Ísafold - 15.05.1926, Blaðsíða 1

Ísafold - 15.05.1926, Blaðsíða 1
Ritstjórar: J6n Kjartansson. Valtýr Stefánsson. Sími 500. ISAFOLD kostar 5 krónur Ár gangimnn Gjalddagi 1. júlí. Afgreiðsla og innheimta í Austurstræti 8. Sími 500. DAGBLAÐ: MORGUNBLAÐIÐ 81. ii 4» . 25. tbl. Laugardaginn 15. mai (926. Isafoldarprentsmiðja h.f. Atvinnnieilan mikla i Englandi. (Lauslegt yfirlit eltir erlend m blödumj. er að lagfæra námureksturinn, þá iu allar ráðstafanir til þess, aS. fé þarf kaupiB að kekka til þess að sjálfboðaliða í þjónustu sína, til ! reksturinn beri sig. Verkamenn' þess að sjá um matvælaflutninga neita aS ganga að þeasari lækkun,*g þvíuml. Br svo aB sjá, sem þó hún TertSi aðeins um stundar- stjórnin hafi eigi uietið loforfl aakir. Terkamanna að neinu um það, aB Verkakaup námumanna <sr nú 45 vera h jálplegir við verk þau, sem —76 ahillings á viku. I lífsnauðsynleg væru, enda var Vert er að geta þess, að mjög skjótt komið mikið lið í þjónustu *r það tilfinnanlegt í kolanámu-. Bijórnarinnar til flutninga og ann- rekstri Englendinga, að langt er nú' ara starfa. timliSiS, síðan kolagröftur byrjaSij Jafnskjótt og allsherjarverkfall- þar, námurnar því flestar orðnar æriS djúpar, og hinar hagkvæm- ustu eða bestu þeirra tæmdar. Eins og nú horfir viS, er það ó- ið skall yfir, var landiS lýst í neyð- arástandi, tók stjórnin yfirráSin yfir öllum kolabirgðum, matvælum og öSrum nauðsynjum, og var 10 Myndin :er frá námnbæ í Englandi. Maðurinn lengst til vinstri er Stanley Baldwin, forsætisráð- herra, hinir fjórir, nokkrir helstu leiðtogarnir í verkamannaf jelö gunum; A. J. Cook, ritari kola- námumanna og aðalhvatamaður verkfallsins er sa, sém sjest í miðjunni (með lina hattinn. Vonýr aem bregðagV 1>» mikiS vanti á, að enn sé hægt «fi gera sjer glögt yfirlit hjer úti á íalandi, yfir atburSina í Englandi, á hinni miklu deilu, w enn stend- ur þar yfir, verður af blöSum þeim, sem nú eru hingað komin, hægt að gara sjer fyllri hugmynd um helstu ré* viðburðanna, heldur en feng- ist hefir, af skeytunum. BlöíSin sem lcomu með ,íslandi' «ru vikugömul Fram til síoustu tttundar, fram umdir miðnætti þ. 30. apr. gerðu menn sjer vonir tun, að samkomu- lag myndi uást milli námueigenda og verkamanna. SíSustU dagana í apríl, var sáttatillaga til umræSu, þess efnis, að námueigendur skyldu ganga að því, að bjóða sömu launa- kjör í öllum námum landsins, en verkamenn skyldu aftur á móti ganga aS því, at> hafa vinnutím- ann lengri, eu veriS hefir síSustu arin. í þeirri von. að samkomulag næð- ist, gerði Baklwin forsætisráSherra ráö fyrir, að ríkisstyrkurinn til námueigenda skyldi haldast óbreytt ur, fyrstu dagaria í maí, og setluðu námueigeridur að fresta verkbanni á meðan. En á föst.udagskvöld þ. '.W. apr. kli 11, v&ir útséS um, aS santkomuiag itiyndi nást, og var v*rkbann lilk.vm í itllum námum landsins á miðnætti. Boðskapurtnn. Kl. 11 C'g 2Í5 mín. stöt5vaðist út- sending-frá öllum útvarpsstöðvum landsins,. <>g var síðaö öllum hlust- «ndum tilkynt, að vinna stöðvaSisi í koianámum landsins. Stjórnin sat á ráðstefau im iiótt- ina. Allir vi.ssu, að af verkbanni kolanámueigenda, myndi l,eiða alls- kerjarverkfall. SeHdi atjérnio þvi út boðsbrjef til alþjóöar, um ráö- stafanir til að afstýra vandræS- um og biðja alla liStæka menn, að vera hjálplega, við allskonar nauð- synleg störf, flutninga og annað, se'm leggjast myndi niður, er alls- herjarverkfallið skylli yfir. Lenging vinnníúnans 1. vaeá. JafnaSarmannadagurinn var fyrsti verkbannsdagur. Verkbann var auglýst vegna þess, að verka- menn vildu ekki sætta sig við, aö vinnutíminn yrði lengdur. ASal-; uppistaðan í samtökum verkamanna 1. maí hefir víSast hvar verið kraf- an um að fá vinnutímann styttan. Er því eigi ólíklegt, að það hafi verið samkomulagi óhentugt aS farið var i'ram á, aS verkamunn gengju aS því, einmitt þennan dag, að vinnutíminn yrði lengdur frá því, sem verið hefir. £ Koi't a£ Englandi.' Svörtu bletí irnir sýna kolahjeruðin. Rék^tur kolanánaaima var strandaður fyriir 9 mántiðnm Eins og getiS hefir verið um hjer í blaðinu, má svo að orSi komast, að kolanámureksturinn í Englandi hafi veriS strandaSur fyrir 9 mán. síSan, er ákveSið var, að styrkur skyldi greiddur úr ríkissjóði fyrir hvert kolatonn, sem grafiS væri úr jörSu. Aður en þessi ákvörðun var tekin, var námureksturinn rekinn með tapi í % námanna, og yfir helmingur tapaSi 1 shilling fyrir hvert tonn, sem losaS var. Ríkis- atjTkurinn hefir numið 2 ah. á tonn til jafaaðar, og hefir meSalhagnað- urina aet þvi móti oriið 1% ah. á tOML AJa tjerfræðijiganoflidartiaar ÞjóCnýting ófa»r. Ódýrmri rek^ar. t »efndaráliti kolamálaaefndar er aýnt fram á, *ð námureksturinn þarf af verða ódýrari, wna því nemur, *S hvert tonn verði námu- eigendum að jafnaði 3 ah. édýrara en nú er. Nefndiai Htur avo á, aQ þetta megi takast, og bendir á leiðir til þess. Hún leggur eindregið á móti þjóðnýtingu námanna, en vill gera stjórn námurekstursins einfaldari og hagkvæmari. Heldur því fram, að eðlilegast sje, að ríkið eigi allan námnrjett, og afgjöld fyrir hann renni í ríkissjóB. Til þess að end- wrgjalda landeigendum þeim, eera nú taka afgjöld af námufjelögum, aœtlar nefndin aS greiða þurfi 4r ríkissjóSi 100 milj. sterlpd. Þegar umbætur þær eru komnar á, aem nefndin leggur til, að gera akuli, gerir hún ráð fyrir, að riámu eigendur geti greitt það verkakaup kb nú viSgengst. En meðan verið AhmenniiigTir býr atg undir verkfallið. Hánudaginn 2. maí notaði al- menningur til þess aö undirbúa Big sem bezt undir stöBvunina. í Lond- on var svo mikil götuumferð þann dag, að eigi mun hafa verið önnur eins umferð í hinni miklu borg. Allir keptust við að draga að sjer nauðsynjar, og ljúka erindum aíu um utan húss, meðan strætisvagnar og eimlestir væru í gangi. En vagsa umflýjanlegt, aS fjárhagslegur halli • manna bjargráðanefnd skipuS með verði af námugreftinum, með þvi ótakmörkuðu valdi. kaupi sem er. Verkamenn neituSu tilslökunum. Öll sund til samkomu- Útvarp í stað blaða. lags lokuðust, og "var þjóSinm Jafnframt bvíj sem stjórnin tók stefnt út í ófær* allsherjarv«rk- yfirrat5in yfir matvælabirgðum og fallsins. öSrum nauSsynjum, tók hún í sín- ar hendur starfrækslu allra út- AlJ^erjarv-erkfalliB nær 13 rtam.' varpsstöðva. Er þaS í fyrsta sinni xuiiljána verfcamaTma. sem j,að nefir komig fyrir) a8 út. Strax á laugardaginn þ. 1. mai j Varpsstö6var hafa komiS í stað var. allsherjarverkfalliS boðað. En;D|ag8 á sunnudaginn var leitað nýrra samninga, og voru verkamannaleið- togarnir kallaSir til London. A sunnudaginn og mánudaginn sátu aðiljar á ráSstefnu til þess að reyna að ná samkomulagi. Síðasti sátta- fundurinn byrjaSi kl. 9y2 á mánu- dagskvöld, en honum lauk meS full- komnum friSslitum rjett fyrir mið- nætti á þriSjudagsnótt. Var þá til- kynt um land alt, að allsherjarverk- fallið væri hafiS. — Var gert ráð fyrir, aS meS verkamönnum kolanámanna yrðu 5 miljónir verkamanna þá verklausir. Verkfallið náSi yfir alla flutn- ínga til lands og sjávar, allan málmiSnað og "kemiskan" iSnað, prentun alla, byggingar, starf- ra;kslu gass- og rafmagnsstöðva. Boðskapnr verkainannasaxnbandb- «ns hinn hógværast*. En um leiS og verkfalliS var boð aS, lýsti stjórn verkamannasam- bandsins því yfir, að verkfall þetta bæri eigi aS skoða sem árás á þjóð- ina í heild sinni. ÆtluSu verka- menn því að sjá um, aS allir nauð- synlegir flutningar hjeldust uppi. svo sem matvælaflutningar, mjólk- nrflutningar til borganna o. því- aml. Um leið beindi stjórn verka- manna þeirri áskorun til fjelaga sinna, að þeir sæju um það, aS hvergi kæmi til óeirða af völdum verkamanna; verkamenn skyldu sýna stillingu og gætni í hvívetna, •g forðast í lengstu lög að valda neinum friSarspjöllum. Sijórnín ssklr eftir sjátfboCaliíí- nm <il ýmsrar vinnn. En þó verkamánnaleiStogar væru eins hógværir í orSum sínum, eins «g frekast var hægt að hugsa sjer, og þeir lýstu því yfir, að þeir ætl- uðust til þess, aS verkamenn ynnu t. d. aö nauðsynlegum flutningum, þrátt fyrir verkfaUið, gerði stjórn- Yngismeyjar eru fluttar á mó- torhjóli til skrifstofunnar. þrongin varð svo mikil á götunum/ að eigi varð komist úr staS tímun- imi saman. Virtust allir samhentir í því, hverra stjetta sem vorn, ;iís npta tímann sem best. þó ákveðiS væri, aS kl. 12 á núðnætti slcyldu iiiciui skiftir í tvo andvíga flokka'. StjórnmálaleiðtogarníV á þíngfundí. Ett á meðas borgarbúar voru önnum kafnir við aS búa sig undir verkfalliS og stöðvunina, var rætt um málið í þingiuu. Þar skýrSi Baldwin. frá því, a'3 stjórniö hefði taliS þaS óhæfu, að skattborgarar ríkisms hjeldu áfram að borga fje til námanna. Yrðu

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.