Ísafold - 25.02.1926, Blaðsíða 1

Ísafold - 25.02.1926, Blaðsíða 1
Eitst jórar: Jón Kjartansson. Valtýr Stefánsson. Sírai 500. Auglýsingasími ' 700. ISAFOLD Árga*tarnrinn kostar 5 krónur. Sjalddagi 1. júlí. Afgreiðsla og innheimta í' Austurstræti 8. Sími 500. , DAGBLAÐ:MORGUNBLAÐIÐ 51. érg. 12. tbl. Fimtudaginn 25. febrúar 1926. ísafoldarprentsmiðja h.f. Gengismálið og „fulltrúi landbúnaðarins' íslendingar eiga ekki því láni; að fagna, að eiga marga fjármála menn. Er það líka varla von hjer í fábreytninni og með þeirri stuttu lífsreynslu, sem þjóðin enn hefir á f jármálasviðinu. En ís-1 lendingar eru líka einstaklega lagnir á það, að nota ekki þá litlu fagþekkingu sem þeir hafa, þegar þarf að leysa úr einhverju mikilvægu fjárhagsmáli. Fer því oft ver fyrir þeim, en ella hefði þurft að fara. Sú ógæfa hefir oft hent þessa þjóð, að þeím mönnum hefir ver- j ið falið að ráða fram úr mestu vandamálum hennar, sem síst eru til þess hæfir. Til þess að ráða fram úr vandasömustu f járhags- málum hennar «ru stundum valdir menn, sem enga f jármálaþe&kingu hafa, enga reynslu hafa á sviði fjármálanna, aldrei nálægt fjár- málum komið og aldrei sýnt það, að þeir bæru minsta skyn á f jár- mál. Er þá nokkur von til þess, að allar þær tillögur, sem f ram koma í peninga- og fjármáluni þjóðar- innar, sjeu bygðar á þeirri reynslu og þekkingu á málefninu, sem nauðsynleg er til öryggis fyr ir því, að það eitt sje til málanna lagt, sem alþjóð er fyrir bestu? Agætt sýnishorn af því, hye skaðlegt það getur orðið fyrir þjóðarheildina, að óhæfum mönn- um sje falið að ráða fram iir vandasömustu málum hennar, er nýkomin tillaga frá einum manni iír Gengisnefndinni, um framtíð ísl. krónunnar. Maðurinn nefnir sig „fulltrúa landbúnaðarins" og gerir tillöguna í nafni landbún- aðarins; og maðurinn er Tryggvi Þórhallsson. Þessi „fulltrúi landbúnaðarins'' hefir lagt fyrir Alþingi frumvarp um „stöðvun á verðgildi" ísl. pen- inga. (Heiti frv. bendir til þess að ísl. peningar eigi ekkert verð- gildi að hafa, enda máske til þess stefnt með frv.). Frv. fer fram á, að verðgildi ísl. peninga skuli endanlega fest, þar sem 'kaupmátt ur krónunnar innanlands reynist að vera eftir rannsókn. Með öðr- um orðum, frv. fer fram á, að ísl. krónan skuli „stýfð" þar sem innanlands kaupmáttur hennar er. Astæður þær, sem flm. færir fram fyrir þessari tillögu sinni, eru margvíslegar, og sumar næsta broslegar. En fjarstæðurnar keyra svo úr hófi fram, að undrun sætir. Greinargerð höfundarins er ein- hliða hártog, og er forðast að minnast einu orði á nokkurn hagnað, sem þjóðin hefir af geng- ishækkun; en erfiðleikar gengis- hækikunarinnar eru málaðir þar svo svart og einhliða, að dæmi fyrir öðru eins finnast varla í Tímanum, hvað þá annarsstaðar. Ejkki er da\i orði bení á erfiK- leikana á því að „stýfa" krónuna, Slík er mi vandvirknin hjá þess- um „fulltrúa landbúnaðarins". Eigi skal að svo komnu nein- um getum að því leitt, hvað af þessu afkvæmi „fulltrúa landbún- aðariris" í Gengisnefndinni verð- ur, og eigi heldur að því, hverjar afleiðingar það kann að hafa fyr- ir þjóðina, að frv. þetta er fram komið. Hitt dylst oss ekki, að góðar afleiðingar hefir það aldrei að frv. er fram komið, síst ef það reynist rjett, sem heyrst hef- ir, að annar stærsti f ldkkur þings- ins fylgi óskiftur frumvarps- ómyndinni. Verður því eigi trú- að, fyr en á reynir, að þjóð vor eigi á þingi marga fulltrúa, sem svo eru sneyddir fjármálaþroska, að þeir geti undirskrifað þetta frumvarp um „stöðvun á verð- gildi krónunnar". Góöur öráttur. .1 Tíma-menningin. Út af skrifum Jónasar frá Hriflu í síðasta blaði Tímans, er rjett >að taka þetta fram: 1) Jónas kyngir með þögninni einni fyrri lýgi sinni. Hann get- ur eigi fundið neina leið til þess að afsaka ummæli sín um „for- menskuvafstur" í Búnaðarfjelagi Islands. 2) Hann endurtdkur enn ósann- indin um hinar alkunnu 613 þús. (tekjuskattinn); (13 er dottið aftan af í notkuninni). 3) Hann játar á sig ofnotkuu hlunninda við þingið, en er auð- sjáanlega sár út af því, að þurfa framvegis að láta Sís borga undir allar Gróusögur sínar út um land. 4) Hann reynir að leiða at- hygli lesendanna frá því, að hann sendi námspilta sína til þess að vera fulltrúa bolsevikans Ólafs Friðrikssonar við bæjarstjórnar- kosninguna. Ejett er að bændur athugi sam- ræmið í framkomu Jónasar. í hverju Tíinablaði dáir hann bændamenninguna; en bak við tjöldin fylgir hann Ólafi Frið- rikssyni, a) þeim manni, sem er fulltrúi rússneskrar byltingarstefnu, b) sem oft hefir viðurkent, að hann telji íslenskt sjálfstæði og íslenskg menningu einkisnýta, og vill fyrir hvern mun koma hjer á alræðisvaldi erlends múgs, og c) ætlast til að skrílstjóm sú, sem hann hygst að innleiða hjer, noti hjer hervald og ofbeldi und- ir eins og færi gefst. Fylgi sínu við Ólaf Friðriksson getur Jónas ekki neitað. Það er sannað. Bændur eru óðum að vakna til meðvitundar um það, að fyrsta skilyrðið til þess, að landbúnaður og bændafjelagsskapur geti blómgast hjer og dafnað, er það, að slorpenni Jónasar frá Hriflu hætti að dreifa róg og lýgi um sveitir landsins. Mynd þessi er blaðinu send frá Kanpmannahöfn og fylgir eigi önnur skýring en sú, að hjer iaf geti margur fengið góðan málsverð. — En mynd þessi er auðþekt, að minsta kosti fyrir Reykvíkinga, því að hún er úr íslensku kvikmyndinni hans Lofts Quðmnndarsonar, oj ertekin um borð í „Skallagrími". Maðurinn, sem heldur á þorskinum, heitir Magnús Lárusson, og var háseti á skipinu. -OQO- Álit feankamefndariiiaar er komið út. Því fylgir m. a. álit aðalbankastjóra allra þjóðbanka á Norðurlöndum um fyrirkomulag seðlaútgáfu, einnig á- grip af sögu bankanna hjer á landi eftir Magnús Jóns- son o. m. fl. Bankanefndin var skipuð sam- kvæmt þingsályktun 14. maí s. 1. Á fundi í samein. þingi þ. 15. maí voru þessir kosnir í nefnd- ina: Ásgeir Ásgeirsson, Benedikt Sveinsson, Jónas Jónsson, Magnús Jónsson og Sveinn Björnsson. Þ. 25. maí var Sveinn Björns- son skipaður af fjármálaráðherra form. nefndarinnar. Nefndin hjelt með sjer noflrkra fundi í vor, og skifti með sjer verkum. Var Magnúsi Jónssyni falið a'ð rita sögu bankanna hjer a landi. Þrír nefndarmanna, þeir Sveinn Björnsson, Ásgeir Ásgeirsson og Jónas Jónsson, fóru utan í sumar. Attu þeir Sv. Björnsson og As- geir Ásgeirsson tal við aðalstjórn anda seðlabankanna á Norður- löndum. Lögðu þeir fyrir þá á- kveðnar spurningar, er þeir svara í brjefum þeim, sem prentuð eru með nefndarálitinu. Jónas Jónsson átti tal við ýmsa stjórnendur fasteignalánsstofn- ana, á ferð sinni. Hefir meiri hluti nefndarinnar samið frv. til 1. um heimild fyrlr Veðd. Landsbanka tslands til að gefa út ný bankavaxtabrjef. Fylgir frv. þessu ritgerð eftir Jónas Jónsson um veðlánastofn- anir. ^ Fundir nefndarinnar byrjuðu aftur þ. 7. okt. p. 9. nóv, kvaðst Benedikt Sveinsson ekki lengur geta unnið að málinu á þeim grundvelli, að Landsbankanum yrði falin seðlaútgáfan, en meiri hluti nefndarinnar hefir samið álit sitt á þeim grundvelli. En niðurstaða nefndarinnar er í öllum aðalatriðum í samræmi fvið álit stjórnenda seðlabankanna fjögra á Norðurlöndum, svo og við álit þeirra próf. Axel Nielsen og Jóns Krabbe forstöðumans sendiráðsins í Höfn. Viðtal við Svein Björnsson, formann bankanefndarinnar Mbl. hafði tal af Sveini Björns- syni um nefndarálitið. Jeg hefi í rauninn-i engu við það að bæta, sem stendur í hinu stutta nefndaráliti. Sjálft nefndar álitið er ekki nema um 60 bls Mest málið er álit hinna erlendu sjerfræðinga og saga bankanna eftir Magnús Jónsson. Vil jeg taka það fram, að í þessari bankasögu Magnúsar er sjerlega mikill fróðleikur saman kominn í stutt mál um bankana hjer og atvinnulíf vort. Deiluefnið. — Hvað um deiluefnið? — Deilt hefir verið um það, hvort það væri óhætt að láta Landsbankaim hafa seðlaútgáf- una, þareð hann starfaði með innlánsfje. Menn hafa. viljað fá útlenda sjerfræðinga til þess að skera úr því máli. Nú er álit þeirra komið. Það er einróma. Það fer í raun- inni alveg í sömu átt og álit þeirra Axel Nielsen og Jóiis Krabbe, aem komið var áður. Fróðlegast af þessum brjefuto hinna erlendu bankastjóra é» brjef Byggs bankastjóra Noregjs- banka. Hann sýnir fram á, hve kringumstæður eru margar líkar hjer nú, og þær voru í Noregi áður. En um leið og við leggjum til, að Landsbankinn fái seðlaútgáf- una viljum við breyta fyrirkomtt- lagi bankans. Nokkur fyrirkomulagsatriði — Við leggjum til, segir Sy. Bj., að Landsbankinn sje ríkip- eign, og leggi ríkið 'honum til A- kveðið stofnfje, og ábyrgist, að stofnfjeð sje jafnan óskert. Hann sje sjálfstæð stofnun und ir sjerstakri, óháðri stjórn. Starfsemi hans sje í 3 deild- um: seðladeild, sparisjóðsdeild og veðdeild, sem haldið sje algjör- lega aðgreindum reikningslega. Einn á að vera aðalbankastjófi, er. með honum tveir aðrir bankft- stjórar. Yfirstjórn bankans er í hönd- um 15 manna nefndar, er þingið kýs; en hún kýs fjóra í banOra- ráð, en fjármálaráðherra kýs einn bankaráðsmann og er hann form. bankaráðsins. Nefndarálitið er komið í bókia- verslanir. Mæðrabókin. Jafnvel fáfróðum og ólærðuín konum verður ekki skotaskuld úr því, að setja börn inn í heiminn, og það hraust og vel sköpuð, an hitt er meiri vandinn, að kunnla svo með börnin að fara í þessum hættulega heimi, að þau þrífist vel og verði heilsuhraust. Til þess þarf þekkingu og hana verð- ur að sækja í góða menn og — bækur. Hver einasta kona, sein eignast fyrsta barnið, þarf að eignast leiðbeiningakver um með- ferð þess. „Baraaf óstra'' Jónassens og leiSbeininga/kver Valdemars Stef- fensens, hafa komið mörgum að gagni. Nú hefir Hinrik læknir Thorarensen gefið út nýja bók um þetta efni, „Mæðrabókina." Him er frumsamin á dönsku af dr. Svend Monrad. Bókin er yfirleitt góð bók og áreiðanleg, og þýðingin góð, að því mjer virðist. Jeg finn það helst að henni, að hún er ekki frumsamin. Jafnvel góðar útlend- ar bækui' eiga aldrei eins vel við og frumsamdar, ef góðir menn og fróðir halda á pennanum. G. H. Sigurður Briem aðalpó«tmeist- ari hefir verið skipaður formaður gengisnefndarinniar í stað Odds Hermannssonar skrifstofastjóraj, sem er erlendis.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.