Ísafold - 10.05.1926, Blaðsíða 1

Ísafold - 10.05.1926, Blaðsíða 1
Ritst jórar: Jóii Kjartansson. Valtýr Stefánsson. Sími 500. ISAFOLD kostar 5 krónur. Árgangurinn Gjalddagi 1. júlí. Afgreiðsla og innheimta í Austurstræti 8. Sími 500 DAGBLAÐ:MORGUNBLAÐIÐ 6 #r«. 24. tbi. Mánudaginn IO. mai f»í5fl Isafoldarprentsmiðja h.f. STÝFING KRÓNUNNAR. Með 15 atkvæðum gegn 12 samþykkir neðri deild Alþingis við 2. umræðu stýfingarfrumvarp Tryggva Þórhallssonar. Hverjar verða afleiðingarnar? .1 Þess var getið hjer í blaðinu, ófær til flugs. Pjelagi hans, Bot- þegar hinir tveir dönsku flug- ved var kominn til Kína er síðast menn, Herschend og Botved, frjettist. Honum hlektist á skamt lögðu upp í leiðangur frá Höfn,: sunnan við Shanghai. — Óvíst til að fljúga alla leið til TokioJ Eins og skýrt hefir verið frá áður hjer í hlaðinu, kom snemma á þinginu fram frumvarp frá Tr. Þórhallssyni, sem fór frafii á, að íslenska krónan yrði stýfð. Frv. var vísað til fjárhagsnefndar með atkvæði þorra deildarmanna. í fljótu hragði áttu menn erf- itt með að átta sig á þessum góðu viðtökum, sem frv. fjekk þegar í byrjun, og þegar það vitnaðist utan þings, að svona var andrúms- Loftið, greip menn ótti um stund. Sá ótti kom fram m. a. í því, að bankarnir vildu ekki taka á sig nokkra áhættu við gengisverslun- ina meðan ekki væri sjeð fyrir hvað yrði ofan á í gengismálinu og heimtuðu ábyrgð ríkissjóðs á tapi, sem þeir kynnu að bííiá vegna gengisverslunar. Nokkur ótti mun einnig hafa , gripið al- menning, sem m. a. mun hafa sýnt sig í því, að nokkrir menn heimtuðu út innstæður sínar úr bönkum. Mikil brögð urðu þó ekki að þessu. Menn treystu því alment, að hjer fylgdi ekki ein.s mikil alvara af þingsins hálfu, eins og nú hefir reyndin orðið. Málið lá nú í fjárhagsnefnd, án þess nokkuð heyrðist frá nefnd inni. Töldu margir líklegt, að þar fengi frnmvarpið að sofna sinn síðasta blund, og hefði farið rel á því. Seint í apríl fer svo að kvis- ast sú saga, að fjárhagsnefnd sje klofin í málinu, og 27. apríl kem- ur nefndarálit frá minnihluta nefndarinnar (Á. Á. og H. Stef.) og leggja þeir til, að frumvarpið verði samþykt með smávægilegum breytingum. Leið enn nokkur tími og ekkert heyrðist frá meirihluta f járhagsnefndar. Fyrstu dagana í maí kemur fram krafa frá Fram- sóknarmönnum, ' þar sem þeir heimta málið tekið á dagskrá; bá var enn ekkert nefndarál. kom ið frá meirihl. fjárhagsnefndar. 5. maí kemur loks nefndarálit frá meirihluta fjárhagsnefndar (Kl. J., J. A. J, B. L., Jak. M. og M. J). Lögðu þeir til, að málio vrði afgreitt með svo hljóðandi rökstuddri dagskrá: „Neðri deild Alþingis lítur svo á, að halda beri núverandi gengi íslenskrar krónu föstu til næsta þings. í fullu trausti þess, að þetta megi verða án verulegrar fjárhagslegrar á- hættu, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá." Síðastliðinn fimtudag (7. maí) var málið til 2. umræðu í neðri deild. ! JörB, MT, ÓlThors, POtt, PÞ, Sig- urj, SvÓ, TrÞ og porlJ. Kom þá frv. sjálft til atkvæða 'og fór það svo, að frumvarpið var samþ. með 15 atkv. gegn 12. peir sem greiddu atkv. með dag- skránni, greiddu nú atkv. móti. Ein ungis varð sú breyting við þessa atkvæðagreiðslu, að nú greiddi P. Ott. atkv. móti frv., en Jak. M. með. Með stýfingu krónunnar greiddu þannig atkvæði: 9 Framsóknarm., 3 Ihaldsmenn (því miður) og 3 Sjálfstæðismenn. En móti stýf- ingu: 10 íhaldsmenn, 1 Framsókn armaður (Kl.J.) og 1 Jafnaðarm. (JB). íhaldsmennirnir þrír og Ja!k. M., sem greiddu atkv. með frv., tóku það að vísu fram við atkvæðagreiðsluna, að það væri „fyrst um sinn til 3. umr", að þeir greiddu frv. atkvæði. En þarna f°r íram greinileg atkvæða greiðsla um tvær gerólíkar stefn- ur, stýfing, eða ekki stýfing, svo menn hljóta að draga þá ályktun af atkvæðagreiðslunni, að stýfing- öi haft fylgi meí'rihl. í neSri deild Alþingis. Málshöfðunartillagan gegn Sigurði Þórðarsyni. Annar þeirra, Herschend, braut hvort hann kemst lengra. — vjel sína í Austur-Indlandi. Hann A myndinni sjást þeir f jelagar, slasaðist ekkert, en vjelin varð flugvjelar þeirra og flugleiðin. Undir umræðunum kom ekkert nýtt fram í málinu. Þó kom það skýrt fram, og um það voru menn sammála, að verðlagið á útlendri vöru mundi nú vera komið það niður, að það mundi vera í sam- ræmi við núverandi gengi, eða því sem næst. Er vísitalan 234. Verðlagið á innlendu vörunni er aftur á móti allmikið hærra, vísi- talan er þar 306, en það er skilj- ahlegt, því að aðalverðbreytingin á inniendu vörunni, eða þeim hluta hennar, sem lang mestu máli skiftir, kjötinu, fer fram einungis einu sinni á ári, að haustinu. Öllum kom saman um, að verð- lagið væri á rjettri leið, einungis þokaðist það miklu hægara á innl. 'vöru; og lengstan tíma mundi taka að fá kaupgjaldið í samræmi við gengishækkunina, þó mundi það einnig þokast í rjetta átt. Alt bendir því til þess, að okk- ur niuni auðveldlega takast að halda núverandi gengi föstu fyrst um sinn, enda hefir gengið verið stöðugt nri í 6 mánuði; ekki hagg- ast am einn eyri. Landsbanka- stjórnin er líka einróma á þeirri skoðun, að það muni takast að halda genginu stöðugu áfram. Ekkert væri í sjálfu sjer óeðli- Iegt í því, meðan seðlaútgáfa og gjaldeyrisverslun vor er í þeirri óreiðu sem hún nú er í, að ríkið þyrfti að veita Landsbankanum einhvern stuðning, til þess að halda genginu atöðugu. Öll ríki .telja sjálfsagt að styðja ríkis- bankana til þessa. En nú var ekki líklegt, að ríkið þyrfti hjer að leggja neitt í sölurnar, nema sf Vera skyldi það, að ábyrgjast lán- töku fyrir Landsbankann erlendis, það sama, sem ríkið altaf hefir talið skyldu sína að gera, og það án þess að gjaldeyri landsins væri í nokkurri hættu staddur. Ekki var búist við því, að ríkið þyrfti að taka á sig nokkra beina f jár- hagslega áhættu, t. d. þátttöku í gengistapi eða þvíumlíku. Að svo stöddu var engin hætta á slíku. Pegar því þannig var ástatt, jeins og lýst hefir verið, var það í rauninni alveg sjálfsagt mál, að allir, hvort heldur þeir væru hækkunarmenn eða stýfingarmenn, yrðu sammála um það, að halda núverandi gengi stöðugu fyrat um sinn. En hvað verður ofan á? Þegar búið er að þvæla málið heilan dag og komið er fram und- ir miðnætti aðfaranótt föstudag^, er loks komið a<5 atkvæðagreiðsl- únni. Enginn, ekki einn einasti þingmaður, bjóst við öðru, en að atkvæðagreiðslan færi á einn veg, þann, að rökstudda dags'kráin yrði samþykt. En hvað skeður? Hún var feld með 15 atkvæðum móti 12. Þessir greiddu atkvæði með dagskránni: BL, HK, JakM, JAJ, JBald, JK, JS, JÞ, KIJ, MG, MJ, og ÞórJ; en á móti :BSv, ÁJ, Ásg, Bernh, HStef, IngBj, Hverjar verða nú afleiðingar þess, að svona fór? Um það verð- ur ekkert sagt að svo komnu. Fyrsta afleiðing þessa hlýtur að verða sú, að þingsetan lengist eitthvað töluvert. Úr þessu hlýtur stjórnin að bíða eftir endanlegum úrslitum málsinsi Eftir alt, sem á undan er gengið, getur stjórnin ómögulega sætt sig við annað, ea að málið gangi sína leið til efri deildar, og að hún fái að segja álit sitt á málinu. Því sje það vilji meiri hluta Alþingis, að stýfaberi krónuna, er sjálfsagt að fá úr því skorið nú þegar, svo þeir geti þá framkvæmt stýfinguna, sem hana heimta. En þessi afleiðing, sem hjer var nefnd, er hreint smáatriði hjá hinni, sem er miklu stærri og mjög alvarleg: Hver áhrif hefir þessi yfir- lýsta stefna neðri deildar Al- þingis á fjárhagslegt traust manna á íslenska ríkinu? — Sjerstaklega er ástæða til að óttast, að þessi áhrif verði þung út á við. Þessi hlið málsins er svo alfar- leg, að rjer þorum að fullyrBa, að ekki einn einasti þeirra þing- manna, sem greiddi stýfingarfrv. atkvæði, hefir gert sjer í hugar- lund, hve afleiðingarík hún getur orðið fyrir þessa þ$69. Frá Marokkó. Símað er frá París, að Marokkó flugliðið hafi mikinn útbúnað bak við varnarvirki Abd-el-Krims. — Trú á bráðan frið í Marokkó fer minkandi. í tvo daga fulla stóðu yfir um- ræður á þingi um þingsál.till. Jónasar frá Hriflu, um málshöfð- un gegn Siguríi Þórðarsyni, út af meiðandi ummælum um Al- þingi, núv. dómsmálaráðherra og hjeraðsdómarann í Rvík. Eins og títt er um slíkar till. frá J. J. fóru umræðurnar mjög á víð og dreif. Er ilt til þess að vita, að hinum dýrmæta tíma þingsins skuli vera varið til þess að ræða slík mál sem þetta, og svo mörg önnur svipuð, sem J. J. hefir flutt inn í þingið. Síðan J. J. kom á þing, hefir verið líkast því, sem hann hafi verið að sækjast eftir því, að draga þangað inn mál, sem frek- ar eiga heima í ljelegustu sorp- blöðum stórborganna, en í helg- ustu stofnun þjóðarinnar, Al- þingi. Hefir þetta framferði þing- mannsins sett sjerstakan svip á Alþingi. Þar hefir oft verið háð- ur ógeðslegur hildarleikur um mannorð einstakra manna, innan i þings og utan. I pegar þinghelgin er svo gífar- lega misnotuð, sem raun hefir á orðið, síðan J. J. kom á þing, >á er von að þeir þingmenn, sem eiga sæti í sömu deild og J. J. I— hafi mist þolinmæðina. Þeir einir, sem kunnir eru andrúms- loftinu í efri deild, síðan J. J. i kom þangað, geta skilið þá af- I greiöslu, s«m þetta mál f jekk í ! efri deild. Afgreiðslan varð al- !ve? sjerstæð, og mundi áreiðan- lega hvergi í heiminum hafa ! getað komið fyrir, annarsstaðar ! en í efri deild Alþingis ísleni- inga, þar sem J. J. á sæti. Þál.- till. var vísað frá með svohljóð- andi rökstuddri dagskrá fra Gunnari Ólafssyni, 5. landskj. þm.: „Með því að ríkisstjórnin get- ur ekki skipað embættismönn- um að fara í meiðyrðamál, og; með því að flutningsmaðnr til- lögu þessarar hefir í opinberu, víðlesnu blaði, verið lýstur æru laus lygari og rógberi af hin- um sama manni, sem hann níi vill láta lögsækja, án þess a$ hafa, svo vitanlegt sje, gert ráð- stafanir til að hreinsa sig af þeim áburði, þá verður deildin að líta svo á, að henni sje með tillögu þessari lítilsvirðing sýnd af flutningsmanni hennar. Hún sjer því ekki ástæðu til að sinna tillögunni að neinu ley*i, óg tekur fyrír næsta mal 4 dagskrá". Rökstudda dagskráin var sam- þykt með 8 atkv. gegn 4. Með dagskránni vorn: G. Ól., I.H.B., J. Jós., Jóh. J6h., J. M., B. K.r E. P., H. Steinss., en móti: Gnðm. Ól., I.P., S.E., E.Á. J.J. og A.H. greiddu ekfki atkvæði.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.