Tíminn - 17.08.1983, Blaðsíða 9

Tíminn - 17.08.1983, Blaðsíða 9
MIÐyiKUD^qUR 17, ÁGÚST 19« á vettvangi dagsins Svavar Gestsson, alþingismaður: ÞAÐ ER LIÐIN TIÐ Nokkrar athugasemdir við varnarræðu Þórarins ¦ Fyrir nokkrum vikum skrifaði ég grein í Þjóðviljann, sem ég kallaði „Brautryðjandinn" og gerði þá grein fyrir því að Steingrímur Hermannsson hefði sannaflega haslað Framsóknar- flokknum nýja braut. Þórarinn Þórarins- son tók upp þykkjuna fyrir Steingrím. Taldi Þórarínn Steingrím Hermannsson feta troðna slóð í einu og öllu. Ég hélt fast við mín fyrri ummæli í grein sem ég sendi Tímanum til birtingar. Greinin kom í blaðinu 3. ágúst sl., og svaraði Þórarinn henni samdægurs - en því miður: Þórarinn gat ekki nefnt eitt einasta dæmi um það, að áður hefðu formenn Framsóknarflokksins fram- kvæmt stefnu Sjálfstæðisflokksins með þeim hætti, sem Steingrímur Hermanns- son er nú að gera sem forsætisráðherra. Til upprifjunar fór ég fram á þetta við Þórarin: 1. í fyrsta lagi ræddi ég um kjaraskerð- inguna og fullyrti að aldrei hefði önnur eins kjaraskerðing átt sér stað og hér er nú skipulögð af ríkisstjórninni, éða: „Ég skora á Tímann að nefna eitt dæmi um aðra eins kjaraskerðingu og þá, sem hér er ákveðin, frá grannlöndum okkar. Ég fullyrði að það dæmi er ekki til í Bretlandi Thatchers, né í Danmörku Schlúters, né í Þýskalandi Kohls, né í Noregi -Willochs né Bandaríkjum Reag- ans." Þarna tíndi ég til alla afturhaldshöfð- ingja á norðvesturhveli jarðarinnar til þess að Þórarinn gæti leitað sem víðast fanga. Þórarinn er þekktur af greinum um alþjóðastjórnmál og honum ætti því ekki að verða skotaskuld úr því að finna sambærileg dæmi - sérstaklega þegar honum er hjálpað eins og ég reyndi að gera með ábendingum mínum. Og hvað gerist: Þórarinn stendur á gati - hann er rökþrota og getur ekki nefnt eitt einasta dæmi um aðra eins kjaraskerðingu og þá sem hér hefur átt sér stað. 2. í annan stað bað ég Þórarin að nefna dæmi um það, að samningar hefðu verið bannaðir á sama hátt og mL eða: „Getur Tíminn nefnt „eitt dæmi úr íslandssögunni um að frjálsir kjarasamn- ingar hafi verið bannaðir með bráða- birgðalögum með þessum hætti?" Þórarinn Þórarinsson er sem kunnugt er ekki einasta fróður um alþjóða- stjórnmál. Hann ereinnig þaulkunnugur samtímasögunni enda hefur hann tekið þátt í hcnni sjálfur sem ritstjóri í fjóra áratugi. Þrátt fyrir þekkingu sína á samtímasögu gat Þórarinn ekki orðið við beiðni minni um að nefna eitt dæmi. Hann stcndur enn á gati - hann er rökþrota og getur ekki bent á eitt fordæmi þess, að verkalýðshreyfingin hafi verið svipt mannréttindum á íslandi með sama hætti og nú á sér stað. 3. Þá bað ég Þórarin Þórarinsson vinsam- legast að nefna eitt dæmi um að ríkis- stjórn hefði áður með bráðabirgðalögum bannað vísitölubætur á laun í tvö ár. Þórarinn nefnir ekkert fordæmi þessa. Þó er hann sérfróður um sögu Framsókn- arflokksins. gróður og gardar ¦ Höfundur Ágúst H. Bjarnason. Eggert Pétursson gerði myndirnar. Út- gefandi Iðunn 1983. Þær gerast nú margar flórurnar, það er gróska í gróðurþekkingu landsmanna. Útkoma Flóru íslands, eftir Stefán Stefánsson árið 1903 var stórviðburður í íslenskri grasafræði. Fjórða útgáfa þeirr- ar bókar, aukin og endurbætt, er í undirbúningi. Árið 1945 kom út ný flóra, „ Islenskar j urtir" eftir Askel Löve, og 1970 „íslenzk ferðaflóra" eftir sama höfund, með meira myndavali en áður, m.a. nokkrum litmyndum. Hefur verið endurútgefin. Hugsað er einnig til að fræða útlendinga um gróðurríki íslands. Árið 1934 kom út í Kaupmannahöfn bókin „The Flora of Iceland and the Faroes". Höfundur C.H. Ostenfeld og Johs. Gröntved. Sú bók er löngu uppseld, en nýkomin er út endurskoðuð Ferðaflóra Áskels Löve á ensku: The Flora of Iceland. í sumar kom út hin mjög nýstárlega bók Islensk flóra með litmyndum. Þetta er falleg bók og mikill fengur að henni. Nothæfnin byggist einkum á litmyndun- um. Þær eru flestar mjög vel gerðar. Fáeinar f remur dauf ar hvort sem teiknun eða litgreiningu er um að kenna. Höf- undur texta og skipulags bókarinnar fer hér nýjar leiðir, og ryður farsæla braut, að ég hygg. Birtar eru litmyndir af 270 tegundum. Tækninni fleygir fram, fyrri ¦ Lengst til vinstri er höFundur bókarinnar Ágúst H. Bjarnason. Myndagerðarmað- urinn Eggert Pétursson er lengst til hægri. Milli þeirra stendur Jóhann Páll Valdemarsson útgáfustjóri Iðunnar. íslensk flóra með litmyndum flóruhöfundar urðu að mestu að notast við svarthvítar myndir. Litmyndirnar gera fært að grípa til hinnar nýstárlegu greiningaraðferðar, þ.e. nota aðallega auðsæja hluti, þ.e. liti blómanna. I aðalgreiningarlykli er tegundunum skip- að niður í flokka eftir lit blómanna- blá, gul, hvít, rauðo.s.frv. Þettaeru einkenni sem allir geta auðveldlega áttað sig á. Innan hvers flokks er litur og fjöldi krónublaða undirstaðan, en þar sem þeim sleppir bætt við öðrum og reynt að gera þá auðskilda. Byrkningar eru vitan- lega greindir á annan hátt en blóma- plöntur. Flestir munu fljótt komast á lagið með að þekkja fjölda tegunda eftir þessari litmyndabók, og þá er tilganginum náð. Lýsingar einstakra tegunda eru stuttorð- ar en greinargóðar. Auk litmyndanna er lýst 60 tegundum. Alls þá 330 tegundum af um 470, sem nú teljast borgarar í gróðurríki landsins (vaxa villtar). Til að þekkja hinar, sem hér er sleppt, verður að leita í „gömlu" flórurnar með sína hefðbundnu greiningarlykla. Starir og vatnajurtirurðu dálítið útundan íþessari bók, enda erfitt að semja einfaldan greiningarlykil yfir starirnar. Aftan við lýsingar er oft getið um nytjar af plönt- unum. Sjá og sérkafla um grasnytjar, annan um skýringar á latnesku, vísinda- legu, alþjóðlegu nöfnunum, og þriðja myndaágrip að grasafræði. Undirrituð- um líst vel á bókina við fyrstu athugun, en fullreynt verður úti í náttúrunni sjálfri hve notadrjúg hún er. Hafi höf- undur og teiknari þökk fyrir hana. Það sýnir grósku í grasafræði, sívax- andi áhuga á gróðrinum og aukna tækni, að þessi dýra bók var gefin út og að von mun á annarri með litaljósmyndum af íslenskum blómplöntum. Hinum „lægri" plöntum er heldur ekki gleyrht og reynt að kynna þær almenningi. Sveppakver Helga Hallgrímssonar er handhægur leiðarvísir um æta sveppi. í undirbúningi munu rit um fléttur, mosa o.fl. deildir gróðurríkisins. í Flóru íslands og Ferðaflórunni er plöntum skipað niður eftir skyldleika og iíkingu, en hér er þeim fyrst og fremst raðað eftir blómalit, en síðan er skipt eftir öðrum áberandi einkennum, þ.e. blómskipun, blaðlögun o.fl. Þetta getur valdið nokkrum ruglingi fyrir þá sem eitthvað hafa lesið um skyldleika jurt- anna, en nýja aðferðin er handhæg fyrir byrjendur og mun örva áhuga á íslensk- um villijurtum. Þekking á garðplöntum hefur aukist mjög í seinni tíð, en hinar mörgu „blómakonur" hafa líka augun opin fyrir villigróðri og rækta íslenskar plöntur í görðum sínum, ásamt plöntum frá mörg- um löndum heims. Ingólfur Davlösson, skrifar 4. Ég bað Þórarin Þórarinsson að nefna eítt dæmi þess, að þing „hafi ekki fengið að koma saman jafn lengi og nú í sögu lýðveldisins. Ég skora á hann að nefna eitt dæmi." Þórarinn svarar þessari spurningu með því að minna á árið 1953. Þá var kosið í júní - ekki í apríl eins og nú - og þing kom saman í október. Þá var ríkisstjórn mynduð 11. september og þingið kom því saman einum mánuði síðar. Nú var ríkisstjórn mynduð fyrir maílok - en samt kemur þing ekki saman fyrr en 10. október. Þannig fer þessi tilraun Þórarins út um þúfur. Einhverjir kunna að halda að það sé ánægjuefni að sjá andstæðinga rökþrota. Það er ekki ætíð svo. Það er þvert á móti dapurlegt, að horfa upp á Þórarin Þórar- insson rökþrota. Það er til marks um að honum er brugðið; ekki einu sinni hann, ¦ sá ' reyndi og fundvísi áróðursmaður Framsóknarflokksins, getur fundið Steingrími Hermannssyni málsvörn. Það kemur mér út af fyrir sig ekki á óvart, að sú málsvörn er torfundin, en það er athyglisvert, að Þórarinn Þórarinsson skuli ekki hafa fundið svo mikið sem eitt nothæft fíkjublað að bregða fyrir blygð- an Framsóknarflokksins. Það segir sína sögu. Hitt er þó sennilegri skýring, sem ég læt koma fram í lokin, Þórarni til málsbóta, að hann vilji ekki bæta um betur og að hann kæri sig ekki um að skýla Steingrími. Nokkrir Framsóknar- menn hafa þakkað mér fyrir greinina sem ég skrifaði í Tímann 3. ágúst. Þær þakkir benda til þess, að Þórarinn sé ekki eini Framsóknarmaðurinn sem er van- sæll þcssa dagana með brautryðjenda- hlutverk Steingríms Hermannssonar í þágu Sjálfstæðisflokksins. Þessum mönnum er Ijóst, að Framsóknarflokk- urinn er úr sögunni, sem pólitískur kostur félagshyggjumanna. Það er liðin tíð. Spurningum svarað ¦ Ég sé ekki eftir þeim tíma, scm ég hefi eytt vegna þcss að hafa tekið SvavarGestsson íkennslustundir. Þótt þær séu ekki orðnar margar, hafa þær bersýnilega borið nokkurn árangur. Svayar er stuttorðari, gagnorðari og ekki alveg eins stórorður og f fyrri grein sinni. Kennslustundin þarf heldur ekki að vera löng að þessu sinní. Spurningum þeim, sem Svavar beindi til mín, get ég að mestu svarað með því, sem ég sagði i' svargrein minni 3. þ.m., en Svavar hefur ekki lesið hana nógu vandlega. Spurning 1: í svargrein minni 3. ágúst sagöi á þessa icið: „Það er rétt, að hér hef ur orðið að gripa til róttækari efnahagsráðstafana og meiri kjara- skerðingarcn hjá frændþjóðum okkar. Hjá þeím hefur ekki orðið slík rýrnun á þjóðartekjum og hjá okkur og heldur ekki verið lifað um efni fram árum saman. Þar hefurekki myndazt 160% verðhólga og allar efnahagsráðstafanir auðveldarihjáþeimafþeirriástæðu." Svavar Gestsson veit vel, að ástand- ið hér er ekki neitt sambærilegt við það, sem er t Bretlandi og Bandaríkj- unum, þar sem margar milljónir manna ganga atvinnulausar. Spumingar 2 og 3: Þeim var í raun svarað í grein minni 3. ágúst, en þar sagði: „Svavar Gestsson grípur til þess . orðaleiks að ég falsi ummæli hans. Ég tali um lögbindingu á kauþi, þcgar hann taii um að banna kauphækkanir. Skilur Svavar ekki, að þetta er eitt og hið sama? Þegar kaup er lögbundið, eru kauphækkanir ólöglegar og því óleyfilegt að reyna að knýja þær fram. Hérlendis hafa kaupdeilur hvað eftir annað verið ieystar mcð iögbindingu kaupgjalds, scm gilt hefur ákveðinn tíma, eíns og lögbindingin nú. Oftast hcfur lögbindingin gilt i lengri tima en átta mánuði. Ef Svavar efast um þetta, ætti hann að fletta í Þingtíðindum og mun hann þá sannfærast um að þetta er rétt. Lögbindingin nú er að því teyti frábrugðin fyrri iögbindingum, sem Alþingi hcfur samþykkt, að hún nær til fleiri aðiia. Þar er fylgt fordæmi frænd- þjóða okkar, sem hafa gripi,ð til alis- herjariögbindingar sem þáttar í efna- hagsaðgerðum. Norðmenn lögfestu gildandi kaupsamninga í 15 mánuði í september- Í978. og. .Danir lögfestu gildandi kaupsamninga í tvö ár haustið 1979. Fjajri fór þó því, að ástandið h|á Norðmönnum og Dönum væri á þess- um tínía eins uggvænlegt og hjá okkur nú. l' báðum tilfellum þýddi lögbinding það, að kauphækkanirvoru óleyfilegar eða bannaðar, svo að notað sé orðalag Svavars." l Spurning 4: Enn get ég vitnað til greinar minnar 3. ágúst, þar sem sagði á þcssa lcið: „Það gat vcrið áiitamái. hvort kalia átti þing saman í sumar. Ýms rök mæltu með því, en önnur ekki. Mikil- vægust voru þau, að ríkisstjórnin þyrfti tíma ti! að undirbúa frckari aðgcrðir, t.d. varðandi fjármagnskostnaðinn.og myndi þinghaid tefja þennan undir- búning. Betra væri líka, að nokkur reynsla væri fengin af aðgerðunum áður cn þingið fjailaði um þær, Þessi viðhorf réðu úrslitum. Það er aigengt, að nýkosið þing komt ckki saman fyrr cn eftir nokkra mánuði frá kosníngum. T.d. fóru þing- kosningar fram í júní 1953. cn þingið kom ekki saman fyrr en í októbec." Við þctta get ég svo bætt því, aö árið 1956 gerðist það einnig, að kostð var til þíngsins f júní, cn þing kom ckki saman fyrr en f október. Það var þá, en ekki 1953, sem Jörundur Brynjólfs- son lct af þingmcnnsku, en gegndi þó áfram starfi forseta Sameinaðsþing.s þangað tii þingið kom saman um haustíð, Á þessum tíma var líka vinstri stjórnin mynduð, sem gaf út mikilvæg bráðabirgðatög, ef ég man rétt. Aiþýðu- bandalagið, sem mun hafa þá heitið Sósfalistaflokkurinn, átti sæti f þeirri ríktsstjórn; hafði ckkert við þetta að athuga. Aðsjúlfsögðu skiptir það ekki neinu höfuðináli, hvort 4 eða 6 mánuðir líða frá kosningum tii þinghafds, heid- ur fer þctta efttr þeim ástæðum, sero eru fyrir hendi hverju sinni og hvenær kosningar fara fram. Svavar Gestsson er merkilega íhaldssamur af sósíalista aö vera, ef hann telur að ekkert sé hægt að gera, nema forSæmi sc fyrir því. Mér finnst það ánægjuiegt, að Svav- ar Gestsson gerir ekki athugasemdir nema við þessi fjögur atriði í grein minni. Kennsla mín hefur borið þann árangur, að Svavar gerir engár atSuga- semdir, við það, að kjaraskerðingin, sem komið hefur hér til sögu síðustu mánuði, hafi að langmestu leyti orðið til í tíð fyrrvcrandi stjórnar. Hann gerir ekki heldur athugasemdir við það, scm ég sagði um flugstöðina og framkvæmdir varnariiðsins. Ég tel mig ekki þurfa að svara^ fullyrðingum Svavars um að Stein- gfímur, Hermannsson gangi erinda .-Sjáifstæðisflokksins og Framsóknar- flokkurinn sé úr sögunní sem félags- hyggjuflokkur. Svipuð urrtmæli ias égí Þjóóviijanum áður cn Svavar fæddist. 1 Slfkir sleggjudómar munu gefast Svav- ari Gestssyni jafniiia og Brynjóifi ¦ Bjarnasyni og Einari Oigeirssyni forðum. Þ.Þ.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.