Ísafold - 19.04.1926, Blaðsíða 1

Ísafold - 19.04.1926, Blaðsíða 1
Ritstjórar: Jón Kjartansson. Valtýr Stefánsson. Sími 500. SAFOLD Árgaugurinn kostar 5 krónur. Gjalddagi 1. júlí. Afgreiðsla og innheimta í Austurstræti 8. Sími 500. DAGBLAÐ: MORGUNBLAÐIÐ 55. árfl. 20. tbl. fölániudaginn 19. april 1926. ísafoldarprentsmiðja h.f. UHartoIIurinn. Þá er svo komið. að leiðrjett- ing er fengin á fcinum ósann- gjama ullartolli í Ameríku, er kom svo hart niður á íslensku ull- inni, að mikil vandræði hafa af hiotist. Eins og kunnugt er, var ísl. ullin úrskurðuð í feærri toJJíl. í ársb. 1923, en verið hafði áður, og varð tollurinn á ísl. ullinni þá svo hár, að ill-mögulegt var, eða svo til ómögulegt, að selja hana til. Bandaríkjanna. Þetta var því undarlegra, sem tollflokkarmr voru þannig greíndir, að I lægri flokknum skyld-i sú ull vera, sem venjulega gengi uoaáir nafniau „teppaull". En þa$ er alkunmigt, að íslenska ullin er einmitt a$ miklu leyti notuð til teppagerðar. En að ísl. ullin yrði lítt seljan- les til Bandaríkjamia, með þeim tolii, sem á ka'na var lagður, er skiljanlegt, þegar þess er gætt, að hann var t. d. jafnhái' tolli á úrvals cheviotull og SSrum bestu tegundum. ísaf. er eigi kunnugt um. kva'5 baíi borið til þess að tollstjónt Bandaríkjanna nú hefir gefið þá skipun, að breyta til, og setja ísl. uliína í lægri tollflokkinn, og gern haua tollfrjálsa, þegar um er aS ræða, að hún sje notuð til teppa- gerðar. En það er eigi ólíklegt. að ullarkaupm. hafi átt þátt í þess- um úrslitum. í Versl.tíð. frá því í okt. s. 1. er frá því sagt, að ull- arverslun ein í Philadelpia hafi farið í mál við stjórnina, út af tilhögun þessari. Hefir versluu þessi haft viðskifti við Garðar Gíslason og staðig í brjefaskiftum við hann út af málinu. Vershm þessi liefir alla tíð haft bestu von um að vinna málið, en vera má að það hafi aldrei farið svo langt, að dónmr væri upp tkveðinn. Getum hefir verið að því leitt, hvernig á því stóð, að ísl. ullin var sett í hærra tollflokkinn. — Hjer skal eigi farið tít í þá sálma. En hvernig sem á þessmu toll- breytingum stendur, er gleðile'gt, að nú rýmkast mikið markaðtiv fyrir ullina. sem gefur von um greiðari og betri sölu eftirleiðis. þótt ullarvérð hafi ekki hækkað á heimsmarkaðinum ennþá. Mikilsháttar loftferðalag fyrirhugað. Álit Þingvallaaefnðar. Konunprur og drotníng Spánverja, Primo de Rivera og fjölment fylgdarlið, ætlar að" fljúga frá Spáni, suður yfir Atlantshaf tíl Argentínu. Fyrir ári síðan skipaði Dóni.s- og kirkjumálaráðuneytið þá Matt- hias Þórðarson þjóðminjavörS. Geir Zoega vegamálastjóra og Guðjón Samúelsson húsameistara í nefnd, til þess' að athuga og gera tillögur um nauðsynlegar franikvæmdir og ráðstafanir á Þingvö'llum, með tilliti til hátíða- haldanna 1930. Ennfremur átti nefndin að ath., hvort tiltækilegt þætti að reisa hjer bæi í fornuni stíl á merkustu sögustöðum. — Hefir nefndin átt með sjer 10 fuudi, suma í Reykjavík og suma á pingvöllmn og í Rangárvalla- sýslu. Er nú álit hennar og tillög- Ur fyrir nokkru komið út á prent. Um Þingvöllu. Nefndin byrjar á því að lýsa hinum forna þingstað og takmörk uin hans. Síðan er minst á hina miklu aðsókn og átroðning á Þing vöUum um sumarmánuðina, og (kemst nefndin að þeirri niður- stöðu, að rjettast sje að þingstað- urinu og svæðið upp að Armanns- felli og milli Háugjár og Al- mannagjár, sjeu gerð að almeun- ingi og tekin með öllu undan af- notarjetti þeirra jarða, sem eiga þar hlut í. Éigi ætlast nefndin þó til þess, að almenningurNþessi verði afgirtur; muni það bæði verða nokkuð dýrt og eigi koma að tilætluðum notum. Þjóðminjavörður hefir þegar látið gera nokkrar umbætur á þing- staðnum. Nokkur undanfarin ár -hefír þjóðminjavörður látið gera nýja akvegi á völlunum, þekja yfir hina eldri og bæta vellina á ann- an hátl og girða. Hefir sjerstak lega verið reynt að bæta úr og afstýra þeim spjöllum, sem Oxará gerir á völlunum. Er von tun góð- an árangur ftf þessu. Nefndin leggur nú til, að gerS- ur verði akvegur lieini að prest- setrinti <>u' vítt hlað fyrir austan kirkjuna. Þaðan slkyldi ger stígur niÍMir að ánni og brú á hana, þar sem brúin var í fornöld undan liiskupshólum. Talið er æákiiegt, að steinar með áletrunum verði reistir hingað og þangað, til þess að merkja hinar ýmsu fornleifar. Endurreisn búSa. Þá hefir Þjóðminjavörður á- kveðið, að byggja upp eina af binum gömlu búðatóftum frá 1S. öld og tjalda hana á sumrin, og ennfremur að reisa nýja búð í líkingu við fornbúðir. Eyggingarnar eru Þingvöllum til ósóma. Auk prestsetursins eru nú þess- ai byggingar á pingvöllum: „Val- höll', „Valhallardilkur1' og úti- hús, konungshúsið og sumarbú- staður í Fögrubrekku. Valhallar- húsunum öllum vill nefndin rýma burtu, því að þau raski náttúr- legum svip þingstaðarins, og því fylgi „margskonar ónæði, óhollusta og óþrifnaður, sem sje staðnum öldungis ósamboðinn". Pó er hún ekki á móti því að þau hús og konungshúsið fái að standa fram yfir 1930, með tilliti til aðstreym- is þá. En húsið í Fögrubrekktt vill nefndin að ríkissjóður kaupi jfyrir kr. 5—6000, og láti flytja ' það burtu. Nýtt gistihús nauðsynlegt. Staður fyrir það fundinn. Nefndin leggur álierslu á það, að óumflýjanlegt sje, að reisanýtt og vandað gistihús á Þingvöllum ifyrir 1930, og gerir ráð fyrir, að |það rnuni kosta eigi minna en |250 þús. kv. Hefir hitii athugað, ;hvar hentast mundi að reisa það hús, o<i valið til þess grundina hjá 50 km. steininum, sem er spölkorn atistan við túnið á prest- sfiiimt. Yrði það hæfilega lítið á- berandi þar, en þó vel í sveit komið. Er þar fögnr útsýn, vatns ból ágætt og með litlum tilköstn- aði mætti gera svæðið umhverfis húsið nijög laglegt. Gerir nefndin ráð fyrir, að enginn einstakling- iu muni vilja ráðast í að reisa slíkt stórhýsi, heldur muni ríkis- sjóður A'erða að gera það. Þó vill nefndin eigi að ríkissjóSur starf- ræki það. Eigandi „Valhallar" ánaínar rík- inu gistihúsið og aðrar eignir sín- ar á Þingvöllum eftir sinn dag. Eigandí „ValhftHar", -Tón GuS- mundsson á Brúsastöðum, hefir í)oixiis( ti! þess, að flytja „Val- höll", og ennfremur að leggja fram alt það er hann getur, til þess að reisa nýtt gistihús, gegn því, að ríkissjóður lái'.i tneð góð- íini kjörum það, sem á vantar. — í öðru lagi stingur hann upp á því, að ríkiS greiSi sjer einhverja ákveSha upphæp", eftir samkomu- lagi, og liann reisi síSau hiS nýja gistihús, undir effirliti ríkisstiórn ar. og með væntanlegu ríkissjóðs- láhi, fyrir 1930. Nefndin lítur svo á. að fjárhagsástæöur Jóns og hæfileikar til aS veita fyrir- huguðu gistihúsi forstöðu, sje ekki svo, að taka berí tillit til Þúfnabanar og dráttarvjelar. Gleymið ekki hestunum bændur góðir! Þess rar getiC fyrir nokfcro hjer I WJðum, að flugifli'oa^ tveir spánskir hefðu lagt & stað til Suður-Ameríku; þeir astluðu það- an norður með Amerfkuströnð, um Grænland, ísland og Færeyjar aftur heim. Fyrirliði fararinnar heítir Franco og er frækiim fluggarpur. peir fjolagar Tora komnir tíl Brasilíu, en eru nú kallaðir heini nftur, því Alfons konungur aetlar að fara með drotningu BÍnní og fylgdarliði til Argentínu að snmri komanda. Ætlar hann I loftinu, og fylgdarlið hans alt í 10 flng- vjelum, 05 4 Franco að stjórna fðrínni Margur bondinn hefir fe.ngið einskpnar andlega blindu af að sjá og þeyra um þúfnabanana og það sem þeir hafa unnið — og geta mmið, þegar ekkert er til sparað að vinnan gangi greiðlega, — hvorki eríiði nje vjelarnar sjálfar. Blindan hefir leikið menn svo. að þeir hafa ekki sjeð (klár- ana sína aem biðu þess albúnir að leggja fram afl til að stækka túnin og bæta, ef skynsamlega væri á haldið. pví hafa heyrst raddir í sveiímnum, að best væri að hætta alveg við hestavinnuna og snúa sjer að vjelanotkun. Og óneitanlega væri það krókaminst! að stökkva í einu stökki frá mold- argólfi hálfgerðs hirðingjalífs, upp á hásvalir hins fullkomnasta ræktunarbúskapar, þar sem aðall jarð.yrkjustarfa er- unninn með vjela-afli. Akafinn að fá þúfnabana í seni flestar sveitir landsins, er fremur að lægjast. En þá er að finna eitthvað annað að hengja. h'.tt sinn á. fremur en að snúa að hestavinslu með fullum huga. — Þessi snagi, sem við liggjum srióraðir við í bili, er „minni þúfnabanar" og „dráttarvjelar"'. Þjóðverjar hafa haldið áfram tilraunum sínum að búa til vjel- ár, sem tæta sundur jörðina, í stað þess að plægja og herfa. „Lanz" þúfnabanar, sem h.jer eru notaðir, eru óefað hámark þessara tilrauna — eru fullkomn- astir. Galli þeirra aðallega hátt verð og inikil stærð. — At' minni þitfnabönum má nefna : „Zimar" (svissneskur), sem er lítil vjel og. einverðungu notuð til garðyrkju. Hefir fengið all- mikla útbreiðslu á Norðurlönd- lUll. „Siemens-Schuekert", 30 hesta vjel; gengur á hjólum og tætir 1,60 metra breitt í. einu. Kostar 15 þús. miivik (1924, en þá kosc- aSi Lanz 35,000 mörk). „Kombinierter Frasketten- schlepper" heitir ný, þýsk gerð þúfnabana. pessar vjelar ganga ekki á hjólum heldur á beltum, og eru, að tætaranum undan- skildmn, mjög líkar Cleveland- (Iráttarvjelunum, eftir myndinni að da^ma, (Cleveland hefir verið notaður í Eyjafirði, til að herfa plægð flög). Vjelin hefir 45 hesta mótor, vegur 2800 kg. og tætir 1,30 meter breitt t einu. Þá cru dráttarvjelarnar. Þeirra tala er legio, mismunandi að stærð og gei'ð, og verði. Er ekki líklegt, að ínnan um alt þetta finnist eitthvað sem okkur henti sæmi- lega? nitmu menn spyrja. Líklegt er það; en þá verður að taka nýræktina vissum tökum, sem óvíst er aS ofkkur henti; — rækta stórar spildur í einu o. s. frv. Málið horfir öðruvísi við fyi'ir okkur en þá bændur erleud- is, sem þurfa altaf að hafa mótor við hendina til að vinna ýms störf önnur en nýræktarstörfin. Ekki vil jeg ráða neinu búnað- arfjelagi til að kaupa dráttarvjel, nema innan fjelagsins sjeu einn eða fl. menn, sem hafi mátt, vilja, og ætli sjer að rækta í stórum stíl —¦ tugi *iagslátta á fám árum. (Að sjálfsögðu þurfa staðhættir að athugast af manni, sem er til þess £ær, áður en ráðist er í vjela- yinnu — en það telja sumir ó- þarfa). — Og satt best að segja tel jeg umferðar dráttarvjela- notkunina ekkert annað en neyð- arráSstöfun, sem komi í staS eðli- legra framfara í jarðræktinni. Legg jeg slíka vjelanotkun al- veg að jöfnu við umferðaplæging- arnar, sem aldrei verða annað en neyðar- og vandræðaúrræði, sem gripið er til í bili, heldur en að gera elkki neitt, en sem á að víkja sem allra fyrst fyrir einstaklings- l'ramkvæmdum með eigin hestum og verkfærum. Þar sem ómögulegt reynist aS koma einstaklingnum af staS með hesta sína, má vera að rjett sje að grípa til umferðavjelavinslu; eitthvað ræktast á þann hátt; en hitt er eigi ósennilegt, að með slíkri vinnu verði spilt framgangi hestavinnunnar. Menn leggja hendur í skaut sjer og telja alt ómögulegt, annað en vjelarnar.— Og betra væri einhverri sveit að borga 6—-7 þús. Ikr. fyrir dráttar- vjel, og sökkva henni strax í sjó- inn, heldur en að fá hana til vinnu í sveitinni, ef það yrði til þess að kippa fótum undan við- leitni, seni vöknuð væri til aS vimia sjálfir með klárunum sín- um. Ef tit á þá galeiðu 6r farið, aS kaupa dráttarvjelar — jeg vona áS það verði ekki annarstaðar en þar. scm bráðlátir stóreignamenn leggja í nýræktunarstórvirki, og lcfa nágrönnum sínum að njóta p-óðs af — vil jeg ráða mönnum þetta eitt: Kaupið ekki litlar vjelar. Kaupið sæmilega stórar vjelar, hjólaháar og breiðar og sleikar; ekki mun af veita á þúf- urnar. Hvort stofnikostnaðurinn verður 5 eða 10 þús. kr., skiftir minstu máli. A hinu ríður meira, að nothæfið nái lengra en á blett og blett, þar sem best hagar til. En fyrst og síðast: notið hest- ?.i!!i: vinnið blett og blett á hverju ari. 1 öllum sýslum lands- ins eru menn, sem hafa sýnt og sannaS að það er hægt. — Bíðið ekki aðgjörðalausir eftir vjelun- um. Með því v.jelið þið ykkur sjálfa. Árni G. Eylands.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.