Ísafold - 28.09.1921, Blaðsíða 2

Ísafold - 28.09.1921, Blaðsíða 2
ÍSAPOLD Dofrabrautinni er hallinn hvergi meiri en i 8 metrar á hverjum iooo en á Raumudalsbrautinni er hann mett 2 metrar á þúsund. Þessar brautir munu mjög auka ferðamannastrauminn til Noregs og flýta fyrir samgöngum innanlands. Mega þær teljast merkustu járnbraut- arfyrirtæki, sem landið hefir lagt í, að ut.danskildri Bergen-brautinni einni. Hátlðahöldin i tilefni af opnnn Dofrabrautarinnar enduðu mjög sorg- lega. Aukalest sem flutti gestina frá Þrándheimi nóttina 19. þ. m. rakst skamt frá bænum á morgunhrað- lestina frá Kristjaniu. Við áreksturinn fórust 6 menn: Heftye landsímastjóri, Sejersted ofnrsti, Ræder majór, Björnstad kapteinn, Hammer yfirverkfræðing- ur og Glosimodt byggingameistari. Fimtán særðust, þar á meðal Darre jensen forstjóri. Slysið var að kenna áhöfninni á lestinni frá Kristianía, sem vanrækti að staðnæmast á stöðinni við Marien- borg, þrátt fyrir gefna skipun. ---------0--------- Siðasta rit Iadriða Einarssonar er eins og kunnugt er, leikritið Dans- inn i Hruna og kom það út i bók- arformi á sjötugsafmæli skáldsins, ea hafði áður birst í Óðni. Hefir þess verið getið hér í blöðum og tíma- ritum og hvervetna verið vel tekið. T. d. sagði ptóf. dr. Agúst H. Bjarnason, að það væri líklega besta leikrit íslenskt, sem til væri. og Arni Pálsson hefir farið um það mjðg loflegum orðum i seinasta Skirni. Meðal erlendra mentamanna, sem með isl. bókmentum fylgjast, hefir því einnig verið tekið mjög vel, og má geta hér nokkura um- mæla. Hirðráð dr. Poestion í Vinarborg segir: þessi sorgarleikur er undur samlegt skáldrit, djúpt og háleitt, auðugt af gullkornum andríkisins og perlum fegursta skáldskapar — en ekki auðlesið útlendingum (á ís- lensku) .... Dansinn í Hruna er einstakt, stórfelt skáldrit i ísl. bók- mentunum. Holger Wiehe hrósar leiknum einnig og segir að höf. »láti augsýnilega best að yrkja með æfintýraefni og blae«. í sama streng- inn tekur einnig Olaf Hansen. Ragn- ar Lundborg kallar leikinn »veru- legt meistaraverk« og segir að ósk- andi væri að að hann yrði leikinn í Svíþjóð, segir einnig Viggo Zadig. Prófessor Hermann i Torgau segist hafa beðið eftir þessum leik með eftirvæntingu og óþreyju og hafa þrilesið hann í loto og við lestui- inn hafi hann ekki einungis fengið fullnægt öllu þvi, sem hann hafi búist við, heldur meirn. »Og eftir því sem útlendingur getur dæmt<, segir hann ennfremnr >er þessi leik- ur ekki einungis besta rit I. E., heldur einnig besta leikritið, sem til er á íslensku«. Siðar segir hann að »hið rómantiska sambland þjóðsagna, æfintýra og sögu, hafi tekist snild- arlega. Hann segir að snmt f leikn- um gæti verið Shakespeare verðugt. tHvað hefir höf. ekki fengið út úr einni smáklausu í þjóðsögum Jóns Arnasonar II, 78«. Sömuleiðis hælir hann þvi, að leikritið sé vel ort o Siiii i Hiielli í BldM. Kirkjan og bærinn brenna tii kaldra kola. Aðfaranótt 21. þ. m. kviknaði eldur i bænum að Mælifelli í Skaga- firði og brann hann, kirkjan þar á staðnum og 2 geymsluskúrar til kaldra kola, án þess að nokkru veru- legu yrði bjargað úr eldinum. Fregnir þaðan að norðan herma, að um miðja nótt hafi sóknarprest- urinn þar, Tryggvi H. Kvaran, vakn- að við það að bjarma lagði inn um svefnherbergisgluggann. Fór hann þegar fram og stóð þá allur bærinn svo að segja i bjöitu báli. Fólkið komst með naumindum út, sumt að eins á nærklæðunum og sjálfur prest- urinn aðeins á skyrtunní og yfit- frakka sem hann náði í um leið og hann hljóp út úr bænum. Eftir því sem frekast hefir orðið uppvist, mun hafa kviknað í norð- urhúsinu, sem svo var nefnt og lík- lega við neista frá aðalbænum. En þaðan bant eldurinn yfir i kirkjuna, sem stóð örskamt frá — og brann hún til ösku án þess að nokkuð næðist úr henni nema hempan og messuskiúðinn. Vér spurðumst frétta um brunann hjá biskupi, dr. Jóni Helgasyni i gær. Hann haíði fengið símskeyti að norðan um brunann og hafði eigi öðru við að bæta það sem hér er sagt að framan en þvi, að em- bætttsbækur hefðu og bjargast og eitthvað ofurlitið af innanstokksmun- um. En bækur sinar allar og mest öll föt hafði presturinn mist í brun- anum. Kirkjan var óvátrygð og svo og geymsluhúsin, en bærinn sjálfur var vátrygðar fyrir 3740 kr., vitan- lega altof lágt. Presturinn hafði og haft húsmuni sina vátrygða að ein- hverju leyti, en að sjálfsögðu blður hann œikið tjón við brunann. segist yfirleitt vera fullur aðdáunar á þessu unglega riti hins sjötuga manns. Sama segir Heidenreych i Eisenach, að ritið lýsi »hinum æsku- fríska og sílifandi íslenska þjóðar- anda«. Ymsir fleiri hafa einnig i bréfum þakkað höf. fyrir bókina, t. d. Jóhannes Kjarval málari, sem segir, að »innri línurnar séu þrungn- ar forneskju og kyngi horfinna mót- stæðu tima« og er yfirleitt mjög hrifinn af leiknum. Loks má svo geta um bréf, sem presturinn, sem nú er i Hruna, síra Kjartan Heigason hefir skrifað I. E. »— það var hugulsemi fyrir sig, að láta Dansinn koma út að vorinu. Ef hann hefði birst á haustnóttam, efast eg um að stúlkuinar í Hruna hefðu þorað um þvert hús að ganga í skammdeginu á eftir. Við höfum nú lesið hann öll, sem fullorðin er- um hér á bæ, og eg skal segja þér, að hann hefir komið við okkur, og eg er ánægður — að hafa eignast svona rammídenskan Faustt. Asmá- agnúa segist bréfritari hafa rekist og þykir miður að leikurinn er i ljóð- um. »En mér finst á mér, að þarna eigi eg eftir að finna enn margt verðmæti við ítrekaðan lestur. . . . Dansinn er áreiðanlega ekki nein dægurðuga«. Eins og sjá má af þessum stuttu útdráttam, hefir Dansinum verið mjög vel tekið yfirleitt, enda má búast við þvi, að hann eigi eftir að verða langlífur i isl. bókmentum og vinsæll. En hvenær eignast íslend- ingar leikhús, sem geti sýnt leik eins og þennan, svo að hann njóti sin? bandssímínn 192D Skýrsla nm störf landsslmans á siðastliðnu ári er nýlega komin út. Hefir áiið verið góðæri fyrir simann enda voru greiðslur fyrir simskeyti og simtöl hækknð í byrjun ársins. Tekjuafgangur varð 5 26.5 74 kr. og er það miklu rneir en nokkurntíma iður. Af nýjum símum var minna lagt en árið áðnr. Þessar ern nýjar sima- lfnur fri árinu; Eyrarbakki—Þorláks- höfn 13.5 km., Kiðjaberg—Minniborg 8 km., Miðey—Hallgeirsey 10,5 km. og fullgerð linan Reykjavík—Borg- arnes—Borðeyri 33 km. Ank þess hefir verið lagður nýr þráður milli ölfusárbrúar og Eyrarbakka. Nýjar linur á árinu em alls 65.5 km. og þráðalengdin alls 225.8. En irið áður voru tilsvarandi tölur 98 og 314. Voru landsímalinurnar orðnar alls 2419 kílómetrar í árslok, en þráðalengdin 7232.7 km. . Einkalín- urnar voru 52.5 km. Fjórar nýjar stððvar bættust við i árinn, á Minniborg, Þorlákshöfn, Lígafelli og Hallgeirsey. Gjaldskyld símskeyti vorn á árinu, 105.379 innanlands og 88.471 út- lend, en símtöl alls 311.582. Er þetta nokkru færra en árið áður. En tekjurnar hafa orðið miklu meiri, vegna hækkunarinnar. Innlendu sim- skeytin gafn 337.081 kr., þau íit- lendu 133.402 og símtölin 466.937 kr. Talsimanotendagjöldin voru einn- íg hækkuð og hafa orðið 140.276 kr. Aðrar tekjur eru 20.741 kr. og hafa tekjnrnar þvi orðið samtals 1 098.437 kr. En árið áður voru þær 844.197 kr. Tekjuaukinn er því yfir 250 þúsund krónur. Hins vegar hafa gjöldin ekki hækkað nema um tæp 70 þúsund krónur. Þau voru á árinu 571.863 kr. og hefir tekju- afgangnr þannig orðið 526.574 kr. eða yfir hálfa miljón. Tekjurnar af bæjarsímanum i Reykjavik voru kr. 101.838.25 aur. en pjöldin við hann urðu 143.363 kr. 25 aur. Af þessari upphæð var varið til nýlagninga nær 30 þds. kr. Til þess að sjá hreinan ágóða landssímans á árinu ber að draga frá tekjuafganginum, sem talinn er kr. 526.574 cpphæðir þær, er rikis- sjóður greiðir í þágu simans. Þessar upphæðir ern: Til Stóra Norræna Ritsimafélagsins kr. 35.000 og laun f astra starfsmanna landssimans 3 08,3 3 2 kr. Afgangs verða þvi 183.242 kr. sem er gróði símans á átinu sem leið. Bækur. Síðustu bækur Einars H. Kvar- an eru þessar: Sögur Rannveigar I. Verð: kr. 5,50. í bandi kr. 8,00. Samhýli. Skáldaaga. Verð: kr. 8,00. í bandi kr. 10,00 og kr. 10,50. Sálin vaknar. Skáldsaga. Verö: kr. 5,00. í bandi kr. 6,50. Syndir annara. Leikrit. Verð: kr. 2,50. í bandi kr. 3,50. Trú og sannanir. Hugleið- ingar um eilifðai-málin. Verð: kr. 9,00. í bandi kr. 12,00. Lif og dauði. Fyrirlestrar. Verð : kr. 3,00. í bandi kr. 4,00. Síðustu bækur Jóns Trausta eru: Samtiningur. Skáldsögur. Verð: kr. 10,00. Bessi gamli. Skáldsaga. Verð: kr. 6,00. Tvœr gamlar sögur. Sýð- ur á keypum 0% Krossinn í Kaldaðarnesi. Verð: kr. 5,00. í bandi kr. 6,50. Dóttir Faraós. Æfintýri. Leik- rit. Verð: kr 2.50. Prentvillur þessar ern í minn> ingarorðunum um Sigurð Jónsson frá Arnarstöðum í >Lögréttu« 21. þ. m.: Greftrunardagur: 19. (ekki 16.). Fyrsta jarðnæðið: Hrísum (ekki Húsnm). Á íslenBku eru til, ásamt fieiru, þessar skáldsögur eftir Gunnar Gunnarsson: Sælir eru einfaldir. ísl. þýðmg eftir Vilhj. Þ. Gislason. í bandi kr. 13,50. Drengurinn. ísl. þýðing eftir Þorst. Gíslason. Verð: kr. 3,80. Vargur i véum. ísl. þýðing eftir Vilhj. Þ. Gíslason. Verð: kr. 6,00. í bandi kr. 7,50 og kr. 8,00. Ströndin. ísl. þýðing eftir Einar H. Kvaran. Verð: kr. 7,00. í bandi kr. 10,00. Sögur. verð: kr. 1,50. A islensku eru til, ásamt fleiru, þessi leikrit eftir Jóhann Sigur- jóusson: Fjalla-Eyvindur. Verð: kr. 4,00. Galdra-Loftur. Verð: kr. 2,50. í bandi kr. 3,50. Meðal nýjustu ljóðabókanna eru: Ljóðmæli. Eftir Þostein Gisla- son. Verð : kr. 13,50. í bandi kr. 18,00, kr. 20,00 og kr. 24,00. Segðu mér að sunnan. Eftir Huldu. Verð: kr. 5,50. í bandi kr. 8,50. Heimhugi., Eftir Þorstein Þ. Þosteinsson. Verð: kr. 6,00. Sprettir. Eftir Jakob Tborar- ensen. Verð: kr. 4,50. í bandi kr. O,80. Undir Ijúfum lögum. Eftir Gest. Verð: kr. 7,50. í bandi kr. 10,00. Drotningin i Algeirsborg og önnur kvœði. Eftir Sigfús Blöndal. Verð: kr, 6,00. í bandi kr. 8,00. Nýjustu Í8l. leikritin eru: Dansinn i Hruna. Eftirlnd- riða Einarsson. Verð: kr. 10,00. Myrkur. Eftir Tryggva Svein- bjarnarson. Verð: kr. 4,50. Gagnlegar bækur eru: Mannasiðir. Eftir Jón Jacob- son. Verð: kr. 5,00. í bandi: kr. 7,50 og 8,00. Um skipulag sveitabæja. Eftir Guðmund Hannesson. Verð kr. 3.00. Alþýðleg veðurfræði. Eftir Sigurð Þórólfsson. Verð: kr. 3,50. . / Um berklaveikí. Eftir Sigurð Magnússon. Verð: kr. 1,00. Ut yfir gröf og dauða. Eft- ir C. L. Tvedale. íal. þýðing eftir Sig. Kr. Pétursson. Verð: kr. 5,00. í bandi: kr. 9,50. Meðal nýjustu skáldritanna eru: Oræf agróður. Æfintýri og > ljóð. Eftír Sigurjón Jónsson. Verð: kr. 6,00. í bandi: kr. 9,00. Ogróin jörð. Skáldsögur. Eft- ir Jón Björnsson. Verð: kr. 8,80. í bandi kr. 11,50. Meðal skemtilegustu þýddu skáldsagnanna á ísl. eru: Ivar hlújárn. Eftir W. Scott. Isl. þýðing eftir Þorst. Gísla- son. Verð kr. 5,00. Sjómannalif. Eftir R. Kipling. íal. þýðing eftir Þorst. Gísla- son. Verð: kr. 3,00. Með báli og brandi. Pól- verjasögur I. Eftir H. Sien- kiewicz. Isl. þýðing eftir Þor- stein Þorsteinsson sýslum. Verð: 1. b. kr. 5,00, 2. b. kr. 4,00. Percival Keene. Eftir Ma- ryat. ísl. þýðing eftir Þorvald Ásgeirsson. Verð: kr. 5,00. Baskerville-hundurinn.Eft- ir Conan Doyle. ísl. þýðing eftir Guðmund Þorláksson. Verð: kr. 3,00. 3óhann BjörnssDn, hrepnstjón. Stíginn er stiltur af stjórnarpalli, vinsæli, valmenni, vörður dyggur. Holskeflan hinsta nú huldi ferju, og langvint skammdegi hefir lokað brá. Vantar í verstöð vaskan sjógaip, við öldur og úða sem ei æðrast kunni.. Vantar i vinahóp vildatbrosið, sem eyddi úlfúð með ástúð sinni. Fólstu fjölorð með friðaitákni, aflið úrslitutn ei lést ráða. Látlaust ljúfmæli og lyndisþokki knýtti vinbönd með kærleiksmerkjum. Fjarri fordild þií Fróni unnir, mændir úr stafni á merkið háa. Trúlynd forsjá og fyrirhyggja, viðsýn veglund var þér vöggugjöf. Þurfti ei granna garð á milli, né örskot frá olnboga; lagði ei til deiln • lágmark saka, en miðlun og mat var mælikvarðinn. Hvað eru handtök heljarmennis við vernd og fulltingi friðararma ? Liðast lognsveipir ljúfrar æfi, um grátsjá gremistunda. Þ.J.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.