Fréttablaðið - 05.10.2007, Blaðsíða 25

Margar heilbrigðisstofnanir, ekki hvað síst Landspítalinn,
hafa glímt við rekstrarvanda und-
anfarin misseri og ár. Ein þeirra
skýringa sem gefnar eru fyrir
rekstrarvandanum er aukinn hlutur
yfirvinnugreiðslna í launakostnaði.
Þörfin fyrir yfirvinnu skapast
ekki hvað síst af því að þær stöður
sem þörf er fyrir eru ekki mannað-
ar sem skyldi. Ítrekað er bent á
skort á hjúkrunarfræðingum í
þessu sambandi. Nú vantar um 90
hjúkrunarfræðinga á Landspítal-
ann og alls yfir 600 hjúkrunarfræð-
inga á heilbrigðistofnanir landsins.
Slíkt ástand leiðir til þess að þeir
hjúkrunarfræðingar sem eru í
starfi ráða sig margir í hlutastarf
og taka síðan aukavaktir, bæði til
að hækka launin og til að geta haft
meira um vinnutíma sinn að segja.
Aðrir neyðast til að taka aukavaktir
vegna siðferðilegrar ábyrgðar og
velferðar fyrir sjúklingunum.
Öllum ætti að vera ljóst að þennan
vítahring manneklu og launa verð-
ur að rjúfa.
Fyrir rúmlega 20 árum tóku stjórn-
endur Fjórðungssjúkrahússins á
Akureyri (FSA) þá einhliða ákvörð-
un að greiða þeim hjúkr-
unarfræðingum sem réðu
sig eða hækkuðu starfs-
prósentu sína í 100% starf,
viðbótargreiðslu sem nam
kr. 15.000 á mánuði. Mikill
skortur var á hjúkrunar-
fræðingum á FSA á þess-
um tíma, hlutur yfirvinnu
í heildarlaunagreiðslum
stofnunarinnar var hár og
erfitt var að skipuleggja
deildastarfið. Þótt 15 þúsund krón-
ur á mánuði sé ekki há upphæð í
dag var þetta veruleg viðbót á
sínum tíma. Ákvörðun um greiðsl-
urnar var tekin í apríl 1986.
Samkvæmt kjarasamningi Hjúkr-
unarfélags Íslands og fjármála-
ráðuneytisins frá 24. mars 1987
voru byrjunarlaun hjúkrunarfræð-
ings þá 39.903 krónur. Við-
bótargreiðslurnar námu því
37,6% af byrjunarlaunum.
Þetta jafngildir því að nýút-
skrifaður hjúkrunarfræð-
ingur með 215 þúsund krón-
ur í grunnlaun í dag, fengi
kr. 80.840 í viðbótargreiðsl-
ur á mánuði fyrir að ráða
sig í 100% starf.
Það væri sannarlega for-
vitnilegt að sjá hvaða áhrif
slíkar viðbótargreiðslur til hjúkr-
unarfræðinga í 100% starfi hefðu á
Landspítalanum. Um eitt þúsund
hjúkrunarfræðingar starfa þar.
Meðal starfshlutfall hjúkrunar-
fræðinga er nú um 77% og því
þyrftu um 400 hjúkrunarfræðingar
að hækka starfshlutfall sitt úr
umræddu meðaltali í fullt starf, til
að manna allar stöður hjúkrunar-
fræðinga á spítalanum. Fullyrða
má að ef stjórnendur Landspítala
myndu grípa til þessara ráða sam-
hliða því sem kjarasamningsbund-
in laun hjúkrunarfræðinga hækk-
uðu verulega, myndi skortur á
hjúkrunarfræðingum á Landspítala
heyra sögunni til.
Eins og áður sagði var ákvörðunin
um þessar viðbótargreiðslur tekin
einhliða af yfirstjórn FSA, með
þeim rökum að hagkvæmara væri
að greiða slíkar viðbótargreiðslur
en þá miklu yfirvinnu sem greidd
var. Einnig að með þessu yrði skipu-
lag hjúkrunarþjónustunnar mark-
vissara. Rétt er að hafa í huga að
kjarasamningar voru ekki lausir
þegar þetta var og forstöðumenn
stofnana höfðu mun minni völd en
nú er. Stjórnendur Landspítala og
annarra heilbrigðisstofnana þar
sem skortur er á hjúkrunarfræð-
ingum, ættu því að setjast yfir
framangreint reikningsdæmi í
þeim tilgangi að bæta þjónustu og
rekstur stofnananna.
Fullyrða má að það sé allra hagur
að stöður hjúkrunarfræðinga séu
mannaðar fastráðnum hjúkrunar-
fræðingum. Yfirvinnugreiðslur
yrðu í lágmarki, skipulag þjónust-
unnar yrði mun markvissara, álag
á hjúkrunarfræðinga yrði minna,
og síðast en ekki síst myndu sjúk-
lingarnir fá mun betri þjónustu.
Höfundur er formaður Félags
íslenskra hjúkrunarfræðinga.
Rjúfum vítahring manneklu og launa
Fyrir nokkru var Íslendingur kosinn í gott embætti hjá Sam-
einuðu þjóðunum (Hjálmar W.
Hannesson sendiherra var kjörinn
einn af varaforsetum 62. allsherj-
arþingsins). Sagt var frá því í blöð-
unum hér á landi, en það var ekki
vegna þess að þessi tíðindi snertu
Íslendinga á nokkurn hátt. Í raun
kemur þetta kjör venjulegu fólki
ekki við, fyrir
utan nánustu fjöl-
skyldu Hjálmars,
vegna kauphækk-
unar sem hún
kann að njóta
góðs af, og sjálf-
sagt einhverja
embættismenn í
utanríkisráðu-
neytinu sem fá
kannski að verða aðstoðarmenn.
Það sama má segja um hugsan-
legt kjör „Íslands“ í öryggisráðið.
Gjarnan er talað um að landið,
Ísland, verði kosið en að sjálfsögðu
eru það aðeins nokkrir embættis-
og stjórnmálamenn sem sitja í
öryggisráðinu. Og það að einhverj-
ir íslenskir embættismenn fái
góðar stöður í New York kemur lífi
venjulegra Íslendinga ekki nokk-
urn skapaðan hlut við. Ekki á það
frekar við þó að þeir stjórnmála-
menn sem koma nálægt þessum
málum, með utanríkisráðherrann í
broddi fylkingar, geti haft gaman
af að hafa á tilfinningunni að þeir
taki þátt í stjórn heimsmálanna.
En við þessar aðstæður undrar
það ekki að þessir tveir hópar,
starfsmenn utanríkisráðuneytisins
og stjórnmálamenn, þrýsti mjög á
að „Ísland“ nái kjöri. Til þess eyða
þeir ómældu fé – að minnsta kosti
milljarði – sem not gæti verið fyrir
annars staðar, eins og að stytta bið-
lista. Og einnig hefja þeir upp raust
með málflutningi sem er ýmist
fáránlegur (eins og ég hef fjallað
um í fyrri grein) eða lætur vand-
ræðahroll hríslast niður eftir bak-
inu. Það er þegar staðhæft að nú
skuli Ísland hætta að vera örríki og
fara að vera smáríki með rödd; en
músin verður ekki að ljóni við að
öskra.
Höfundur er doktor
í stjórnmálafræði.
Gaman í
öryggis-
ráðinu
Opnunartími:
VIÐ ERUM HÉR, Á EFRI HÆÐ
HARÐVIÐARVALSHÚSSINS!
MAMMA
BIRTÍNGUR
VÍNBÚÐIN
HEIÐRÚN
PRENTMET HARÐVIÐA
RVAL
KÍKTU VIÐ OG REYNSLUAKTU