Ísafold - 01.06.1926, Blaðsíða 1

Ísafold - 01.06.1926, Blaðsíða 1
Rttetjora*. J6n Kjartansson. Valtýr Stefánsson. Sími 500. ISAFOLD Argangnrinn kostðr 5 krónur. Gjalddagi 1. júlí. Afgreiðsla og innheimta - í Austurstræti 8. Sími 500. DAGBLAÐ: MORGUNBLAÐIÐ 51. érg. 28. tbl. Þridjudaginn I. júni 1926. ísafoldarprentsmiðja h.f. Magnús Kristjánsson. Tálvonir. „Já — evona fór það með flokk inn minn" — geta íslenskir band( ur sagt þessa dagana. Eigi alls fyrir löngu, fyrir ein- iim 7—8 árum, og það er stuttur tími í stjórnmálasógu þjóðar, — reis hjer upp nýr stjórnmálafloikk ur*— bændaflokkm-. Miklar og fagrar vonir vora Við hann tengdai víðsvegar í sveitum landsins. Mörgnm bónd- anum þótti sem flokksmyndua þessi vaeri tákn nýrra tíma, fyrir ræktunarsögu og búnaðarfram- farir þessa lands. Þegar blað flokksine hóf göngu sína, flutti það víðsýnis-yfirlita- greinar um framtíð landbúnaðar- ins. Þar var að visn nokkuð þoku- lega lýst, hveroig koma ætti framfórunum á, sem við blöstu. En hinir vongóðu bændur litu svo á, að alt þetta mundi rfkýr- ast í meðferðinni —- er unnið yrði af einlægum vilja og þekkingu, að nauðsynlegum i'ramfaramálam •landbúnaðarins. Gleðin varð skammvinn. Pyrir rökfastar framfaragreinar lenti felaðið út í ofxtopadeilum, svo strákslegum, að þær yfirskygou brátt hina hóglátu byrjun. Jónas frá Hrii'lu tók í taum- ana — þá nýskroppinu úr fylk- ingarbrjósti reykvískra jafnaðar- manna og bolsjeviku. Fróðlegt er að lesa í fyrstu ár- göngum Tímans. Þar berjast and- stæð öfl. Annað veifið bregður þar fyrir dren°rilegum framfara- og hvatningargreinum, þar sem djarflega er hugsað til baráttu við íslensk náttúruöfl— til þess að laða frani hið besta, sem land °£ bjóð geta i'rain borið. En brátt dregur fullkomlcg* fyrir sól. Myrkur flokkshaturs bg valdafíknar yfirskyggja þar alt. Saga, Saga hins íslfenska ba'udailokfcs er sannkölluð raunasaga, sjeð frá sjónarhól bænda. Á þeim stutta æfiferli hefir það orðið hluKkift i liins svo nefnda bændaflokks, að berjast gegn hag- sýni og sparnaði í fjármáJum landsins, að verða leiksoppur óvandaðra jafnaðarmannaleiðtoga, að draga samvinnumálin inn í hatursfuUar flokkadeilur, — og styrkja kenslustofmui, til þess aS ala á blekkingum i þeim málum. Barlómur. Bændabiaðið, blað flokksins, er horfið frá sínum fögru íyrira>ll- unum — eg flytur nú lesendum sínum lítið annað en háværan barlóm, er það minnist á landbún- að. Ar eftir ár kveður þar við sama tón: Kæru bændur! Aldrei hefir iitlitið verið eins svart eins og nú. Þið hljótið að fara. á höfuðið, 600 ára afmæli fielsingjaeyrar. ||j Krónborg. i sumar verðnr haldið hátíðlegt bæjarins, og gert ráð fyrir að 600 ;'ir;> afmæli Helsingjaeyrar.— gistihÚSin taki eigi allan þanu Terðux þar mikið um dýrðir. Þar fjÖlda. Hafa borgarbúar keypt vei'ða haldnar sögiúegar synmp- aamalt skip, sem eigi er haffært ar, leiknir sjónleikir við hinn lengur og íitbtaið það fyrir ferða- t'oj'iia Krónborgarkastala, haldnar menn. Ætla þeir síðar að gera akrúðgöngur að fornum sið í bún- sundlaug í skipi þessu, og haí'a ingum þeim og með þeirri \-iZ- það að staðaldri á höfninni. höfn, sem tíðkaðist á fyrri öldum. Hinn fornfrægi Krónborgarkast Búist er við fjölda gesta tíl#ali verður miðstöð hátíðahaldanna. bændamenning, mergur þjóðarinn- kjörslista Pramsóknar, er hinn ar, að fara forgörðum. íslenski bamdaflokkur, seni sá fylgismaður og flokksbróðir Hriflumanns. Eiuokunarmaður — jafnaðarmaður, vinveittur og handhægur til smá^*ika í samá- byrgðarsúpunni. Engu skal spáð um atkvasða- magn Framsóknar við þessar kosningar. Sennilega kemst Magn- Ús Kristjánsson að. Það skal eigi harmað hjer. — Verði Framsókn að góðu. I hvert sinn seni Magnús Kristjánsson stendur upp í þinginu, minnir hann þjóðína á það, að Framsókn- arflokkurinn, . sem Hefndi sig bændaflokk, og ætlaði að berjadt fyrir ræktun landsins, kefir svikið bugsjónir sínar, svikið bændur landsins og siglir nú meS r.iék- andi leiði í faðm jafnaðarmanna. ( q Vel hefir Jónas frá Hrifln nnn- ið að því síðustu ár, að draga úr fylgi Framsóknar meðal bænda. Betri mann honum tH að- Istoðar við það verk var eigi að finna, en Magnús KristjánMien. LANDSKJÖRIÐ. Þegar komið var á fót hagan- legri lánsstofnun handa landbún- aðinum, var bændablaðið fljótt til að leggja orð í belg: Viiur mínir! — Þið bændur. —¦ Þessi lánsstofnun er með öllu (Sfullnægjandi. Þið þurfið að greiða rentur af lánunum, altof !i;i;n- rentur. 1 ölluni bænum, var- ið ykkur, takið engin lán — geríð ekkert, gætið að útlitinu, ræktun- in borgar sig ékki. — Þessi var tónn Timans. Iaialegri árás á framtak og lífsþrótt íslensks landbúnaðar hefir aldrei verið gerð — síðan flytja átti lslendinga suður á Jót landsheiðar. Svik. Nú gengur þessi flokkur til landkjöi-s. Hann tekur ekki bónda á lista sinh. Hann gengur fram- hjá núv. fulltrúa sínum, Ágúst Helgasyni, ágætum bónda og i'ramfaramanni. Hann hafnar skólastjóra bænda skólans á Hvanneyri, viðurkend- um athafnamanni á sviði búnaðar — þótt hann gsefi koet á sjer. Hriflungar. Maguús Kristjánsson er í kjöri. Það er opinbert leyndarmál, að Magnús er þar kominn fyrir at- beina Hriflu-Jónasar. Og annar maður á listanum er Jón nokkur fré Stóradal, einhver hinn tíðast tifandi Jónasardindill í benda- etöð'u. Magnús. Upp frá þeim degi, sem Magnús sveitirnar að tæmast o^ hin forna Kristjánsson er kominn á land- dagsins ljós fyrir 7—8 árum, ekki lengur til. S«m bœndaflokkur hef- ir hann svo gersamlega svikið hlutverk sitt. Er þetta ekki sagt hinum aldur hnigna Magnúsi KrLstjánssyni til hnjóðs. Hann hefir aldrei bóndi verið eða bændasinni. Drógst aftur úr. Magnús Krisjánsson var fyrir eina tíð vel metinn borgari á Ak- ureyri. Nýir tímar, aukin sam- keppni, kipti undan honum fót- um. Hohuni hefir margsinnis ver- ið talið það til ágœtis í Tímanum, að hann hefði eigi sett upp vörur sínar, er ófriðurinn skall á. En hluturinn var, að þá wru Akui'- eyringar hættir að venja komur síuar í verslun hans, því hann liafði þá um skeið ekkert haft að ráði, sem frambærilegt var. Hann var orðinn aftttr úr. Hefnd gamla mannsins. Flokksbræður hans tóku hann síðan upp af götu sinni og settu hann í Landsverslun. A Akureyri hafði hann beðið ósigur í sam- keppninni. Gafst honum nú tæki- færi til að skáka keppinautum sínuni í hinum nýja veldisstól. Af ergelsi varð gamli maðurinn ein- okunarmaður. Varð það hans mesta lífsánægjá að storka kaup- mönnum, gerast fjandsamlegur verslunarfrelsi og athafnafrelsi — og gefa kaupfjelögum upp skuldir — í fullu heimildarleysi. Bróðurleg samvitma. Með alt þetta fyrir augum er Magnús Kristjánsson tilvalinm I. Þann 1. júií n. k. á fram að i'ara kosning þriggja landskjör- inna þingmanna til 8 ára. Þeir, sem í'ni fara, eru: Sigurður Egg- era bankastjóri, Gunnar Ólafsson konsúll, (sem varamaður Hjartar sál. Snorrasouar) ogÁgúst Helga- son bóndi (sem varamaður Sigurð ar sál. Jónssonar frá Ystafelli). Sigurður Eggerz tilheyrði Sjálf stæðisflokknum á þingi, en hann mun sjálfur hafa litið svo á, að sá flokkur væri pólitískt dauður og ætti enga uppreisnarvon fram- ar. Hjá. þjóðinni er flokkur þessi ekki til lengur, sem best má sjá á því, að við síðasta landskjör (1922) fær listi flokksins 653 at- kvæði, sem fremur má skoða sem atkvæði vina og kunningja heldur en pólitískra skoðanabræðra. Að nafninu til heldur þessi flokkur saman á þingi, og telur þar ö menn. En þessir fáu menn 'lial'a svo sundurleitar og ósam- stæðar skoðanir, að það virðist ntesta broslegt, að þeir skuli telja sig sjerstakan stjórnmálaflokk. —- Og þó þeir komi nú fram fyrir þjóðina sem sjerstakur flokkur, l'er fyrir þeim alveg eins og 1922. Þjóðin skoðar þá tilheyrandi for- tíðinni og alls góðs maklega fyrir vel unnið starf á þeim árum. En nú eru þeir ,tímar liðnir hjá og nýir komnir í staðinn, sem hafa ný.jar kröfur fram að bera. — Hinir tveir landskjörnu þing- menn, Gunnar og Agúst, tilheyrðu stærstu flokknm þingsins. Gunnar fhaldsflokknum, en Ágúst Pram- sókn. Agiist mun þó aldrei hafa gengið inn í Pramsókn, en var í kosningabandalagi við hana (í nefndir o. fl.) Maður skyldi ætla, að það segði lítið til nje frá, hvaða flokki þeir 3 landskjörnu þing- menn tilheyra, sem kosnir verða í sumar; einir 3 menn, af 42, sem sæti eiga á Alþingi, hvað segir það? En þetta er mikill misskilning- ur; eins og flokkaskiftingunni nú er háttað á Alþingi, hefir það geysimikla þýðingu, hvaða stjórn- málaflókki þeir tilheyra, sem kosnir verða. Á . Alþingi eru 4 st jórnmála- i'lokkar, og er íhaldsflokkurinn fjölmennastur, hefir 21 manns a. að skipa; er það nákvæmlega . helmingur þingmanna. Næstur er Pramsóknarflokkurinn með 15 menn (þar með talinn A.H.); þá Sjálfstæðisflokkurinn (ef talinn verðttr sjerstakur flokkur). með 5, og loks Jafnaðarmannaflokkur- inn með 1 mann. Af þessu sjest, að enginn einn flokkur í þinginu er nægilega sterkur til þess að fara með völd- in í landinu upp á eigin spýtur. Sá flokkur, sem með völdin fer, verður að njóta stuðnings frá öðr um stjórnmálaflokki, eða a. m. k. einhverra manna. úr öðrum flokki. En þetta er mjög óheppilegt, og getur orðið skaðlegt. — Að minni sök kemur þetta, þegar við stýrið sit.ia duglegir og starfshæfir menn; en íslendingar eru nú ekki æfinlega svo lánsamir, að_ fá slíka menn í ráðherrasæti. Ekki þurfa kjósendur landsins yfir þvjí að kvarta, að þeir ekki fáinseguúr að velja við landskjör það, sem í bönd fer. Eru 5 listar í boði, með samtals 28 mönnum. Kjósendur geta því sjálfum sjer um kent, ef kosningin fer ekki eins vel og þeir hefðu helst kosið. En sjeu kjósendur vel vakandi við kosninguna, þá fer hún vel, og þá getur þessi kosning haft meiri þýðingu fyrir framtíð þjóð- arinnar, en flestar aðrar kosning- ar til þessa hafa haft. n. Listi jafnaðannanna og bolsjevika Þetta er í annað skiftið, sem sameiginlegt lið jafnaðarmanna og bolsjevika kemur fram með sjerstakan lista við landskjör hjer á landi. Við síðasta landskjör (1922) f.jekk listi þeirra 2035 at- kv»oi, en koin engum manni að. Efsti maður á lista þeirra nú, Jón Baldviusson alþm., hefir set- ið á þingi um skeið, en ekki verð- ur annað sjeð, en að Alþingihefði vel komist allra ferða sinna, þótt hanu hefði þangað aldrei komið; og það mé fullyroa, að þingstörf- in hefðu geugið miklu greiðara, hefði Jón Baldvinsson aldrei á þingi verið; því engu er líkara, en að það sje sýki á homim, að þurfa að tala í öllum málum, og tefja með því óhæfilega þing- störfin. — Jón Baldvinsson er eyðslusam- ur mjög á þingi, svo að naumaát kemur fram sá bytlingur, eða sú útgjaldakrafa, að hann ekki greiði atkvæði með. Fengi J6a

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.