Ísafold - 01.12.1921, Blaðsíða 1

Ísafold - 01.12.1921, Blaðsíða 1
Vikublað. Verð: 5 kr. árg. — Gjalddagi 1. júlí. Símar 499 og 500. Ritstjórar: Vilhjálmur Finsen og Þorsteinn Gíalason. Afgreiðsla og inn- heimta í Lækjargötn 2. — Talsími 500. ísafoldarprentsmiðja h.f. XLVIII .árg Reykjavík, Fimtudauiim 1. desmnbfi' 1921. 48 tölublað Bækur. Meðal nýjustu fjóðabókanna ei'u: Ljóðmæli. Eftir Þorstein Gíslason. Verð: kr. 13,50. í bandi kr. 18.00, kr. 20.00 og kr. 24.00. Segðu mér að sunnan. Eftir Huldu Verð: kr. 5,50. í bandi kr. 8,50. Heimhugi. Eftir Þorstein Þ. Þor- steinssion. Verð: kr. 6,00. Sprettir. Eftir Jakob Thoraren- sen. Verð: kr. 4,50. 1 bandi kr. 6,80. Undir ljúfum lögum. Eftir Gest. \rerð: kr. 7,50. í bandi kr. 10,00. Drotningin. í Álgeirsborg og önn- ur kvæði. Eftir Sigfús Blöndal. Verð: kr. 6,00. í bandi kr. 8,00. Sv. Jónsson Gt Co. Kirkjustræti 8 B. Reykjavík. hafa venjulega fyrirliggjanöi mikl- ar birgöir af fallegu og enðingar- góöu veggfóðri, margs konar pappír og pappa — á þil, lóft og gólf — og gipsuðum loftlist- um og loftrósum. Talsími 420. Símnefni: Sveinco og sóttvarnarráðstafan- ¦rnar. Bein eða bogin. Einu sinni varð það að mikilli blaðadeilu á Akur- eyri, hvort bygginganefnd hef ði lagt til, að hafa eina götuna beina eða bogna. Blandaðist þetta, þó ólíklegt væri, inn í pólitík og kosningaþjark. r!M þess að gera enda á þessari deilu, preniaði eg staðfest afrit af gerða- bók nefndarinnar, sem sýndi það ó- ihótmælanlega. hvað nefndin hefði lagt til, og var það í fulhi samræmi við það, sem eg hafði haldið fram., Eg þóttist nú hafa sannað mitt mál, og skeytti þesstt ekki framar. Áhrif fullyrðinganna. Það kom mér þó að íitlu haldi að sanna þann- ig einfalt mál á ótræðan hátt. Eg varð brátt vár vig þa^ að út um allar sveitir tíéídu menn ag eg hefði vaðið reyk og farið mikía sneypu- för í þessu gotustefnumáíi. Orsökin var sú, að einn ritstjórinn, sem hélt bihu mótsetta fram, fullyrti hvað effir annað í blaði sínu, að eg hefði farið með þvætting einan, og gæti engar sönnur á mál mitt fært. Auð- vifáð varaðist hann að taka gerða- bókarar'ritið til greina, og fullyrð- ingarnar. sem hvað eftir annað voru endutreknár, gengu í fólkið. Egbeið þvl algerðan osigúr í þessum við- skiftum, Eg lærði það af öllu þessu, að ekki dugar að ,þegja við öllu röi.gu'. Maður neyðist ,til þess að svara ondalaust mótbárum og fullyrð- irgum, því að eitt svar er oft ekki nógj hve gott sem það er, og hve ótvírætt sem málið e.r. Eg hefi því hugsað mér í þetta sinn, að svara öllu því, sem fram kann að koma gegn sðttvarnarráð- stöfunum við egypsku veikina, að' svo miklu leyti sem að læknisfræð- inní lýtur. Smitunarhættan. Þó ekki sé bor- ið á móti því, að rússneski drengir- inn hafi veiki þessa og að hún sé smitandi, þá heldur 01. Fr. því fram, að sér hafi verið í upphafi sagt rangt um sjúkdómnin. Það haf i verið gert langt um meha úr því, hvað hann sé smitandi, en rétt er — eftir því sem nú er upplýst" (Al- þýðubl. 18. nóv.). Þetta segir hann, en hins vegar ganga tröllasögur út um landið, að sjúkdómurinn sé svo bráðsmitandi,að menn munibunkast niður eða verða steinbiindir jafn- sviplega og gerðist í inflúensunni. Hvaðer svo rétt í þessu? Þegar eg sagði, að sjúkdómurinn væri „tregsmitandi", átti eg við það, að sjaldnast er að tala um bráða smitun margra manna. — Venju- lega fer' sjúkdómurinn hægt, smitar mann og mann á stangli, en marga ekki, þótt þeir um- gangist sjúklinga tímum sam- an. — Vér þekkjum þess dæmi í Iiofdsveiki og berklaveiki. Fæstir sýkjast af þessum sóttum, svo að á því beri, þó þeir umgangist sjúk- linga, en þó nógu margir til þess, að sjúkdómurinn geti útbreiðst og vaídið stórfcjóni. Má um þetta ^egja, ;tð það er ekki betri sú músin, sem la o'ist, en hin sem stekkur.Eg býst við, að það sé ekki of mikið sagt, að augnveiki þessi sé álíka smitandi og berklaveikin. Stundum getur hún þó f«rið hraðara yfir.í illum hemnanna slcálum Og þröngum, lélegum húsa- hynnum, getur hún orðið að hrein- 'iiit- t'araldri og sýkt fjölda manna, sétstakloga ef þrifnaði er mjög á- bótavant. ^Etla mætti, að auðvelt væri að 1ar;i svo með augusjúkdóm, að lítil scin ,'ngin hætta stafaði af honuin, ef alls þrifnaðar er gætt. Tár eða útt'.'rð úr augum sýnist ekk; geta borist mfóg auðveldlega í augu ann- a ra. Þó er þetta á. alt annag^ veg. Úr bflðnm augum liggja táragöngin nið- ur i iiefið. Þannig getur sóttnæmið borist í nefslím og munnvatn, en það getur aftur borist á margan hátt si milli manna, jafnvel gegnum lot'tið í þi'ivngum herbergjum. Var það alit sumra augnlækna (t. d. George A. Berry) að veiki þessi ga'li borist í loftinu milli manna í þröngum Ivúsakynnum. Sagan um klútinn. Nú segir Ól. 'cá því, (Alþbl. 21. nóv.), að liant, 0g .Itvngurinn Wj brúkað sama vasaklútinn alia ieið ^ i\b>skva tii stokkhólms. því hvergi var tími til að kaupa klút á "allri þessari Jöngu leið. Sé því líklegt að Iiann sje smitaður og veikin land- læg hér með sér. Eg á erfitt með að trúa ó'l. Fr. til þessa sóðaskapar og víst er um það, að vel má vera að hann hafi smitast, ef rétt er sagt frá. en víst er það þó ekki. Meðan ekkert ber á veikinni í honum, verð- ur "kki sagt að bann hafi hana, og á meðan vona eg að *hann sleppi. bagan um klútinn sannar ekkert til eða frá, nema það eitt, sem allir vita, að margir sleppa, þó þeir verði fyrir smitunarhættu — ef þessu reiðir þá vel af. Hættan sem yfir vofir. Því fer a ' vísu fjarri, að hér vofi yfir bráð og hraðfara landfarsótt, þó einn sjúklingur eða fleiri dveldu hér huigvistum, en hitt er viðbúið, að < f'tir lengri eða skemri tíma færu stöku menn að sýkjast, og smámsam- an fleiri og fleiri. Að þeir gætu orð- ið margir, sést t. d. á því, að í ítalíu voru 1906 taldir 300,000 sjúklingar.' Úr því veikin væri búin að festa, hér verulega rætur, er það mjög; líklegt, að hún legðist langmest á þá, sem verst hafa húsakynnin, — fátœka fólkið, því svo gengur þetta í ö'írúm löndum. Það eru einmitt hin' aumlegu húsakynni hér á landi, sem valda því, að mér stendur mik- ill stuggur af veiki þessari. Eg er hræddur um, að hún kunni að verða. hér skæð, þó ekkert verði fullyrt um það. Tækist nú svo illa til, að veikin y ði hér landlæg og næði verulegri titbreiðslu, þá geta menn fljótlega séð afleiðingarnar. Hún varir oft- ast árum samcn, og auk allra óþæg- inda, er læknishjálp erfið og dýr yfir svo langan tíma. Og ekki getur sveitafólk gengið löngum tímu.r saman til læknis, svo lœlmishjál].'; 'nlyti oftast að verða ófullkomin eða engin — og þá er hættan mikil á | því, að s.iónin spillist og að margir verði hálfblindir. Nú eru því miður 1'leiri blindir'hér á lundi en gerist í nágramnalöndunum, og megum Vév því illa við því, að fá nýjan vo- gest í viðbót við glákublinduna, sem vér eigum nú við að stríða. Eg vona, að flestir g, ðir menn geti orðið mér sammála um það, að hér sé um svo alvarlega hættu af ræða, að ekki sé vert að leika sér að henni, en það kalla eg að sé gert, ef alt á að stranda á einum sjúkling, sem vér vorum svo heppnir að upp- götva rétt eftir að hann kemur 1'ingað. Er mögulegt að verjalandiðf Nú er það svo, að veiki þessi kemur fyrir í öllum nágrannalöndu-num, þó fremur sé hún sjaldgæf og hverf- andi, í samanburði við það, semger- ist í Rvisslandi og víðar, þar sem hún er hrein landplága. Ekki get- um 'vér hindrað, að við og við slæð- ist hingað sjúkir menn, og það er ekki víst, að augnlæknir sé við hend- ina. til þess að dæma um sjúkdóm þeira. Þá má og búast við því, að ísleiidingai' crlendis verði við ogvið fvrir smitunarhættu. Af þessum á- stæðum cða þvílíkum, á lœknir, sem (kki þorir að láta nafns síns getið, að hafa talið það „ástæðulaust að V'sa rússneska drengnum burtu". Það er nú svo um flestar eða all- ar sóttvarnir, að aldrei verður við öllu sóð og koma þó varnirnar oft að góðu haldi. Það er reynslan ein, sem úr því sker hvað framkvæman- legt er og hvað ekki. Hvað þessa H.f. „Völunöur" R e y k) a v í k] hefir nú fyrirliggjandi miklar birgðir at alskonar unnu og óunnti timbri til húsabygginga. Timburgæðin eru sérloga góð og selst tirabrið í dönsku lengd- armáli. Verdið hvergj lœgra. iki siu;rtir, þá mælir hún eindreg-, siðuðu traehom-löndunum fyrir ve ið með því, að góð von sé til þess að geta varið landið fyrif henni. prátt fyrir miklar samgöngur utanlands og innan í áratugi hefir landið verið laust vi& hana, að þvi sem kuntiugt er, og það án þess að sérstökum vömum hafi verið haldið uppi. Að- allega stafar þetta af því, hve veik- in er fágæt í nágrannalöndunum og austan, Rússlandi, Póllandi o- fl. og sjúkdóumrinn er algengur í Austur- Prússlandi. Hvað gerðu svo Þjóð- vcijar? Þeir hafa varið stórfé til varua, eflaust svo miljónum skiftir, fyrir stríðið. Þeir skipa svo iyrir* í lógum sínum, að læknar skuli til- kynna hvern sjúkling og að gœtur skuli hafa á bæði sjúkum og grun- þar næst af því hve smitunin er treg. J söimun. Læknum er séð fyrir sér- Ef vér hefðum haft miklar sam-jStökum námsskeiðum um trachom, göngur við Rússland væri veikin | fólki eru gefnar læknisleiðbeiningar komin hingað fyrir löngu. Úr því vér höfum verið svo hepnir til þessa að sleppa við hana, þá verður ekki annað sagt en að horfurnar séu álit- legar. ef framvegis er gætt v.irúð'?*. Er veikin landlæg hér? 01. Fr. hefir svo sem fyr er drepið á látið það í veðri vaka, að fengnar væru upplýsiugar um það, að veikin sé þegar orðin landlœg og að smitun- arhættap sé miklu minni en honum var sagt. \Tissi eg ekki hveiski.nav ókeypis, öll skólabörn skoðuð á vissu millibili. Þá' er og fátækum veitt ó- keypis læknishjálp og þegar brýn nauðsyn krefur eru sjúklingar ein- angraðir á sjúkrahúsum (Selster: Hyg. I. bd. bls. 498. 1920). Þeir lát» ekki hugfallast þó sjúkd. sé kominií inn í landið og þðtt hættan vofi cndalaust yfir. Þegar m'enn hugsa íit í þessar og bví líkar ráðstafanir annara þjóða, ]->á hlýtur það að vera öllum ljóst, að uppl.vsingar hér var átt vi« fyr en^ Þ<^t nokkrir sj'úkl. fynduat Wr, væri tllkyiMiing kom um það, að fundinn!þa'ð sjálfsagt að reyna af alefli til væri útlendur maður, búsettur hér,Þ«ss að sjúkd. breiddist ekki út. til fleiri ára, sem hefði veikina.! Sjúkdómurinn er þess eðlis, að með I'dta átti að gerbreyta öllu málinu. 'treinlæti og góðri varúð er mikil Veikin væri orðin hér landlæg og.von *'ú Þess. að geta upprætt hann, því engin ástæða til þess að amast l'kki síst meðan útbreiðslan er lítil. við þessum nýja sjúkling. Það hefði því enga þýðingu haftr Hverju breytti þetta? Sagan um >ó sa?ím 11,n.ný'ia traehomsjiíkling- , *,, •, ,i inn hefði verið sönn. þenna utlenda, okunna mann var næsta ótrúleg, því traehomsjúkling- ar leita vcujulega augnlækna, bæði vegna óþa'ginda af sjúkd. og svo vegria þess að sjónin spillist. Mátti ganga að því vísu, að ef nokkuð van-i satt í þessu, þá væri hér að eins að æða um lítilf jörlegar leifar eða eftirstöðvar af sjúkd. En þó sagan hefði verið að öllu rjett, þá sagfii hún ekki annað en það eitt, að fundinn væri einn sjúkl. hér á landi. Allur landslýður var eftir sem áður laus við þessa veiki. Var þessi eini sjúkl. næg ástæða til þess að örvænta um að útrýma mætti veikintti eða hindra útbreiðslu hennar? Oðru amsí líta aðrar þjóðir á það mál. Þó þær hafi fjölda sjúklinga í löndum sínum, þá starfa þær að því með miklu fé og fyrirhöfn að verj- Sem betur fór kom maðurinn síð- ar fram. Hanu hafði engin einkenni sjtikdómsins og dómur augnlækn- anná var, að hann hefði aldrei sjúk- dóminn haft. Sagan var því kviksaga ein, og að svo miklu sem læknar vita. er znginn ¦sji'tkl. í landinu nem--\ þessi e.ini r ítssneski dreng-ur. Og það eru allar líkur til þess að vér getum varist sjúkd. framvegis. Mannúð eða mannúðarleysi. Það hefir verið fundið að þessum sótt- varnarráðstöfunum gegn traehominu að þo'r væru ómannúðlegar. Mér virðist það fttrða, að nokkrum skuli detta í hug, að það sé ómannúðleg1, að reyna á lögskipaðan hátt að verja landsmenn fyrir sjúkdómum og það jafnvel þó einn maður eða fáir biðu ast og gera sér góða von um að vinna bá^ at'. eius og ætíð er um sóttvarn- sigur í barátttmni gegn veikinni.arráðstafanir. Stjórn vor hefir gert Ameríkumenn reyna bæði að hafa. betur en nokkur st.iórn í heimi hefir bóiidur í hári veikinnar innanlands gert mér vitanlega, boðið að l-vsa og hindra að hún berist með inn-'þennan rússneska dreng út mf>ð gjöf- fJytjendum,-leyfa þeir ekki trachom- um. Eg get vel unt drengnum alls s.i'úklingum landsvist, ekki af þyí gúðs gengis. en bezt væri það fyrir þeir óttist að þeir verði styrkþurfar,' oss. að sagajj færi ekki víða, þvf eins og Ól. Fr. heldur fram, heldur gestkvæmt myndi verða hér á f s- af því að sjúkd. er smitandi og land- landi ef sjúkl. með smitandi sóttir plága ef hannnærmikilliútbreiðslu.,fréttu, að þeir væru leystir út með — Þá má nefna Þjóðverja. Yfir þeim vofir sífelt stórhætta frá illa £„iöfum hér á landi og ferðin auk þess borguð. Eg hef séð mörg ákvæðí

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.