar og saumavélar og Berg- ur Einarsson sútuð skinn. I sér- stðku herbergi hafði klæðaverksmiðj- an Alafoss sýningn i nær 30 teg- undum af dúkum, ullarteppi, peysur, band og lopa og sipuverksmiðjan Seros í öðru. í einu kjallaraherberginu voru sýnd- ar margar tegundir af skilvindum, sem sumar hafa verið notaðar hér i landi, en aðrar voru nýjar, eink- um þýskar tegundir. Þar voru enn- fremur önnnr mjólkurihðld, strokk- ar, fötur og ker o. fl. Raftækjasýningin mun hafa verið sú deild sýningarinnar, sem dregið hefir að sér athygli Reykvikinga, enda er ekki að furða þó þeir vilji kynna sér notkun þess nii þegar raf- stöðin nýja er að taka til starfa. Voru það einkum rafmagnsfræðing- arnir hér, sem lagt höfðu til þess- arar sýningar, Halldór Guðmunds- son, Guðm. Hliðdal, Jón Sigurðsson og P. Smidt. Þsr voru lampar alls- konar og ljósakrónur, ýmsar teg- undir af »perum«, rafmagnsofnar, suðuplötur, straujirn, rafmótorar og margt annað af ahöldum, sem gera H.f. „Völunður" Timburverslun — Trésmiðja — Tunnugerð Reykjavík. Smiðar flest alt, er aö húsbyggingum (aöallega hurðir og glugga) og tunnugerö (aöallega kjöttunnur og sílöartunnur) lýtur Selur flestar algengar tegunöir af timbri (furu og greni) hús, húsgögn, báta og amboö. Ábyrgist viðskiftavinum sínum nær og fjær þau bestu við- skifti, sem völ er á. Fljót afgreiðsla. Sfmnefni: Völunður. Sanngjarnt verð rafmagnið hinn mesta anfúsugest i hverju heimili. Var sýnd notkun flestra þessara ihalda, og einn dag- inn sýndi G. T. Hliðdal þessi ihöld sérstaklega og var margt um mann- inn. íslenskir sýnendur, sem þitt töku í þessari fyrstu landbúnaðarsýuingu á íslandi, voru 76, danskir 20, norsk- ir 7, sænskir 6, franskir 1, þyskir 6, breskir 5, þar i meðal var fjöl- breytt sýning i baðlyfum fri Coop- er og Nephews í Bekhamstedt, ame- rískir 3. Þannig hafa yfir hundrað sýnendur staðið að þessari sýningu og margir þeirra með fjölda muna. í sambandi við sýningana fóru fram ýmsar tilraunir með ihöld og efni. Einn daginn var reynt nýtt norskt sprengiefni til þess að sprengja með skorði. Er sprengiefnið sett niður með litlu millibili og er það svo næmt að ef eitt skotið springur kveikir það 4 því næsta og þannig koll af kolli. Tilraun þessi hepnað- ist ekki sem best, og mun það hafa stafað af því, að jaiðvegurinn sem reynt var i var nokkuð g'júpur. Tilraunir voru einnig gerðar með togarana og þeim beitt fyrir plóga og herfi. Þi voru einnig sýndar kvikmyndir af ýmsum jarðabótaverk- færum og landbúnaði erlendis. Og fyrirlestrar búnaðarlegs efnis voru haldnir 4 hverju kvöldi í sambandi við sýninguna. Þar flutti forseti Bún- aðarfélagsins fyrirlestur um þýðing búnaðar, Metúsalem Stef4nsson um fóðurræktartilraunir, Halldór Vil- hj41msson um heyverkun, P4U Zop- honiasson um bændaskólana, Valtýr Stefánsson um ræktun landsins, Arni Eyland búfræðingur um notknn verk- færa, Einar Reynis um Ræktunar- félag Norðurlands, Guðmundur Hannesson um bygging sveitabæja, G. J. Hlíðdal um rafmagn, Th. Arn- bjarnarson um hrossarækt, Jón Þor- bergsson um sauðfj4rrækt, Sigurðnr Sigurðsson r4ðunautur um naut- griparækt og Gisli Guðmundsson um meðfeið mjólkur. Voru það eink- um aðkomumenn sem hlýddu 4 þessa fyrirlestra, en Reykvíkingar fjölmentu þangað eigi sem skyldi og var það einkum konungskomnnni að kenna. Sýningarnefndin hafði einnig séð fyrir að gestum yrði sýnt það sem markverðast er hér i bænum og fylgdi Sigurður riðunautur þeim 4 söfnin, sýndi þeim S14turhúsið og Smjör- likisgerðina, hafnarvirkin og raf- magnsstöðina. Aðkomumenn á sýn- ingunni voru hlutfallslega margir af Norðnrlandi, en austan úr sveitum voru ekki eins margir eins og bú- ast hefði m4tt við. Forstöðu sýningarinnar hafði stjórn Biinaðarfélags íslands, og fórst igætlega úr hendi. Riðunautar fé- lagsins og biinaðarskólakennarar ut- an af landi voru hér í bænum all- an sýningartimann og voru oftast til taks til að veita mönnum leið- beiningar og skýra fri meðferð og notkun hinna ýmsu muna. í hverri deild var sérstakur umsjónarmaður. í yfirdómnefnd situ Anton Christea- sen dósent, Guðmundur Finnboga- son prófessor og Sigurður Sigurðs- son forseti, en undirdómnefndir fyr- ir hverja deild, skipaðar sérfróðum mðnnum. Samtimis því að sýningin fór fram var búnagarþing hið og sam- bandsfundir. Dómnefndirnar hafa ekki lokið störfum sinum enn, enda er verk þeirra mikið og vandasamt. Nikvæm- ar prófanir verða að fara fram i hverjum hlnt og dómurinn að bygg- jast i þeirri reynslu, er við þær fæst. En si dómur getur líka i eft- ir orðið mönnum ireiðanleg visbend- ing um, hvaða tegundir ihalda þeir eigi að nota í hverjn einstöku til- felli, og i þann hitt nær sýnin.«in tilgangi sinum og semur einnig þeim að gagni, sem ekki höfðu tæki- færi til að sj4 hana með eigin aug- um. Hér hefir aðeins verið drepið 4 f4tt það af munum, sem sýningin hafði að bjóða, enda væri þýðing- arlaust að rekja það út i æsar, en hins vegar hefir þi einnig láðst að geta margra nýtilegra muna og ný- st4rlegra. Viljum vér r4ðleggja þeim, sem afla vilja sér frekari vitneskju um, hvað sýnt hefir verið 4 sýning- unni, að kaupa sýningarskri þi, sem gefin hefir verið út af Búnað- arfélaginu og kostar aðeins eina krónu, þvi þar er alt talið og af henni geta menn gert sér í hugar- lund, hve umfangsmikil sýuingin var. Hinn ötuli forseti Biinaðarfélags- ins, Sigurður Sigurðsson, 4 heiður skilinn af öllum landslyð og eigi hvað síst af bændum og bdandaliði, þvi honnm mun það að þakka ðll- um ððrum fremur, að sýningin komst i framkvæmd og varð jafn myndar- leg og raun bar vitni.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.