Ísafold - 04.10.1926, Blaðsíða 1

Ísafold - 04.10.1926, Blaðsíða 1
Rttetjóra*. J&a Kjartansson. ?altýr Stefánsson. Sími 500 ISAFOLD Árgangurirai kostar 5 fcrónur. Gjalddagi 1. júli. AfgreiðsU og innheimta í Austurstræti 8. Sími 500. DAGBLAÐ:MORGUNBLAÐIÐ 5f. árg. 52. tbl. Mðnudaginn 4. okt. 1921. laafoldarprentsmiðja h.f. Jón Þorláksson eða Jón Baldvinsson. Hurmi dregst aftur úr. Þegar jafnaðarmenn og Tíma- menn gerðu með sjer bandalag, Ijetu þeir svo í veðri vaka, að ætlun þeirra væri fyrst og fremsv sú, að velta núverandi stjóru úr sessi. Vitanlega er þetta ein af ástæð* unum fyrir sambræðslunni, en það er langt frá, að það sje eina ástæðan. Andlegi skyldleikinn sem ríkjandi or milli írenistu manu" anna í báðum herbúðimum, hefir vitanleg hjer ráðið mestu. Það er löngu kunnugt, að Olaf- ur Friðriksson. Jóu Bald., Hrifiu- Jónas, Magnús Kristjánsson og Tryggvi, eiga mörg sameiginlog áhugamál. Þarf ekki annað en nefna kúgunarstefnu þessara manna, að vilja binda versluu landsins í margskonar einokuna**- fjötra. Þetta kúgunaræði er einn liðurinn í þeirri stefnu byltinga- inannanna að vilja „þjóðnýta" öll framleiðslutæki. hverju nafni sem xiefnast. Ailar eignir emstakling- anna vilja þeir taka eignarnámi, án þess nokkurt endurgjald komi fyrir. Þeir vilja koma. byltingu af stað, til þess að koma áformi sínu í framkvæmd; nefnir foring- inn Ól. Friðriksson þetta að „nota handaflið'', líkt og hami gerði hjerna um árið móti lögregiu Keykjavíkur. Jón Bald. sje meðal þeirra eyðslu- sömustu þingmanna sem setið hafa á Alþingi. Þar er J. Bald. í fuilu samræmi við flokksbræður sína, sósialistana, því eyðslan og óhófs" semin er einkenni allra þeirra at- hafna í opinberum málum. Líklegu eru þær teljandi útg.ialdabeioY.- irnar úr ríkisf.járliirsluimi, sem ,1. Bald. hefir ekki ljeð liðsyrði með atkvæði sínu, þau ár sem hann hefir átt sæti á þingi. —¦ Einnig líiuini þeir liðir vera teljandi, er hafa t'arið fram á útgjaldalækkun úr ríkissjóði, sem J. Bald. hefir fylgt. Fyrsta afrek saniherjanna á að vera það, að veltá núverandi stjórn úr sessi. Eðlilega; því stjórnin, eins og húu er skipuð, er vissu- lega mjög erfiður þröskuldur á vegi byltinga og uiurótsmamiaun;!. En væri ekki rjett fyrir kjós- endur landsins, nú fyrir lands" kjörið, að gera það upp nieð .->Jií 11"- um sjer, hvað þeir komi tii að f"t í staðinn, et' núverandi stjórn verður velt úr sessi. — Þetta er vissulega mikilsvert atriði og þess vert að því eje gefinn gaumur • tæka tið. Sósialistamir. uniróts- og bylt- ingamennirnir, yrðu náttúrlega mikils ráðandi í hinni nýi'u stjórn. Þá er Jón Baldvinsson sjálfkjör- inii, svo vel hefir haim hreiðrað um sig í sæng sósialistaima. Hm* ir ráðherrarnir yrðu af svipuðu tagi: M. Kristjánsson og Tryggvi e'ða Jónas. Hugsum okkur Jón Baldvinsson vera kominn í sæti Jóns Þorláks- sonar, sem f.jármálaráðherra. Nokkra reynslu höfum við lil þess að byggja á um það. liveru- ig J. Bald. mundi taka sig út í nýja sætinu- Hann hefir setið a Alþingi í nokkur ár, sem fulltrúi jafnaðaraianna. Þaðafi höfum tið reynsluna. Það eru víst ekki skiftar skoð- auir meðal þingmanna um það, að Eitt er sjerkennilegt um fjár- málapólitík J. Bald., eins og ann" ara jafnaðarmanna, að hann vill afnema tolla, jafnt af ónauðsynl. sem nauðsynlegri vöru. Og í stað tollanna vifl hann fá háa, beina skatta, af tekjum manna og eigu-' um. Afleiðing slíkrar skattastefnu ec auðsæ. Fyrst er nú það, að cf okk- ar fátæka og fámenna ríki ætti að fá aðaltekjur sínar með bein- um sköttum, yrðu skattarnir að vera svo háir, að þeir mundu stðr- kostlega lama, jafnvel eyðilegg.ia allan framfara- og framkvæmda" hug landsmanna. Enginn yrði til noius megnugur framar, vegna hinna þungu skattaálögu. Engiun hefði framar hug á að spa-ra, því skattarnir mundu jeta upp allan sparnaðinn. Háir beinir skattar örfa til eyðlsu og verka þannig gagnstætt tollunum. Oft og tíðum yrði afkoma. rík' issjóðs bágborin, ef aðaltekjustofu inn ætti að vera beinu skattarnir. Enginn stórauður er til í landinu, som geti borið þyngstu byrðirn- ar. svo skattaálögurnar yrðu mjög tilfinnanlegar skattþegnunum. — Mörgum finst, og það með rjettu. að beinu skattarnir sjeu nægilega þungir hjá okkur eins og þeir nt'i eru, hvað þá ef þeir ættu að tvö" eða þrefaldast. '' | Fyrir skemstu keptu þeir hlaupa gikkw*nir Nurmi og AYide í Berlín og tvoir hlauparar þyskir, d". Peltzer og Böeher. Skeiðið var 1500 metrar. Bar Peltzer sigiw af hólmi og setti nýtt heimsmet. — Daginn eftir keptu þeir Nurmi og Wide í hlaupi sem var 2 enskar mílur og bar Wide sigur af hólmi og setti .jafnfícaint iiýtt licimsmer Myndin hjer að ofan er af hlaup' urunum áður en þeir leggja á stað í 1500 metra hlaupið. Talið frá A'instri til hægri er röðin þessi: Peltzer, Niwmi, Böcher og Wide. Það er talið að Nurmi hafi eigi verið vel fyrir kallaður. A'iðbrigðin yrðu áreiðanlega mikil, ef við í stað Jóns Þorláks" sonar ættum að fá Jón Baldvins- son til þess að hafa á hendi að- alstjórn fjármálanna, — Jón Þor-' láksson ei- vafalaust einn færasti og mikilhæfasti f.iármálamaðurinn sem við nú oigum. Er því við- brugðið hve fljótur hann var að setja sig inn í allan fjárhag ríki»- sjóðs, eftir að hann varð fjái'" málaráðherra, Má óefað fullyrða, að við höfum aldrei haft fjármák- ráðherra, sem á hverjum tíma hef- ir haft jafnt glöggt yfirlit yfir fjárhaginn, eins og J. Þorl. — Skýrslurnar, sem hann hefir gef" ið þinginu, hafa best Sýnt þetta. Aiidstalðingar J. Þorl. viðui- kcima yfirburði lians. Þess vegna var það, að liim'r byltingagjörnu þingmenn Framsóknar með J. Bald- komust ekkert áfram á þing- inu í vetur, þegar þeir vildu safna liði móti stjórninni. Hinir gætnari menn í Framsókn fóru að spyrja sjálfa sig að því, hvað þeir myndu fá í staðinu, ei' stjórnarskifti yrðu, og þegar þeir «áu hverjir það íiiundu verða, neituðu þeir a'Ö vora með. Þeir vildu ekki skifta á Jóni Þorl. og Jóni Bald- Enginn stjórnmálamaður hjer á landi befir jafn mikið og örugt fylgi hjá þjóðinni, eins og Jón Þorláksson. Sýndi það landskjör- ið í sumar. i XTm kosningarnar heyrðist það oft frá mönnum úr *andstæðmga- flokknm imv. stjórnar, að þeir' bæru fult traust til stjórnarinnar og vildu fyrir hvern mun að hún færi íifram með völdin í landinu. Þessi almenna hylli st.iórnarinn- ar uni alt land, var meira en Tíma menn gátu þolað. Þá gripu þeir til hinnar hneykslaulegu sambrieðsia við öfga" og óróamennina í kaup-j sti'iðunum. — Hámark stjórnmála- spillingar er það, þegar Valda" græðgin er orðin svo mikil, að öil ( heilbrigð skynsemi verður fyrir henni að þoka, eins og hjcr átri sjer stað. Þeir kjóscndtir, sem ekkí vilja oj-ðslu- og óhófsstefnu sósialista í stjórn landsins kjósa B'b'stann. Munið að sotja x fyrir fraiiian bókstafiun B. FOSSAVIRKJUN ,TITANS' í ÞJÓRSÁ. Fjelagið fer fram á sjerleyfi á Alþingi í vetur. Kjósendur! Þegar kosningar fara fram, eru öll völd/n í ykkar hönduni, og einnig öll ábyrgð^n. Yöldiu eru mikil, en ábyrgðin ei* oim meiri. Nú er það ykkar að ákveða, hvort við í framtíðinni eigum að fá að njóta fjármálavíð- sýni og þekkingar Jóns Þorláks sonar við stjórn landsins, eða hvort eyðslu- og óhófsstefna sósia- listanna á að sitja við stýrið. „ísafold" flutti fyrir. nokkru grein, þar sem þess va.v getið, að nokkur skriður mundi vera að komast á fossavirkjun „Titans" hjer á landi, og .iafnframt getið um helstu áætlanir, sem gerðaa* hefðu verið í sambandi við þann fossinn í Þjórsá, sem hugsað er til að virkja nú, Urriðafoss. En engar nánari upplýsingar gat blað- ið þá gefið um fyrirætlanb* fje- lagsins. En nú or Klemens Jónsson al" þingism. nýlega kominn frá út- löndum. Erindi hans þangað var m. a. það, að sitja fund með stjðrn „Titans" og helstu hlut" höfunum í því. En hann er í stjóm fjelagsins hjer á landi. Isaf. het'- ir því spurt hann nokkuð um fyr- irætlanir fjelagsins h.jer á landi í náinni framtíð. — Ætlar fjelagið að fá sjtvc- leyfi til fossavirkjunar hjer á landi nú bráðlega. — Það cr afráðið, áð „Titan'* fer fram á sjerleyfi nú á þinginu í vetuA'. Jeg mim Icggja fram bráðlega frumvarp til s.ierleyfis- laga fyrir fjelagið við aðra stjórn- endur þess hjer. — Og það e*r tilætlunin að fá ríkisstjórnina til þess að leggja það fram á þing- inu í vetur. Viljj hún af einhverj- um ástæðum ekki gera það, mun jeg bera fram frumvarpið. — Og þið gerið ykkur vonvr um að þingið veiti sjerleyfið? — Við höfum fylstu ástæðu til þcss að ætla það. En fáist það, og ekki með lakari skilyrðum en það sjerleyi'i, som veitt var til fossa- virk,itma.r á Vestfjörðum á síðasta þingi, ]>á má nokkurnveginn full" yrða, að byrjað verði á virkjun- unni. — Svo fje er þá fyrk* hendi? — Jeg tel sennilegt, að ekki standi á því, ef sjerleyfið. fæst. — Hverjar eru svo f*>-rirætlar.- irnar að öðiru leyti? —¦ Það er aðeins Urriðafoss, sem fyrst á að snúa sjer að, eins og þið hafið þegar getið um í ísaf. Það er að vísu draumur „Titans'" að geta einhverntíma beislað allá fossaua í Þjórsá. En í það verð" ur vitanlega ekki ráðist í einu. En með virkjun Unriðafoss fást um 80.000 hestöfl, og það er ekkert smáræði. — Og til hvers á að nota kraft- inn? — Aðallega til að vinna saltpjet ur. — Hvað á sjerleyfið að gilda til margra ára? — I frumvarpinu eru nefnd 7i> ár. Og byrja á þá á verkinu inn- an 4 ára. eftir að sjcwleyf ið er veitt* En virkjun á að vera lokið að fullu, svo byrja megi rekstur, 10 árum eftir leyfisveitinguna- — Þarf ekki fjelagið að flytja inn erlendan vinnukraft? —¦ Til virkjunarinnar mun þurfa að nota 600 verkamenn, fyrir ut" an verk£ræðinga. verkstjóra og aðra yfirmenn. En eftir að virkj un er lokið og farið er að nots vatnsaflið, mun vera hægt að komast af með innlent vinnuafl að mestu leyti. En þá verkamenn erlenda, sem fjelagið þarf að fá, tel jeg .sjálfsagt, að fjelagið fát firá Norðurlöndum, og helst menn, sem vanir eru vatnavirkjun. — Hver er afstaða „Titans" til járnbrautarlagningar austur í sveitir? — Jeg má fullyrða, að Titan- fjelagið getujr ekki lagt járnbraut austur. Til þess hefir pað ekkert fjárhagslegt bolmagn. En hitt er annað mál, að það mun gera sit* ítrasta til þess að útvega lánsfje til járnbrautarlagningar, þvi það er mikils um það vevrt fyrir það. að hún verði bygð. AÐ NORÐAN. Akurey-ri, 27. sept. FB SÍU5VEIf)IN. 1 Akureyrarumdæmi veiddust. síðustu viku 1364 tunnur af síld í salt, en 150 tunnur í krydd. Als á öllu landinu hefir veiðst: 1 salt 106.745 tunnur. í krydd 35.504 tunnur. ¦¦ '

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.