Ísafold - 04.08.1926, Blaðsíða 1

Ísafold - 04.08.1926, Blaðsíða 1
 Ritstjórat. Jóii Kjartansson. Valtýr Stei'ánsson. Sínii 500. ISAFOLD Árs ingurmn kostar 5 krónur. Gjalddagi 1. júlí. Afgreiðsla og innheimta í Austurstræti 8. Sími 500 DAGBLAÐ: MORGUNBLAÐIÐ 51. árg. 40. tbl. Miðwikudaginn 4. ágúst 1926. ísafoldarprentsmiðja h.f. Útvarpið. Sterkari stöð bráðnauðsynleg. Hvernig verður úr því leyst hagkvæmastan hátt. Þjóðhátið Bandaríkjanna Útvarpsstöðin sem hjer hefir starfað síðan í mars í .vor, er alt of lítil. Er nú Ikomin á það full reynsla, að hún nær aðeins yfir hálft landið. Hún hefir y2 kilo- watt í loftnetið. Meðan stöðin er svo lítil, þurfa menn dýr og vönd- uð tæki, til þess að heyra til henn- ar. Bftir því, sem stöðin er sterk- ari, geta móttökutæki manna ver- ið ódjTari og óvandaðri. Sem stendvu kemst enginu Ut- an Rvíkur af með ódýrari tæki, en þau, sem kosta 2—300 krónur. Er slíkt altof há upphæð, til þess að maður geti gert s;jer von uro, a5 íitvarpið komi að almennum notum. Ákveðið e»r, að stækka loft- skeytastöðina hjer að míklum mun, gera hana sterkari, svo hvin geti sent skeyti yfir lengra svæði, »g um loið gera útbúnað hennar á ýmsan hátt vandaðri. Hjer er leikur á borði. í staðinn fyrir y2 kilowattsstöð, þarf útvarpið hjerna 5 kilowatts- stöð, 10 sintium sterkari en þá sem nú er. Þá geta menn k.jer I Rvík og á öUu suð-vestvwlandi heyrt til. útvarpsins með hinum ódýru krystaltækjum, sem kölliið eru. En útvarpsstöð, senv er 10 sinn- um sterkari en sú, sem nú er, iuegfcr ekki til þess, að hægt sje að komast af með ódýrustu tæki. «m land alt. Eftir þeirri reynslu, sem þegar er fengin hjer á landi, þarf 5 kilowattstöð hjer í Rvík. helst að hafa samband við ein£W 3 aukastöðvar, er endurvarpa því, sem hjeðan er sent. Þessar auka- stöðvar þyrftu ekki að vera öllu sterka.ti en t. d. stöð sú, seni h.ier er nú. Ein þeirra þyrfti að vera á Véstfjörðum, önnur á Akureyri og hiri þriðja á Austfjörðum, sunnarlega. ísland er strjálbygðasta land Norðurálfu. Geta má nævri, að það er meiri erfiðleikuni bundið, að koma útvarpi hjer í gott lag, heldur en í þjettbýlum löndum. Að það þarf nmn meiri stofn- kostnað,' hjer en annarstaðar, til þess að koma fullnægjandi út- varpi hjer upp. samanborið við tekjumöguleika. Síðan útvairpið byírjaði lijer, hefir það haft bækistöð sína í loftskeytastöðinni. Hefir farið vel á þeirri samvinnu. Nví þegar lofc- skeytastöðinni vex ásmegin, þari samvinna þessi að haldast. og þarf útvarpið að i'á sín nauðsyn- legu 5 kilowattatæki. Hið endiw- nýjaða útvarp, þyrfti a$ fá að halda samvinmmm' við roftskeyta- stöðina, því þegar loftskeytástöð- in verður endurbætt, getur hún sent skeyíi samtímis og útvarpð starfar. / Myndin er af fundinum I Philadelphia 4. júlí 1776 þegar frelsisskráin va»v samþykt. TJm- hverfis eru myndir af öllum forsetum Bandaríkjanna, frá George Washington til Coolidge. Hinn 4. júlí er þjóðhátíða»vdag- ur Bandaríkjanna og nú síðast var hann haldinn sjerstaklega há- tíðlegur vegna þess, að þá voru liðin 150 ár síðan ríkin lýstu yf- ir sjálfstæði sínu. Landnámsmennivnir í* Banda- rík.juni voru aðallega breslkir þegnar og tiildu sig lengi breska, því að þeir þurftu á styrk Breta að halda vegna yfk'gangs Frakka og Sþánverja. En þá er Bretar höfðu algerlega náð yfirhönd í Norður-Ameríku, fór birátt að kastast í kek'ki milli þeirra og Ameríkumanna og um vorið 1775 ihófst frelsisstríðið. Ame»ríkumenn unnu hvern si^urinn eftir annau og var pá kallaður saman þjóo- fnndur í Philadelphia. Voru þar fulltrúar frá 13 nýlendum og hinn 4. júlí 1776 lýsti þessi fund- ur yfir því. að þessar nýlendur væri sjálfstæð ríki. Sá hjet Thom- as Jefferson er samdi þá sjálf- sta'ðisyfirlysingu. Ófriðurinn hjeít áfram engu að síður og börðusL Ameríkumenn undir forystu frels- ishetjunna*' George Washington. Aiið 1783 var friður saminn og viðurkendu þá Bretar sjálfstæði Bandarilkja. Brátt fjölgaði þeim ríkjum, sem gengu í bandalagið og nú eru þau 49, auk Alaska, Fit- ipseyja, Hawai-eyja og Vestur- heimseyja þeirra. er Danir áttu áður. Sem sagt, Bandaríkin eru eigi nema 1|50 ára gömul. Þegar þau voru komin á 9. tuginn hófst hiu ægilega bcw-garastyrjöld, sem nefnd er þrælastríðið, og sagði Lineoln imi það. að það hefði verið háð til þess að vita hvo^t sjálfstæðis- yfirlýsingin og stjórnarskráiu gæti staðist. A þessum 60 árum, sem liðin eru síðan, hafa allskon- ar frainfarir í Bandaríkjunum orðið svo stórstígajp, að annars eins er eigi dæmi í sögunni. Stjórnarskrá Bandaíríkjanna, sem var bygð á alveg nýjum I grundvelli þegar hún var samin, stendur svo að segja óhögguð mn þann dag í dag og e.r því í raun- inni elsta stjórnarskrá heimsins. : Nítján sinnum hafa verið gerö- i ir viðaukar við hana, en annars er hvin enn eins og „the founding fathers" (sem Harding forseti jnefndi svo) gengu frá henni ár- ið 1789. Heimurinn dáist að þessu, en þó e»r það einkennilegt, að ekkert lýðríki hefir stælt hana, ¦ og hafa þó mörg ný lýðríki ris- i ið upp á síðustu árum í ölhim heimsálfum. Stjórnarskrá Banda- ffSkja er því alveg sjerstæð. Aðr- ar þjóðir dást að stjórnskipun þeirra, en hætta sjer ekki vvt á iþá braut. En við samvinnu milH þéssara tveggja stofnana, ynnist það, að Landssíminn fengi tekjur af vvt- varpinu, án mikils tilkostnaðar, en þó Landssíminn fengi góða borgun fyrir titkostnað sinn, við vitvarpið. yrði sá tilkostuaður aldrei eins mikili, og ef vvtvaírpíð ætti að hafa sjálfstæða stöð. Með þessu mðti yrði það út- v'arpinu n(>lst kleift, að kaupa |fuUkomlega nægilega sterka stöð og nauðsynlegar aukástöðvar. En þá t'yi'st yrði kostnaðvvrinn við móttökuáhöldiu það lítill fyri,v al- menning, að útvarpjð fengi þá út- breiðslu, sem l>að þarf að fá. íþróttanámskeið ætlar f. S. í. að halda hjer næsta vetur. Þnr verða keudar flestar þæ*r íþrótt- ir, sem f. S. f. hefir með hönd- um, Kensla bæði bókleg og verk- Ieg. Sjerstök áliersla verðu»r lögð á að gera menn hæfa til að kenna- Stórkostlegt alvðrnmál. Flan íslensks æskulýðs til útlanda, einkum Kaupm.hafnar. Sveinn Björnsson sendiherra, segir frá. ™ Syeinn Björnsson sendihería flutti búferlum til Hafnar með (lullfossi. — Jeg hitti hann hjer á dögununi, og spurði hann að því, livort það væri eklki eitt eða annað, sem hann vildi sagt hafa. áður en hann fæfíi. Ljet liaun lítið yt'ir því v fyrstu, cn eftir aokkra vunhugsun segir hann: ,,Það <vr eitt niál, sem jeg álít. að blöðin hjer, ættu að birta nokkur aðvörunarorð vvm, þ. e. fyrirhyggjulaust flan ungs vs- lensks fólks tiJ átianda. Árin sem jeg var í Höfn, varð jeg var við talsverð vandræði sciii hlutusl af þessu, og eftir því, sem jeg hefi frjet't síðan, hafa uú síðustu niissin'u ekiki venð minni brogð að þeim. Ungt fólk sækir til Hafnar — einkmn á liaustin. Margt á fyrir fa.rgjíil(Hmi. og máske vel það, er það fer af stað, en enga vísa atvinnu eða nokkurn sama stað, er þangað kémur. Hugsunarlaust leggur það út í heiminn, með þá fávísu von í brjósti, að það muni fá einhverja atvinnu er þan»-:ið kemur, eða einhver ráð muni ralkna upp. Eins og geta má nærri er það ekki hægðarieikur fyrir fólk, sem er öllum og öllu ókunnugt, að fá sjer lífvænlega atvinnu, í skjótu bili, 'þar sem tugir þúsunda af landsmönnum ganga atvinnu- lausir. Þegar jeg var í Höí'n. segir Sveiun. kom það alloft fyrir, að menn komu til Hafnar v atvinnu- leit. án þess að hafa þar noMara vísa von um atvinnu. Þeir áttu ef til vill nokkur hundruð krón- ur er þangað kom. En er spari- skildingar þeir voru uppgengnir, voru engin ráð. Þá komust þeir ekki hjálpar- lavvst heim aftur, höfðu hvergi höfði sínu að að halla, lágu jafn vel vifi á. næturnar, matarlausic og of't illa til reilka á allan hátt. Þegar þeim þótti fokið í óll skjól og þeir gáfust upp við atvinnu- leitina, koinu þeir á sendiráðs- skrifstofuna og vatr eigi annað fyrir hendi, en að senda þá heim, á kostnað hins opinbera. En þetta er ekki alvarlegasti þáttur málsins, segir Sveinn. Þó ungir menn tapi atvinnu sinni um tíma, og eyði nokkrum hundruð- um Ikróna í ráðleysi; þegar menn heyra um afdrif sumra íslenskra stvilkna, sem farið hafa fyrir- hyggjulítið til Hafnar á síðari árum, koma höjrmungarnar fyrst til sögvmnar. Hafði Sveinn nokkrar sögar; að segja um þau efni — án þess vitanlega að hann nefndi nokkur nöfn — sem illmögulegt er að láta koma v'it á prenti. Þær virðast koma í hópum að haustinu til. Mje.r sikilst, segir Sveinn Björnsson, að það sem • vakir fyrir þeim flestum, 6Je, að fá atvinnu við innanhússtörf, hálf- an daginn, svo þær geti hinn hluta dagsins leitað sjer einhverrar mentunar. I Fæstar komast að slíkum kjör- um. Þær sem hepnar eru, dug- legar og einbeittar fá annaðhvort vinnukonustörf eða lenda á sauma stofum, og fá þa#r lítið kaup. . En það má heita hending, ef ungar .stvvlkur, sem koma hjeðan áð heiman til Hafnar, undirbún- ingslaust og bráðókunnugar þar öllum og öllu, geti á stuttum tíma náð sjer í lífvænlega at- vinnu.. Og hvað tekur við þessnm stúfkum, sem fjelausar verða o^ atvinnulausar og eiga hvergi höfðí sínu að að halfa í stórborginni? Hvað annað eu götulífið á. Vest- urbrú. — Skyldu það vera miií'g dæmi til þess, að svo hafi farið, spu.rðí jeg Svein Bjiirnsson. —- Því miður veit ,jeg ura fleiri en eitt dæmi þess, og þó muna margir því kunnugri en jeg. — Ungfrú Ingibjörg Ólafsson muu þekkja fleiri, og þaw ágætiskonur, sem lnin hefir í liði með sjer í K.F.U.K. í Höfn. Jeg hefi líka heyrt getið nm fátækar íslenskar konur. senv verið hafa lengi í l\öi'n. og unnið þar fyrk- sjer nieð saumaslkap og því vvm líki*, en »efið vvt hvern eyri. senv þær hafa getað við sig losað til þess að bjarga íslenskum stvvlkum af götunni. Saga þessara stúlkna er svo nístingsnöpur, að engu tali tek- !m\ Þaar ganga fyrirhyggjulaust jv'it í heini, nieð bjartar vonir, frá góðunv heimilum og bærilegri

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.